Ad Valvas 1994-1995 - pagina 326

AD VALVAS 2 FEBRUARI 1995

PAGINA 10

'De gezondheidszoi^ werkt niet efficiënt' Promovendus wil vraag en aanbod in zorgsector meer aan vrije markt overlaten De staat moet niet alle touVvtjes van de gezondheidszorg in handen houden, vindt arts en econoom Tijn Kool. Vrijdag promoveert hij op het onderwerp. "Ik vergelijk het altijd met ouders die hun kinderen los moeten laten. Daar hebben de ouders het ook moeilijk mee. Maar het moet wel gebeuren." Peter Boerman

De gezondheidszorg in Nederland is verregaand gereguleerd. Wie een huis­ arts bezoekt, een receptje wil of het zie­ kenhuis in moet, krijgt steevast met de staat te maken. De centrale overheid bepaalt nagenoeg alle tarieven en het volledige aanbod op de gezondheids­ markt. Voor de individuele c onsument blijft daardoor weinig keuzevrijheid over. Te weinig, vindt Tijn Kool. Hij vroeg zich af waarom de overheid de voorziening in geneeskundige verzor­ ging niet meer aan de markt overlaat. Vrijdag 3 februari verdedigt hij zijn proefschrift over het onderwerp, geti­ teld Naar een gezondheidsmarkt?. Zit de consument op deregulering te wachten? De promovendus gelooft van wel. "De gezondheidszorg werkt niet meer efficiënt voor de mensen waar het om gaat", meent hij. "Het huidige sys­ teem laat geen ruimte aan de consu­ ment. De overheid verdedigde dat vroeger altijd door te zeggen dat de ge­ zondheidszorg zoveel expertise vereist dat de consument eenvoudigweg niet kan kiezen." Kool gelooft niet in dit ar­ gument. "Collega­artsen zeggen me vaak dat patiënten dom zijn. Dat lijkt me nogal elitair. De samenleving is de laatste dec ennia behoorlijk veranderd. De informatie­asymmetrie tussen pa­ tiënt en arts is veel kleiner geworden. De patiënt weet tegenwoordig ook wel iets. De arts is daardoor minder onaan­ tastbaar. Ik zie de rol van de arts in de toekomst dan ook meer als adviseur dan als beslisser." Kool weet waarover hij praat. Hij heeft voor het onderwerp waarop hij promo­ veert naar eigen zeggen 'een ideale combinatie van voorkennis'. Hij begon ooit aan de vu als geneeskundestudent. Omdat hij in die studie 'de academi­ sche uitdaging' miste, besloot hij er Be­ drijfskundige ec onomie bij te gaan doen. Beide studies rondde hij met suc­ ces af, waarna hij bij de sectie bedrijfs­ ethiek van de economische faculteit aan zijn promotieonderzoek kon beginnen. "Daarnaast ben ik als arts werkzaam geweest. Daar heb ik zelf de ommekeer gemerkt. De ouderen zeggen vaak: zegt ü maar, dokter, wat ik wil hebben. De

jongeren niet. Die zijn veel mondiger, veel meer bezig met de zorg die ze krij­ gen." Met zijn roep om minder overheidsre­ gels heeft Kool duidelijk het politieke tij mee. Deregulering is in. Er is bijna geen sector meer te verzinnen waar men niet uitgebreid aan het privatiseren of dereguleren is. "Het komt inderdaad op veel vlakken terug: de woningbouw, de sociale voorzieningen, het onderwijs. Allemaal resten uit de jaren zeventig. Toen werd meer gedacht in termen van 'de maakbare samenleving'. Ik ben er geen voorstander van om nu te zeggen dat het zonde geweest is wat destijds gebeurd is. Maar de mens is wel veran­ derd. En dus moet je je systemen daar­ aan aanpassen."

f(-

Paternalistisch Bij alle dereguleringen bleef de medi­ sche wereld vooralsnog grotendeels buiten sc hot. Een verkeerde c onsumen­ tenkeuze kan in een gezondheidsmarkt immers letterlijk van levensbelang zijn. De belangen zijn volgens de overheid te groot om door de markt te kurmen worden behartigd. Kool denkt dat je dit genuanceerder moet zien. "Ik vergelijk het altijd met ouders die hun kinderen los moeten laten. Daar hebben de ou­ ders het ook moeilijk mee. De kinderen kunnen ook een verkeerde keuze maken. Maar het moet wel ooit gebeu­ ren. De verregaande regulering in de gezondheidszorg vind ik erg paternalis­ tisch." De promovendus erkent dat een volle­ dige marktconforme gezondheidszorg ook nadelen heeft. "Het gaat niet om ongebreidelde marktwerking, maar om een gereguleerde gezondheidsmarkt. Nu is het: 'De overheid reguleert, ten­ zij'. Ik wil dat omdraaien. Ik voel meer voor: 'De gezondheidszorg is een indi­ vidueel goed, tenzij'. Mijns inziens een veel praktischer en bovendien humane­ re oplossing." Een adequaat gereguleerde gezonds­ heidsmarkt moet volgens Kool voldoen aan vier voorwaarden. "De eerste is be­ scherming van kwetsbare burgers. Er is een gedeelte waar je geen markt voor kan hebben, demente bejaarden en geestelijke gehandic apten bijvoorbeeld.

Promovendus Tijn Kool: 'Zi^itnê,^ i.. .^ . ^ a è b i ­ ­ — 1 ­ . ­ ­ " ­ i ­ , j i i i . i ' . . . £ . i d o m Nico Boink ­ AVC/VU zijn. Dat lijlct me nogal elitair'

Daar pleit ik voor een volksverzekering, een soort nationale solidariteit. Een tweede voorwaarde voor het goed func ­ tioneren van de markt is de mogelijk­ heid tot yerzekering. Wanneer de verze­ keraars mensen kurmen weigeren, omdat voor hen bijvoorbeeld het risico te groot is, ontstaat een aanzienlijke maatschappelijke onderlaag die onver­ zekerd is. Daarom pleit ik ook voor een acceptatieplicht voor de verzekeraars." De derde voorwaarde voor een gezond­ heidsmarkt noemt Kool 'transparantie'. "De overheid moet zorgdragen voor een adequate informatievoorziening, een onafhankelijke inspec tie en mede­ dingingswetgeving. Als we naar het bui­ tenland gaan, hebben we een Michelin­ gids. Dat zouden we eigenlijk ook voor ziekenhuizen moeten kennen." Bete­ kent dat reclames van ziekenhuizen in het Ster­blok? "Net zoals de advocaten

die nu al in de Gouden Gids staan, zal je ook krijgen dat huisartsen zich gaan aanprijzen. De artsen en ziekenhuizen zullen klantgerichter moeten denken. Als patiënt moet je zelf kunnen beslis­ sen of je een man of vrouw als dokter wilt, of je een jongere of een oudere wilt, enzovoorts. En als je niet tevreden bent, dan zou je naar een ander moeten kunnen gaan."

Drempel De laatste voorwaarde waar de over­ heid zorg voor moet dragen, is volgens Kool een goede volksgezondheid. "In de toekomst zullen de bescherming van burgers tegen milieuverontreiniging en het zorgdragen voor verslavingszorg be­ langrijke aspec ten van het volksgezond­ heidsbeleid vormen. Daar blijft de overheid dus belangrijk." Wanneer een marktconforme werking

ter sprake komt, dringt zich meestal snel de vergelijking met de Verenigde Staten op. "Mensen rpepen gelijk: we willen hier geen Amerikaanse toestan­ den. En, boem, daar houdt dan de dis­ cussie op. Daar ben ik daar geen voor­ stander van. De Amerikaanse samenle­ ving met haar liberale normen en waar­ den is uniek. We leven in Nederland. Je moet hier je eigen problemen op je eigen manier oplossenj niet al te veel extrapoleren." De klassieke vraag bij het probleem van marktwerking in de medische wereld is: moet de rijke patiënt anders behandeld worden dan de arme patiënt? "Dat ligt eraan wat je onder een patiënt ver­ staat", repliceert Kool. "Als je griep hebt, hoef je van mij niet naar de dok­ ter. Zeventig tot tachtig procent van de bezoeken aan de huisarts betreft dingen die vanzelf overgaan. Om daarin een drempel te bouwen, schuilt mijns in­ ziens geen probleem. Mensen die echt klachten hebben, laten zich niet af­ schrikken door drie tientjes. Als de con­ sument zelf financiële verantwoordelijk­ heid krijgt, zal dat zeker leiden tot een rem op de consumptie. Dat zie je nu al bij de tandartsen. Dat is het begin van de gezondheidsmarkt waar ik het over heb." Buiten de directe medische noodzaak om heeft Kool dan ook geen bezwaar tegen differentiatie: "Als een arts een patiënt ziet, mag hij geen ondersc heid maken. Maar iemand die het kan beta­ len moet bijvoorbeeld wel een fax naast zijn ziekbed kunnen krijgen, of een tele­ visie op de kamer." Dat de kosten van de gezondheidszorg te veel op de Rijksbegroting drukken is volgens Kool geen argument om te gaan dereguleren. "De gezondheidszorg is helemaal niet zo duur voor de over­ heid. De mensen betalen het zelf via premies. Het voornaamste belang dat de overheid heeft, is het verminderen van de collectieve lastendruk. Het is vreemd dat de overheid grenzen stelt aan een dienst die de mensen zelf beta­ len. Ik ben ervan overtuigd dat de uit­ gaven aan de gezondheidszorg zullen stijgen, als het wordt vrijgegeven. Min­ der regulering zal dus niet leiden tot minder uitgaven, maar juist tot meer gewenste uitgaven." Kool, T: Naar een Gezondheidsmarkt; mogelijkheden tot deregulenng van geneeskundige verzorging, Amster dam, uitgave van het Tinbergen­instituut in samenwer king met Thesis Publishers, 1995 ISBN 90­5170­325­2

Ingezonden Mededeling

—y-'/'

7/;-'-

'!'.%f'-"'/--'''^,Eigenlijk Is het gekkenwerk. Maar het moet. Voor die éne keer. Voor de klant. De bedrijfsbelangen zïjn te groot om rl^co's te l<qien. Je bent uiteraard bereid om een vor­ stelijke bonus te geven. Maar toch... Hoe motiveer Je samen met het manage­ mentteam vijftig produktiemedewerkers om tijdens de feestdagen door te weriten? Persoonlijkheid, daar komt het op aan. Evenals op leiderschap en visie. In de prak­ tijk en tijdens de Intermediair Competition In Excellence 1995. TOP ACADEMICI Een unieke kans om als 3e, 4e of 5e jaars student in bijvoorbeeld techniek, economie of bedrijfskunde, het bednjfsleven te tonen wat je waard bent. In een boeiende case, die we nog even geheim houden. Als je écht goed bent. ligt hier de mooist denkbare kennismaking met de praktijk. Maar... de selectie is zeer zwaar. BIJ elke ronde vallen er spelers af. Dat begint al bij de inschnjving. Daarna volgen een game en een assessmentcentre. Uiteindelijk wint er slechts één de hoofdprijs: een studiebeurs voor een summercourse aan een prestigieuze buiten­

''.:;i^h^.:...::/~7.."

landse universiteit. De Competition duurt ca. twee dagen en vindt plaats tussen 16 maart en 12 mei. Geef je op, vóór 3 maart. Vraag een inschrijffonnulier en meer informatie aan bij Intemiediair. Telefoon: (020) 510 28 40.

COMITÉ VAN AANBEVEUNG IH P R KWANT (ABN­AMRO), DRS R A MUUER

Intermediair Competition in Excellence 1995

(AKZO NOBEL), DR B.K. VRIESEMA (DSM), DRS G K D H, BEUCKER ANDREAE IH G P

In aamenwertiliig mot MCC Nederland en Job Company

(KLM),

Z„2i_

H G

KWAKKEL

(KPMG),

H

VAN LUIPEN

(KPN).

VAN DER SCHOOT (MCKINSEÏ COMPANV), DR J P M . PIETERS

(PHILIPS) DRS J J

STEVENS (UNILEVEH), MR L.C A M. SCHÖLVINCK (VNU)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen