Ad Valvas 1994-1995 - pagina 138

ADVALVAS 20 OKTOBER 199,

PAGINA 8

'Heel simpel. Vijf dagen is meer dan twee' Calculerende student kiest 'natuurlijk' voor OV­weekkaart ''IVIet-cie Bas'.naar•: . cöifegevoftöcli maar op'-' : «ie fiets? Be.ï^raag worat;:'Rleiivr -..v-;«aart'het ;

hebbeti «SFt-weekkaart/.^• vgeiiömeri- .¥p:Ciagenjs'';;'V:;: i.'Irn,iiiers,rf:'-'; •:'' n 'UVB.'/'^:]

' 'beta ifiii-eën %e ImnA^i; naai''. |fe:;Opi#i's. ''y''-/'/^'^^ .,.,'*Sfiip#ft"öoe i k ' Ifi lieti-.> ':W> ..A.;, ^Ui' ,..: iy..:.-:,: , . . i f l rfaf'

treint

Bram de Hollanda

De OV-kaart heeft studenten opgevoed tot enthousiaste gebruikers van het openbaar vervoer

Pieter Eve ein

Hi) zit onderuitgezakt, studieboek op sclioot, z'n voeten op de bank tegen­ over hem. De schoenen staan keurig op de vloer. De intercity Amsterdam ­ Roosendaal is op een doordeweekse middag "een ideale plaats om te stude­ ren", vindt Frank Stevens, tweedejaars student planologie aan de Universiteit van Amsterdam, èn treinfanaat. Hij is op weg naar Dordrecht, om een gloed­ nieuwe dubbeldekker te gaan proberen. "Die zijn een stuk ruimer." Regelmatig verkiest Stevens een trein­ coupé boven een studiezaal of zijn kamer thuis, bij zijn ouders m Almere. Soms zit hij de hele dag in de trein. "Hoefje ook geen kranten meer te kopen. Eén keer door de trem lopen en je hebt ze allemaal." Stevens heeft geen moment hoeven twijfelen of hij een week­ of een weekendkaart zou nemen. Een weekkaart natuurlijk. Op 1 november is het gedaan met het onbeperkte gratis reizen voor studen­ ten. Het IS het logische gevolg van wat destijds als een briljante vondst werd beschouwd. De toenmalige directeur­ generaal hoger onderwijs R.J . in 't Veld kwam op het idee om de ingewikkelde reiskostenvergoeding te vervangen door een ov­kaart, waarmee studenten gratis konden reizen in bus, tram, metro en trein. Dat is te zeggen: er werd 62 gul­ den 50 gekort op de basisbeurs (41 gul­ den 65 voor thuiswonende studenten). De kaart werd een doorslaand succes.

T

erwijl de Landelijke Studenten­ vakbond (Lsvb) foeterde op de 'ge­ dwongen winkelnenng', grepen studen­ ten elke gelegenheid aan om de kaart te gelde te maken. Uitjes met de jaarclub, bezoeken aan ouders en verre vrienden, maar ook: een koeriersdienst per trein. De Leidse Da Vinci Koeriers verdien­ den een tientje per uur met het weg­ brengen van spoedeisende pakketten, totdat de concurrentie van PTT­EMS te

groot werd. "Het ging ook te veel tijd kosten", kijkt initiatiefnemer Robbert van Rooijen terug. "De studiefinancie­ nng ging terug naar vijfjaar, de tempo­ beurs kwam eraan. Er waren grote in­ vesteringen nodig. Dat was te riskant. Het zag er bovendien al naar uit dat de kaart niet onbeperkt bruikbaar zou blij­ ven." Inderdaad is de huidige kaart aan zijn succes ten onder gegaan. Tot ergernis van vooral de NS reisden studenten zich

sinds de invoering op 1 januari 1991 suf. In de onderhandelingen over een nieuw contract werd minister Ritzen dan ook geconfronteerd met een forse prijsverhoging. Zo fors, dat de minister voorjaar 1993 bijna afzag van een nieuw contract met de NS, en met de gezamenlijke bus­, tram­ en metro­ maatschappijen de invoering van een 'BTM­kaart' besprak. Te elfder ure ver­ laagden de NS hun eisen. inisterie en ov­bedrijven vonden elkaar in de gesplitste ov­kaart, M een kaart waarvoor de minister per stuk overigens 91 gulden betaalt. Studenten moeten nu kiezen tussen een week­ en een weekendkaart. Met de weekkaart kan doordeweeks gratis worden gereisd, met de weekendkaart in het weekemde. Buiten de gratis uren moeten studenten een kaartje kopen. Daarop zit een kor­ tmg van 40 procent. Een mooi compro­ mis, vindt minister Ritzen. Wie thuis woont, neemt een weekkaart, op ka­ mers is een weekendkaart ideaal. De "ijzersterke logica" waarop de mi­ nister zijn redenering zegt te baseren, blijkt echter nogal zwak. Verschillende onderzoeken hebben uitgewezen dat ongeveer driekwart van de studenten (in het mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs) voor een weekkaart zal kie­ zen. Als dat gebeurt, kost hem dat per jaar 80 miljoen gulden extra. Het con­ tract met de ov­bedrijven gaat er vanuit dat de belangstelling voor beide kaarten ongeveer gelijk is. De studenten zien al­ weer een nieuwe korting op hun beurs opdoemen. Volgens een woordvoerder van minister Ritzen is de rek er nu wer­ kelijk uit. Dat de belangstelling voor de week­ kaart massaal is, had Ritzen volgens Rogier Amtz kunnen voorzien. Amtz is bestuurslid van het Interuniversitair Studenten Overleg, en was in het stu­ diejaar 1992­1993 voorzitter van het door hem opgerichte comité 'Vecht mee voor onze ov„ dat afschaffing van de OV­kaart wilde voorkomen. "Het is heel simpel. Vijf dagen gratis reizen is meer dan twee", aldus Amtz. Hij vindt Ritzen hardleers. Al voor de invoering van de kaart gonsde het in de studentenwereld van de meest fantasti­ sche reisplannen. Studenten gaan nu eenmaal zo creatief mogelijk om met faciliteiten waarvoor zij moeten betalen, zegt Amtz. Zeker als hun inkomen er steeds verder op achteruitgaat. Dat is ook nu weer het geval. Het verschil tus­

sen de kaarten is te groot. Dat erg veel studenten de redenering van Amtz hebben gevolgd, wordt over­ al in Nederland bevestigd. Zowel stu­ denten op kamers als studenten die bij hun ouders wonen, nemen, als het maar even kan, een weekkaart. "Mijn zusje Marieke studeert in Maastricht", vertelt de Rotterdamse student econo­ mie Robert van den Akker. "Ze gaat elke week naar Leiden om bij m'n ou­ ders de was te doen. En toch wist ze meteen dat ze een weekkaart vwlde." Marieke vindt de weekendkaart te krap. De kaart maakt gratis reizen mogelijk vanaf vrijdagavond zeven uur. Zondag­ avond moet ze weer terug zijn m Maas­ tricht, als ze niet wil betalen. En dat wil ze niet. Ze heeft speciaal met het oog op het gratis reizen wat werkgroepen verzet, zodat ze vrijdagmiddag op tijd weg kan, en maandag terug kan reizen. De Leidse student rechten en geschie­ denis Patrick Körver heeft uitgerekend dat hij "maar 30 uur" overhoudt als hij naar z'n ouders in Heerlen gaat. Hij kan pas om tien voor half acht weg op vrijdag, en komt om kwart voor twaalf aan. Zondags moet hij om tien uur 's avonds weer weg. "Dat is belachelijk." Opvallend veel studenten melden dat zij het weekeinde gaan oprekken om reiskosten uit te sparen.

V

oor studenten in de Randstad die het doordeweeks niet heel druk hebben met Jiun studie, is de keuze eenvoudig. Mark Lepelaar studeert in Delft. Als hij zaterdagavond wil gaan stappen in Den Haag of Rotterdam, kost hem dat met zijn weekkaart twee gulden 50, schat hij. Leiden en Amster­ dam zijn iets verder weg, maar de kos­ ten zijn goed te overzien. "Het zit ook zo: het weekeinde is om plezier te maken. Je geeft toch al geld uit. Dan kan dat kaartje er nog wel bij." Weekendkaarten zijn populair bij stu­ denten die ver van het ouderlijk huis wonen en op vnjdag niet vroeg weg kunnen, vermoedt Karen Jakschtow. Zij studeert in Enschede. Haar ouders wonen in Goes. Omdat zij actiefis in de studentenvakbond SRD zijn de vrij­ dagmiddagen bezet. Bovendien moet zij in het weekeinde nogal eens naar vergaderingen van de Landelijke Stu­ dentenvakbond m Utrecht. Jakschtow, die op de campus van Universiteit Twente woont, neemt een weekend­ kaart. "Normaal pak ik doordeweeks de bus van de campus naar de stad om

boodschappen te doen. Dat wordt nu de zaterdag." Ook voor Niels Janssen is de 'krappe' kaart in Enschede de interessantste. "Ik heb weinig tijd voor uitstapjes. Trou­ wens, ik hoef niet zo nodig ver weg. Enschede is een heel gezellige stad." De weekendkaart is volgens Janssen een "dankbaar excuus voor studenten die doordeweeks hard willen werken. Jongerejaars kunnen vaak met anders, zegt Janssen. Zij hebben het te druk met colleges en practica. msterdammer Frank Stevens en Leidenaar Patrick Kórver kunnen A de kaart juist doordeweeks goed voor hun studie gebruiken. Planoloog Ste­ vens reist dan het hele land door om veldwerk te verrichten. Historicus/jurist Körver moet voor zijn scriptie naar tal van archieven en bibliotheken. Zelf ter plekke een boek lezen gaat sneller dan het op te moeten vragen in je eigen stad. Voor dat laatste moet ook nog eens worden betaald. Wel is Kórver van plan zijn kaart voor de zomer te .gaan omruilen voor een weekendkaart. Een­ maal ruilen per jaar is toegestaan, en met de weekkaart kan van half juli tot half augustus niet gratis worden ge­ reisd, maar slechts met korting. Al denken veel studenten dat ze door slim te calculeren de schade kurmen beperken, de nieuwe ov­kaart betekent hoe dan ook een verslechtering. Er wordt geklaagd dat de kaart hun "steeds meer kost, terwijl je er steeds minder voor krijgt". Dat is deels waar: de prijs van de kaart is de afgelopen jaren m drie stappen met een tientje ge­ stegen. Wie op kamers woont, betaalt er inmiddels 72 gulden 50 voor. Thuis­ wonenden 51 gulden 65. Dat is een flinke hap uit de steeds lagere basis­ beurs. Tegelijk verkiest bijna iedereen desge­ vraagd ook de nieuwe kaart boven een contant uitbetaald bedrag, zoals bij de reiskostenvergoeding die voor 1991 gold. Zelfs al is het nu afgelopen met het onbeperkte 'lustvervoer'. Je kunt niet meer zonder na te denken op de bus springen, de metro pakken of "even iemand van Schiphol ophalen". Stu­ denten zullen weer vaker op de fiets te zien zijn. In de regen, tegen de wind in naar college. Zoals vroeger. En ze zul­ len weer moeten aansluiten bij de wachtenden voor de loketten. "O ja, die lange rijen!" Daar had Bemardijn Maaskant nog niet eens aan gedacht.

Verschrikkelijk. Al die mensen die op vrijdagen de nieuwe stationshal m Lei­ den bevolken. En dan dat gedoe bij het bestellen van een kaartje. Vanaf zeven uur moet er worden betaald. Hoe gaat dat eigenlijk? Het antwoord van de NS klinkt wat al te optimistisch. "Dat is de verantwoorde­ lijkheid van de klant." De reiziger moet weten vanaf welke station hij moet be­ talen. Dat kan hij tenslotte zelf uitzoe­ ken. "Het spoorboekje is openbaar, de reisdiskette ook én er is een speciaal te­ lefoonnummer voor ingesteld", somt een voorlichter streng op. Dan, iets toe­ geeflijker: "Maar als er geen rij staat, wil de lokettist wel even helpen."

H

et wordt wat lastiger en minder, maar in feite was de kaart "een grote luxe", vindt Maaskant. Andere studenten denken er net zo over. Erwin Wegenaar moest afgelopen zomer een bloedhete week zonder kaart doorko­ men, nadat hij hem was kwijtgeraakt De busrit naar het strand van Katwijk kostte hem tot zijn verbazmg twaalf gulden. "Twaalf! Ik wist niet meer hoe­ veel het openbaar vervoer eigenlijk kostte." "Dat is een slecht punt van de ov­ kaart", vindt ov­voorvechter Rogier Amtz. "J e raakt het kostenbesef kwijt." Het weegt volgens hem echter niet op tegen het grote voordeel dat de kaart studenten opvoedt tot ov­gebruiker. En daarvan zal over vier jaar, als het nieu­ we contract afloopt, geen sprake meer zijn. Amtz voorspelt dat de kaart dan wordt afgeschaft, omdat studenten er hoe dan ook veel gebruik van zullen blijven maken. De prijs wordt daardoor te hoog voor de minister van onderwijs De ideale oplossing ­ een chipkaart die een bepaald aantal kilometers vergoedt ­ is nog erg ver weg. "Heel erg zonde", aldus Amtz. "Dank­ zij de OV­kaart heb ik ontdekt hoeveel voordelen de trein biedt. Je hebt geen last van parkeerproblemen en kunt je tijd veel nuttiger besteden. Mijn vader heeft me een auto aangeboden. Die heb ik geweigerd." (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen