Ad Valvas 1994-1995 - pagina 277

AD VALVAS 1 2 JANUARI 1 9 9 5

PAGINA 9

VU biedt Bilderdijkmuseum nieuw onderl^omen ledereen kent Bilderdijk. Elke stad en ieder dorp in Nederland heeft wel een straat, laan of kade vernoemd naar deze achttiende­eeuwse schrijver. Maar bijna niemand weet meer wie hij was of wat hij schreef. In het Bilderdijkmuseum worden spullen van en over deze kunstenaar­geleerde bewaard. Sinds begin dit jaar is het museum verhuisd uit de kelder van het vu hoofdgebouw naar de bibliotheek op de eerste verdieping, waar een kleine permanente tentoonstelling is ingericht. Dirk de Hoog

"Een geniale zonderling", wordt Bil­ derdijk genoemd in de vorig jaar ver­ schenen catalogus van kunstvoorwerpen van het Bilderdijkmuseum dat net een nieuw onderkomen in de vu heeft ge­ kregen. "Bilderdijk is een veel te op zichzelf staande zonderling, een veel te eenzaam genie om met of zonder marktgeschreeuw een bepaalde partij om zich heen te verzamelen", is een an­ dere passage uit de catalogus. De secre­ taris van de Vereniging Bilderdijkmuse­ um, dr M. van Hattum is het wel met die typering eens. "Het is een beetje toeval dat het muse­ um bij de Vrije Universiteit is beland", vertelt Van Hattum. "Bilderdijk hield zich wel met godsdienst bezig en is een inspiratiebron geweest voor latere gere­ formeerde voormaimen als Kuyper. Maar hij was een zeer veelzijdige kun­ stenaar en geleerde. En juist dat laatste vmden we belangrijk als museum. Hij is zeker niet alleen een erflater voor het

protestantse volksdeel." Bilderdijk, die op 7 september 1756 aan de Westermarkt in Amsterdam werd geboren, schrijft over zichzelf dat hij al voor zijn tweede levensjaar kon lezen en schrijven, Frans leerde en de Heidelbergse catechismus bestudeerde. Maar uit sommige details blijkt dat niet alles wat hij over zijn leven schreef, klopt met de feiten. Zo beweert hij de ontwerper te zijn van het in Groningen gebouwde stadhuis. Maar in werkelijk­ heid heeft hij slechts als zeventienjarige jongen een niet bekroond ontwerp in­ gestuurd voor een uitgeschreven prijs­ vraag.

Medaille Van jongsaf volgde hij tekenlessen en hield zich bezig met de dichtkunst. Op zijn twintigste kreeg hij een gouden me­ daille van het Leidse dichtgenootschap 'Kunst wordt door Arbeid Verkreegen' voor zijn vers 'Invloed van de dicht­ kunst op het staetsbestuur'. Hij hield zich ook bezig met grafische technieken en heeft veel vignetten en boekillustra­ ties gemaakt. Misschien was hij ook wel de eerste striptekenaar, want hij maakte een beeldverhaal voor zijn zoon Julius Willem. Maar in zijn tijd was hij vooral bekend en beroemd om zijn vele tien­ tallen dichtbundels. Zijn vader die arts was en later inspec­ teur der belastmgen zag niet zoveel in de artistieke aspiraties van zijn zoon. Op zijn twintigste moest Bilderdijk als boekhouder werken op het kantoor van zijn vader. Maar vier jaar later mocht hij rechten gaan studeren in Leiden. Twee jaar later studeerde hij af en werd hij advocaat in den Haag. Als jurist heeft Bilderdijk verschillende publika­ ties op zijn naam staan en is hij leer­ meester geweest van onder anderen Isaac da Costa, die onder invloed van Bilderdijk in 1823 het geruchtmakende boek De bezwaren tegen den Geest der

':'­•,'­>­

-.^K-

Bilderdijk blijft desondanks geldproble­ men houden. Onder slechte omstandigheden werkt hij vanaf 1817 als privaatdocent vader­ landse geschiedenis in Leiden, waar­ door hij grote politieke en religieuze in­ vloed uitoefent op latere vooraanstaan­ de personen. Bilderdijk leed enerzijds een sober leven. Soms at hij wekenlang alleen maar droog brood en dronk hij slechts gerstenat. Anderzijds zocht hij veelvul­ dig zijn toevlucht in het gebruik van opium. In 1827 verlaat hij verbitterd Leiden, mede omdat hij nooit de felbe­ geerde benoeming tot hoogleraar heeft gekregen. In 1830 sterft m Haarlem zijn geliefde Katharina, waarna hij zelf een jaar later overlijdt op vijfenzeventig jarige leeftijd.

Bewogen De geschiedenis van het museum is bijna net zo bewogen als dat van de kunstenaar­geleerde zelf. Bij de hon­ derdvijftigste herdenkmg van de ge­ boortedag van Bilderdijk in 1906 vmdt in het Stedelijk Museum een overzicht­ stentoonstelling plaats. Dat is aanlei­ ding voor de oprichting van de Vereni­ ging Bilderdijk Museum die streeft naar een permanente tentoonstelling. Tot 1912 vindt de collectie onderdak in het Stedelijk. Maar verdwijnt dan op zol­ der. Er worden pogingen ondernomen om de archieven onder te brengen bij de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam. Maar ook dat biedt wemig soelaas. Dan doemt in 1930 de Vrije Borstbeeld van dichter-geleerde Bilderdijk in het naar hem vernoemde museum op de VU * Peter Wolters ­ AVC/VU Universiteit op als redder. De collectie komt terecht in het nieuw verworven gebouw aan de Keizersgracht. Eeuw publiceerde waardoor de latere na tegen, de negentienjarige dochter Dat de toenmalige bibliothecaris van de Reveilbeweging door is geïnspireerd. En van de kunstschilder Scheickhardt. De vu, J. Wille, ook penningmeester van daar is de oprichter van de vu. Abra­ liefde laait op, maar van de vijf kinde­ het Bilderdijkmuseum was, zal daarbij ham Kuyper, weer door beïnvloed. ren die geboren worden, sterven er op­ ongetwijfeld een rol hebben gespeeld. Bilderdijk was een somber man. Op nieuw vier op jonge leeftijd. Bilderdijk Maar bij de verhuizing naar het Hoofd­ jeugdige leeftijd schreef hij al gekweld en Katharina wonen apart van elkaar gebouw aan de De Boelelaan verdwijnt te worden door 'gonzingen in het hoofd totdat in 1802 het vorige huwelijk van de Bilderdijkverzameling in de kelder. van vermoeidheid door denken ont­ Bilderdijk officieel ontbonden wordt. staan'. Vanaf zijn zesde jaar moest hij Inmiddels waren politiek woelige tijden Nu met de verbouwing van de biblio­ theek een plekje vrijgekomen is bij de vanwege een ontsteking aan het bot­ aangebroken. De Franse revolutie brak vlies van zijn linkervoet grotendeels uit en in Nederland laaide de stnjd tus­ collectie Oude Drukken en het Histo­ risch Documentatiecentrum voor het binnenshuis blijven. Deze periode van sen de monarchisten en republikeinen Nederlands Protestantisme, heeft het ziekte, die hij met studeren en schrijven hoog op. Bilderdijk was een aanhanger museum eindelijk weer een eigen on­ doorbracht, duurde tien jaar. Regelma­ van de stadhouders van Oranje. Maar tig verzuchtte hij in die periode van de als advocaat verdedigde hij ook vervolg­ derkomen. aardse kwellingen verlost te willen wor­ de revolutionairen. Na de inval van de Beiangsteilenden kunnen het archief en de kleine col­ den. Franse troepen in 1795 vlucht hij naar lectie snuisterijen van het museum bezichtigen tussen Duitsland. In 1809 keert hij terug en In 1785 trouwde hij met Catharina 9 00­12.30 uur en 13 00­16 45 uur ingang via de af werkt onder andere aan de opbouw van deling Handschnften en Oude Drukken van de biblio­ Woesthoven, maar het huwelijk leed theek (kamer lB­41/31). de KoninkUjke Bibliotheek. Later ont­ onder de vroege dood van drie van de vangt hij van de nieuwe koning Willem vijf kinderen. Op zijn 39ste komt Bil­ de Eerste een jaarlijkse toelage, maar derdijk in Londen een andere Kathari­

'Die bezetting liad wel wat steviger gemogen' Geen anoniemere achternaam dan Jansen. Ad Valvas geeft de Jansen Janssens van de Vrije Uni­ versiteit wekelijks een ge­ zicht. Deze week: Reymond Jansen, student rechten.

Dirk de Hoog

Reymond Jansen was die bewuste vrij­ dag 16 december op de vu om te stu­ deren, want dit jaar wil hij zijn studie rechten afronden. Op een kofRepimt kreeg hij een pamflet in handen met de mededeling dat studenten de bestuurs­ vleugel van het hoofdgebouw hadden bezet. Dit uit woede over het voorstel van de minister om het collegegeld met duizend gulden te verhogen en vooral vanwege het bericht in de Volkskrant dat alleen de colleges van bestuur van de vu en de Erasmusuniversiteit een verhoging van de collegegelden niet af­ keurden. Reymond besloot een kijkje te gaan nemen bij de bezetting en woonde 'het debat bij tussen de bezetters en het college. Hij vindt het terecht dat studenten actie voeren tegen de aangekondigde verhoging van de collegegelden. "Een

verhoging met duizend gulden is ab­ surd. Het is gewoon een korting op de studiefmanciering." Hijzelf krijgt geen beurs meer omdat hij al te lang stu­ deert, maar hij legt uit dat die duizend gulden meer is dan vier maanden basis­ beurs voor een thuiswonende student, zoals hij. "Studenten hebben altijd wel wat te klagen, maar ik vind het soms ook wel terecht. We worden al jaren­ lang gekort." Hij vertelt dat hij vroeger een reiskos­ tenvergoeding kreeg omdat hij thuis woonde, maar dat hij die kwijtraakte toen de ov­jaarkaart werd ingevoerd. "Dat scheelde me honderd gulden per maand. Ik ging altijd met de auto, omdat ik met het openbaar vervoer twee uur langer onderweg ben vanuit Naarden naar de vu. Maar nu is weer bezuinigd op de ov­kaart. Zo gaat het maar door." Hij voegt aan het rijtje klachten toe dat

Reymond Jansen, student rechten en bezetter: 'Er wordt een spelletje met je gespeeld' Peter W olters ­ AVC/VU

het collegegeld al elk jaar met honderd gulden omhoog gaat, terwijl de basis­ beurs per januari juist is verlaagd. "Kijk, als de kwaliteit van de onderwijs nu beter werd, zou ik me nog wat kun­ nen voorstellen bij die maatregelen. Maar dat is volgens mij niet het geval. Het zijn alleen maar bezuinigingen." Hij vindt het niet onredelijk dat stu­ denten zelf mee moeten betalen aan de studie en een kleine verhoging van de collegegelden zou nog te billijken zijn, maar niet met duizend gulden tegelijk. "Bovendien zou ik dan ook wel eens meer inzicht willen hebben wat mijn studie nu werkelijk kost. Hier bij Rech­ ten moet je bijvoorbeeld betalen als je de computer wilt gebruiken, terwijl dat bij Economie niet hoeft. Misschien be­ grijp ik dan beter waarom bezuinigin­ gen nodig zijn." Over de bezetting zelf is hij niet zo heel enthousiast. "Het stelde allemaal niet

zoveel voor. De informatie was heel slecht en er waren niet veel studenten; misschien vijfhonderd van de vele dui­ zenden die hier rondlopen. Als de be­ zetters niet met pamfletten en mega­ foons door de gebouwen waren gegaan, hadden de meeste studenten er niks van gemerkt. Ook de mensen die er werkten, hebben volgens mij niet zo­ veel last gehad. Ik denk dat het college de bezetting wel verwachtte, want het zag eruit of ze erop waren voorbereid. Van mij had het allemaal wel wat stevi­ ger gemogen om te laten merken dat studenten boos zijn." Overigens viel het Reymond op dat de meeste studenten niet eens wisten waar de bestuursvleu­ gel is in het hoofdgebouw. Ook van het debat tussen collegelid Donner en de bezetters was hij niet onder de indruk. "Hij bleef een beetje vaag en hij ver­ school zich achter het argument dat het vu­college het niet in alle opzichten

met de minister en de voorzitter van de samenwerkende universiteiten, Van Lieshout, eens is." Reymond vindt zichzelf niet zo'n op­ standig tjrpe en heeft niet eerder aan demonstraties deelgenomen. Hij ge­ looft er ook niet zo in. "Wat voor in­ vloed heb je nu helemaal? Er wordt een spelletje met je gespeeld. Ze zeggen nu dat het collegegeld met duizend gulden omhoog moet. Maar ik denk dat ze in het echt een kleinere collegegeld verho­ ging willen. Dan denken studenten dat hun acties succes hebben, maar in feite hebben de politici bereikt wat ze wil­ den. Misschien moeten studenten zelf maar een politieke partij oprichten. Dan heb je meer invloed."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen