Ad Valvas 1994-1995 - pagina 65

^rVALVAS 15 SEPTEMBER 1994

PAGINA 9

Ie milieubewuste winkel van Kalkhoven piepschuim, ga maar door. Nu gaan die dozen tegen een kleine vergoeding weer terug naar de leverancier. Dat scheelt de vu heel wat karren met afval." "Afval retourneren naar de leverancier is een mogelijkheid voor de toekomst. Een andere mogelijkheid is tweedehands spullen verkopen. Dus stel een afdeling wil haar ordners kwijt. Die komen dan bij ons terecht. En wij gooien alles wat er nog een beetje christelijk uitziet voor een kwartje in de verkoop. Een nieuw plaatje op zo'n map en studenten kunnen die dingen immers nog prima gebruiken." "Kijk, hoe minder spullen mensen gebruiken, hoe beter dat is voor het milieu. Eigenlijk moet ik dat met zeggen", glimlacht Kalkhoven, "straks komt er geen hond meer in onze winkel en gaan we failliet. Maar je begrijpt wat ik bedoel. In onze winkel wordt zoveel gekocht. Ik vraag me wel eens af waar dat allemaal blijft."

Coen van Basten

"Het is heel simpel", stelt J.P. Kalkïioven, hoofd centrale goederenvoorziening van het wis- en natuurkundegebouw, "als we maar doorgaan met consumeren en weggooien lalen we het jaar 2050 niet. D a n zit;n we met z'n allen op een grote ailnishoop. Dus moet de vu er harIer aan trekken om het milieubejstzijn te vergroten." Aan hem zal [iet niet liggen. Hij wil er alles aan loen om 'zijn' winkel zo milieubeast mogelijk te laten functioneren. .alkhoven loopt door de centrale goeerenvoorzieningswinkel waar hij verntwoordelijk is voor de exploitatie. De inkel IS voor iedereen die maar iets et de vtJ te maken heeft. "We verkoen van alles", vertelt hij trots. "Papier, antoor- en laboratoriumartikelen, wisisellijsten, videobanden, noem het maar bp. We draaien jaarlijks een omzet van ssen de drieëneenhalf en vier miljoen Iden. En we zijn goedkoper dan een ommerciele winkel." ''Het spreekt voor vanzelf dat wij zo milieubewust mogelijk aan de slag zijn in .e wmkel", vervolgt hij. "En dat begint IJ de afvoer van produkten. Voordat e universiteit overal papierbakken ilaatste, verzamelden wij al oud papier. u doen we dat bijvoorbeeld ook met [cartridges van de pnnter. Mensen die o'n ding hier inleveren, krijgen er geld oor. Vervolgens verkopen wij ze weer oor aan de leverancier die ze kan vulen. Op deze manier stimuleer je je ant cartridges te komen inleveren. Je maakt het voor hen een stuk makkelijer, terwijl je er zelf geen verlies op maakt. Zo is iedereen er gebaat bij, inclusief het milieu."

Gummetjes

Piepschuim Kijk, je hebt wel van die mensen, die geitewoUensokken-types, die de mond vol hebben over het milieu, maar in de praktijk moet je rationeel te werk gaan", meent Kalkhoven. "Vroeger was er hier een grote afvalstroom. Dozen,

boogbusje ons van natuurvriendelijk papier voorzien. Dat was dan ook echt wc-papier, ha, ha. Nu gaat alles een stuk professioneler. Overal staan milieuboxen, plastic bekertjes zijn voor 25 procent van recycled materiaal. Net zoals ordners en tissues. En recycled papier ziet niet zo grauw meer als vroeger." Bij de inkoop van produkten voor de winkel is Kalkhoven continue op zoek naar de meest milieuvriendelijke materialen. "Soms is dat moeilijk", vindt hij. "Het probleem is dat de grote leveranciers van kantoorartikelen zich richten op de markt van commerciële bedrij-' ven. Dat soort bednjven zijn meestal niet erg geïnteresseerd in het milieu. De leveranciers vinden ons maar lastig als we weer over milieuvriendelijke produkten beginnen. Hun andere afiiemers zijn immers niet zo vervelend. Maar ja, hun milieubesef is dan ook niet groot."

Goederenman J.P. Kalkhoven: 'De leveranciers vinden ons maar lastig als we weer over milieuvriendelijke produkten beginnen' Nico Boink - AVC/vu

"Minder spullen gebruiken en oude spullen hergebruiken. Dat is belangrijk. Verder moet je kijken naar milieuvriendelijke materialen. Multomappen van karton met een dun laagje plastic is beter dan compleet geplastificeerde mappen. Kartonnen tabbladen beter dan bladen van plastic. Wij verkopen gummetjes van natuurrubber in plaats van kunststofmateriaal. En maispennen gemaakt van natuurlijke grondstoffen. Maar ja, ik kan onze klanten natuurlijk niet dwingen dat soort produkten bij ons te kopen." "Wat ik niet snap is dat we hier op de vu niet met recycled papier fotokopieren. Op onze afdelmg gebeurt dat wel. Waarom elders niet? Het papier is iets donkerder dan het witte papier, dat overigens wel op milieuvriendelijke manier gebleekt is. Maar we zouden gewoon met z'n allen recycled papier moeten gebruiken. Dat is voor het milieu het beste." "Maar gelukkig is er door de jaren heen wel veel veranderd hier op de universiteit", verklaart Kalkhoven. "Vroeger kwam er zo'n halve hippie m een regen-

Op weg naar energiebewuste lasertechniek Coen van Basten

Op de afdeling Atoom- en laserfysica doen prof. dr W. Hogervorst en zijn collega's onderzoek met behulp van laserstraling. Zij kunnen zich hun laboratorium niet indenken zonder lasers. Maar deze apparaten vreten energie. "Om een elektrisch vermogen van tien watt uit een laser te krijgen, heb je vijftig kilowatt [ nodig", aldus de hoogleraar. Sinds drie jaar 'verdient' de vu iets terug van de energie die zij in de lasers verstookt. En wordt er hard gewerkt aan de ontwikkeling van zuiniger lasersystemen. Een laser is eigenlijk een bijzondere lichtbron, zegt de hoogleraar in de Atoom- en laserfysica, Hogervorst, bij wijze van inleiding. Een gloeilamp zendt licht gelijkmatig verdeeld uit. Bi) een laser komt het licht in een goed gedefinieerde richting naar buiten. Een bundeltje licht zo dun als een potlood. Doordat alle energie m één nchting gaat, ontstaat een zeer hoge lichtintensiteit. "De lichtintensiteit bij een laser is zo hoog, dat papier ervan kan gaan branden", illustreert de hoogleraar. "Er zijn ook lasers met zo'n hoge lichtintensiteit dat je er metaalplaten mee kunt snijden en bewerken. En in de medische wereld worden laserstralen bijvoorbeeld gebruikt om er weefsel mee te behandelen. Met behulp van de straling worden bloedingen gestelpt en netvliezen van ogen weer vastgezet." Een van de eigenschappen van laserstralen is de zuiverheid van kleur. De kleur van het licht is belangrijk voor onderzoek. "Bloed is rood omdat het groen licht absorbeert. Dus met groene laserstrahng kun je een bloeding stelpen." 'Hier op de universiteit doen wij onderzoek aan en mét lasers", aldus Hogervorst. "Onderzoek mét lasers om

beter te begrijpen hoe atomen en moleculen in elkaar zitten. En het onderzoek aan lasers betreft onder meer de ontwikkeling van zuiniger lasersystemen." Laseronderzoek is van belang omdat er processen kunnen worden bestudeerd die in ons dagelijks leven plaatsvinden. Hogervorst geeft een voorbeeld. "Moleculen die in de bovenste laag van de aardatmosfeer aanwezig zijn, staan bloot aan zonnestraling. Met name ultraviolet licht. De moleculen absorberen die straling die voor ons zo schadelijk is. Met behulp van lasertechniek

produceren we in ons laboratorium eenzelfde soort straling die de zon ook produceert. Zo kunnen we in ons lab kijken wat er zich op grote hoogte afspeelt."

Gaslaser "In wezen stoppen we met laserstralen energie in atomen en moleculen. Dat doen we op een heel gecontroleerde manier. Vervolgens kijken we naar de reactie van de atomen en moleculen. Hoe reageren zij op het aangeboden licht. Atomen, zoals helium en barium.

kunnen bijvoorbeeld zelf licht uitzenden of veranderen in een geladen deeltje. Moleculen, waterstof, ozon of koolmonoxide, kunnen in hun samenhangende delen uiteenvallen." Er worden op de vu voornamelijk twee typen lasers gebruikt. De 'Argon-laser' en de 'Nd YAG-laser'. Eerstgenoemde geeft continu licht af. En laatstgenoemde geeft licht in korte intense flitsen af. Een Argonlaser is een gaslaser. De Nd YAG-laser is een zogenaamde vaste stoflaser en gaat energiebewuster te werk. Op de universiteit en in het zie-

De lasers van prof. Hogervorst zijn energievreters Nico Boink, AVC/VU

kenhuis zijn in totaal zo'n 25 lasers aanwezig. "Vooral de Argon-laser is niet energiezuinig", verklaart Hogervorst kritisch. "Stel je wilt tien watt licht van deze laser hebben. Dat is, in vergelijking met een gloeilamp, niet veel. Maar je hebt dat licht dan wel in een bundel met een doorsnede van een vierkante millimeter. Als je je hand in die lichtstraal zou houden, loop je een brandblaar op. Om nu die zeer geconcentreerde lichtbundel van tien watt uit de laser te krijgen, heb je vijftig kilowatt elektrische energie nodig. Dat is een laag rendement." Een laser wordt met water gekoeld, anders zou deze door de hitte die vrijkomt verbranden. De laser verbruikt twintig liter water per minuut. (Uit een open kraan komt zes liter water per minuut.) Het koelwater dat uit de laser komt is tot tachtig graden verhit. Hogervorst: "In het verleden gmg dat water rechtstreeks de afvoer in. Maar sinds drie jaar IS het water via warmtekoppelaars verbonden met het verwarmingssysteem van de vu. Het koelwater komt uitemdelijk bij het energiecentrum terecht om het Tmiversiteitsgebouw te verwarmen. "Zo gaat de energie tenminste niet verloren, en verdienen we iets terug." Natuurlijk zou het beter zijn om lasers te ontwikkelen die veel efficiënter met energie omgaan, dat geeft hij direct toe. "Er wordt hard gewerkt aan zuinige lasers. Over vijfjaar zal een verstandig fysicus of chemicus geen Argonlaser meer kopen. Dan is er een ander type laser ontwikkeld. Een laser met een energieverbruik van een kilowatt in plaats van vijftig. Maar, voordat het zover is, moet er wel geïnvesteerd worden. En met het Paarse kabmet ziet het financiële plaatje er somber uit."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen