Ad Valvas 1994-1995 - pagina 467

ADVALVAS 6 APRIL 1995

PERSONEELSKATERN

PAGINA 1 1

VU blijft op de kleintjes letten Van Wijngaarden: 'Er dreigt verloedering van de universitaire gebouwen' De vu is heeft de laatste jaren haar financiële verslaglegging aanzienlijk verbeterd, zo zegt diensthoofd P. van Wijngaarden van financieel-economische zaken. Het verwijt dat de Algemene Rekenkamer onlangs aan de universiteiten adresseerde - dat ze geen overzicht hebben van de contractactiviteiten - is dan ook onterecht. "De Rekenkamer heeft zich onvoldoende verdiept in de moderne viniversitaire organisatie. Zij beschouwt de universiteit blijkbaar nog als een soort sub-afdeling van het ministerie dat inzicht moet kunnen krijgen in de details van alle verschillende geldstromen. Welnu, zo zijn de zaken tegenwoordig met meer geregeld." P. van Wijngaarden RA (register accountant), hoofd van de dienst financieel-economische zaken van de vu, heeft meerdere malen zijn wenkbrauwen opgetrokken toen de Algemene Rekenkamer onlangs met felle kritiek kwam op het beheer van de derde geldstroom - het geld uit contractactiviteiten - van de universiteiten. Dat beheer is een rommeltje, aldus de Rekenkamer: de universiteiten hebben nauwelijks zicht op wat er binnenkomt en welke kosten faculteiten maken voor contractactiviteiten. Voor wat betreft inzicht in details klopt die opmerking misschien soms wel, aldus Van Wijngaarden, maar ze is iirelevant. "Wij willen helemaal geen gedetailleerd inzicht in de contractactiviteiten van faculteiten. Het beheer is hun verantwoordelijkheid. Waar het de vu om gaat is dat we het resultaat kennen: wat zijn de kosten en de opbrengsten? Daarvoor hoef je echt niet alle afgesloten contracten te kennen, zoals de Rekenkamer lijkt te denken. Ze zijn van een verkeerde beoordelingsnorm uitgegaan." Een ander kritiekpunt van de Rekenkamer is dat de universiteiten met hun contractactiviteiten aan concurrentievervalsing doen. Ze brengen bij opdrachtgevers niet de integrale kosten van een project in rekening, maar slechts een deel daarvan. Zo zouden ze goedkoper kunnen werken dan de concurrentie van particuliere onderzoeksbureaus en cursusinstituten.

Keelgat Ook dit verwijt is Van Wijngaarden in het verkeerde keelgat geschoten. "Het beleid van de vu is dat een faculteit een berekening maakt van de integrale kosten, en dan probeert die zo veel mogelijk te dekken. Vaak gaat dat echter gewoon met. Veel opdrachtgevers, waaronder de overheid zelf, weigeren de integrale kosten te vergoeden. Dan moeten wij niet het verwijt krijgen dat we te goedkoop werken." Het vervdjt van slechte administratie is des te wranger voor Van Wijngaarden, omdat hij zich al een aantal jaren met een collega van de TU in Twente beijvert voor een betere en meer inzichtelijke financiële verslaglegging van universiteiten, hl 1991 ontwikkelden de twee in landelijk verband nieuwe regelgeving en

rf-rr.

in 1992 publiceerden ze een rapport. Financiële verslaglegging van universiteiten, met een aantal aanbevelingen voor het verbeteren van de financiële rapportage. Van Wijngaarden ziet drie redenen om het financieel verslag - dat is het verslag voor derden, zoals het ministerie en tegenwoordig ook banken - te professionaliseren. "De universiteiten zijn veel autonomer dan vroeger: ze mogen in hoge mate zelf weten hoe ze de geldstroom vanuit het ministerie uit willen 5 geven en ze mogen bijvoorbeeld inkomsten uit rente zelf houden. Bovendien hebben ze veel meer inkomsten uit derde-geldstroomactiviteiten: in totaal nu zo'n dertig tot 35 procent van het totale budget." Die positie maakt meer flexibiliteit mogelijk, maar vereist tegelijkertijd dat de universiteit bedrijfsmatig met het financiële beheer omgaat. "Als je, zoals nu noodzakelijk is geworden, een strategisch beleid wilt voeren, waarin je rekening houdt met toekomstige omstandigheden, moet je inzicht hebben in je balanspositie en je financiële resultaten", aldus Van Wijngaarden. Bovendien moeten deze balans en resultaten op een 'maatschappelijk aanvaardbare vsdjze' worden weergegeven, zodat bijvoorbeeld banken snappen wat er nu precies in het verslag staat. De kosten en opbrengsten van universiteiten moeten duidelijk zijn.

3959881

/

Vermogen Tot slot is professionalisering nodig omdat universiteiten tegenwoordig zelf verantwoordelijk zijn voor him huisvesting. Van Wijngaarden: "De gebouwen van de universiteiten waren vroeger economisch eigendom van de overheid, maar nu van de instellingen zelf: ze behoren tot het eigen vermogen. We moeten daarom in het verslag aan gaan geven hoe groot dat eigen vermogen is en hoe het in stand gehouden kan worden." hl de praktijk is het gevolg vooral dat de verslaglegging van de universiteit op die van een bedrijf moet gaan lijken, aldus Van Wijngaarden, die zelf afkomstig is van Unilever. "Dat wil zeggen dat de universiteit een duidelijke balans moet maken en iets dat lijkt op een resultatenrekening, waaruit blijkt dat de universiteit 'winst' of'verlies' maakt." Dat laatste is alleen nogal ingewikkeld: de resultaten van een universiteit zijn vaak niet in geld uit te drukken. Ze bestaan uit goed onderwijs en onderzoek. Van Wijngaarden vindt daarom dat onderwijs- en wetenschappelijke gegevens in het financiële verslag moeten staan. "Zo geef je enig inzicht in je resultaten." Aan de vu zijn zijn aanbevelingen inmiddels grotendeels uitgevoerd. Hij

De rekenkamer verwijt de universiteiten geen overzicht te hebben op de inkomsten uit opdrachtonderzoek

Bram de Hollander

pakt er ter illustratie de verslagen van 1977 en 1994 bij: "In het verslag van 1977 zie je eindeloze rijen tabellen, die nauwelijks inzicht geven. Ik kan er ook geen wijs uit worden. In het verslag van 1994 staat een korte balans waarop iedereen kan zien hoe de vu er financieel voorstaat." Wel moet de verslaglegging van de faculteiten nog op die van de universiteit worden afgestemd, en is de vu bovendien nog bezig de systematiek van haar (interne) begroting op die van het (externe) verslag aan te laten sluiten.

Verloedering Deze meer bedrijfsmatige omgang met de universitaire financiën kan pijnlijke zaken aan het licht brengen. Zo bleek een tijdje geleden uit berekeningen van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten dat de gezamenlijke universiteiten jaarlijks 130 miljoen tekort hebben voor de toekomstige

vervanging van hun pas verworven gebouwen. De vu heeft acht miljoen per jaar te weinig. Van Wijngaarden: "De minister geeft de universiteiten per jaar 170 miljoen voor het instandhouden van de gebouwen. We blijken daar driehonderd miljoen voor nodig te hebben. Ritzen heeft recentelijk weliswaar erkend dat hij ongeveer honderd miljoen te weinig geeft, maar dan resteert er nog een tekort van dertig miljoen. Bovendien is het nog maar de vraag of een erkenning van Ritzen dat het budget te laag is ook betekent dat hij extra geld zal geven. Er dreigt kortom verloedering van de universitaire gebouwen." Het voordeel van bedrijfsmatige verslaglegging IS dan wel weer dat het tekort in ieder geval duidelijk is. Van Wijngaarden en zijn Twentse collega brengen binnenkort een rapport uit over de consequenties van de gebouwenoverdracht. Van Wijngaarden: "Door de

ontwikkeling van het vermogen duidelijk in de verslaglegging zichtbaar te maken, zie je snel dat deze verloedering op dreigt te gaan treden. Uit de balans is immers af te lezen dat er te weinig budget beschikbaar is om het vermogen in de vorm van gebouwen in stand te houden." Vervolgens kan de vu beslissen hoe ze het probleem op zal lossen: "We kunnen kiezen of we al dan niet extra op andere uitgaven gaan bezuinigen om het tekort aan te vullen. Dat gaat de vu overigens voorlopig niet doen: de hoop is dat Ritzen alsnog over de brug komt."

Werknemers verdeeld over registratie allochtonen Coen van Basten

"Ik heb het formulier ingeleverd", zegt prof dr E.J.J.M. Kimman die economische ethiek doceert. "De wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen is aangenomen door het parlement. De uitbuiting van illegale arbeid moet worden teruggedrongen. Daar sta ik achter. En daarom heb ik gekozen voor de ons onsympathiek aandoende maatregel van registratie." Er wordt erg emotioneel gedaan over het registreren van allochtonen, vindt Kimman. "Men venvijst zeUs naar de Tweede Wereldoorlog. Maar tijdens die periode hadden we een bezetter met racistische overtuigingen en een racistisch beleid. Dat is nu niet het geval." Kimman is voor een actieve asielverschafifing en voor een actief immigratiebeleid. "Dat betekent ook dat ik deze re-

De dienst personeelszaken van de vu heeft twee weken geleden alle werknemers een brief gestuurd met het verzoek aan te geven of ze al of niet allochtoon zijn. Wat vindt het personeel eigenlijk van dit verzoek? gistratie een aanvaardbaar middel vindt. En dat heeft niets met racisme te maken. Anders zou ik weigeren de formuheren in te vullen." Hij kan zich wel voorstellen dat registratie op verzet stuit. "Ik heb zelf twaalf jaar in het buitenland gewoond en gewerkt; tien jaar in Indonesië en twee jaar in de Verenigde Staten. Ik weet nog hoe lastig het is om aan een werkvergimning te komen." Een medewerkster van de letterenfaculteit, ze blijft liever anoniem, is absoluut tegen registratie van persoonlijke

gegevens. "Alijn naam mag voor niets gebruikt worden," stelt ze, "tenzij ik toestemming geef." En dat doet ze niet. "Hoe vaak krijg je niet ongevraagde post door de brievenbus?", zucht ze geïrriteerd. "Op een of andere manier zijn ze achter je naam gekomen. Daar heb ik een hekel aan." Ze heeft het registratieformulier wel ingevuld (dat is verplicht voor werknemers) maar ze maakt bezwaar tegen het gebruik van de gegevens voor een registratie. Haar ingevulde bescheiden worden dan door de papierver-

snipperaar gehaald. "Dat mag ik hopen", luidt haar commentaar. Dr M.W.G. de Bolster, voorzitter van de ondernemingsraad (OR) van de vu, is een voorstander van registratie van allochtonen. "De OR heeft naar deze maatregel verlangd", verklaart hij. "Werkloosheid onder allochtonen is groot. Werkgevers hebben de verplichting om werkgelegenheidsproblemen op te lossen. Hoe kim je dat controleren? Door te tellen. Dus door registratie." "Aan de vu hebben we hetzelfde gehad met gehandicapte werknemers", vergelijkt hij. "Hun aantal wordt ook geregistreerd. Dat heeft niets te maken met het aanleggen van dossiers of zo." De Bolster verwacht binnenkort de beleidsnota van personeelszaken over het allochtonenbeleid aan de vu. Deniz Koker, derdejaars rechten en voorzitter van de Turlfte studentenver-

eniging Amsterdam, is het met De Bolster eens. "De Turkse studentenvereniging heeft er altijd al voor gepleit dat er maatregelen worden genomen om het percentage allochtone werknemers op de arbeidsmarkt te bevorderen. Om daartoe te komen, ontkom je niet aan registratie." Want, vermoedt hij: "Hoe onbewust ook, er zijn nu eenmaal vooroordelen jegens Turken, Surinamers en andere allochtonen. De vu heeft die vooroordelen misschien niet, maar de gemiddelde werknemer heeft ze zeker. De werkgever wil onrust onder zijn werknemers voorkomen en neemt daarom geen allochtonen aan."

M'^## -

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen