Ad Valvas 1994-1995 - pagina 386

AD VALVAS 23 FEBRUARI 1995

PAGINA 1 6

Dode talen

'Verstandelijk gehandicapten zijn helemaal zichzelf en kennen geen schaamte'

Bram de Hollander

Ontwapenende zwakzinnigen te water Als de schemering valt en het steeds stille «ifordt in het universiteitsgebouw^ be^nt het teven van veel yvstudenten en -medewerkers pas goed. In De Avonden is het tijd voor sport en hobby's. Of voor een vrijwinige duilc in het aangepaste iVlarnixbad, het domein van verstandelijl< gehandicapten. Elsbeth Vernout Gerrit, 73 jaar oud en verstandelijk gehandicapt, wil met zwemmen. Lopen door het halfdiepe, verwarmde zwembad met een vrijwilliger wil hij wel. Stevig gearmd waadt vu-student woord beeld Sandra Sier (23) daarom met hem door het water. Ondertussen probeert ze een gesprek aan te knopen. Maar Gerrit is met erg spraakzaam. Het enige wat hij vraagt is haar adres en geboortedatum. Voor die gegevens heeft hij een uitzonderlijk goed geheugen. Zo goed zelfs, dat hij één keer een vrijwilligster op haar huisadres kwam opzoeken. Sandra begeleidt samen met Leonie Tielen (23), eveneens tweedejaars student woord beeld, vrijwillig elke dinsdagavond verstandelijk gehandicapten bij het zwemmen. In een speciaal aangepast bassin in het Mamixbad duwen ze de zwakziimigen voort in een

AVONDEN

K,

11

rubberen band of laten hen met een bal gooien. Van zwemmen komt niet veel, het blijft voor de meesten bij wat poedelen. Sandra: "Het is vooral bedoeld om h u n spieren los te maken. N a het zwemmen zijn ze heel ontspannen." Leonie, die het werk al een halfjaar doet, was aanvankelijk op zoek naar een betaald baantje. Ze zag een advertentie van het activiteitencentrum Sarphatistraat m de krant en informeerde toch maar even. "Iedereen verklaart me voor gek dat ik dit doe, want ik heb een geldgebrek waar je u tegen zegt. Maar toen ik één keer met verstandelijk gehandicapten had gezwommen, was ik verkocht. Dit werk geeft heel veel voldoening." Voor Leonie is het omgaan met zwakzmnigen niet nieuw. Vong jaar maakte ze op een congres voor gehandicapten in Arcen een dans met een groep zwakzirmige deelnemers, waarbij de gebarentaal centraal stond. Het ideaal van Leonie is om haar vorige studie, de

Academie voor Beeldende Vorming, te combineren met het werken met gehandicapten. "Het lijkt me heel interessant om ze te leren kijken naar kunst en ze mee te nemen naar musea. H e t zijn meestal erg gemotiveerde mensen." Sandra draait nog niet zo lang mee als begeleider van de gehandicapten. In het begin moest ze wel wennen. In het water, met enkel badkleding om het lijf, IS het immers moeilijk te zien wie nu vrijwilliger is en wie verstandelijk gehandicapt. "De eerste keer kwam er een jongen op me af met een bril met jampotglazen. Hij zag er vrij normaal uit, maar ik kon niet goed zien of hij nu wel of niet verstandelijk gehandicapt was. Ik ben zelf ook een keer aangesproken als gehandicapte. 'Ga jij ook zwemmen?', werd er toen aan mij gevraagd. Gelukkig was het misverstand snel opgehelderd." H o e je de zwakzinnige er dan toch uitpikt, vinden de studenten moeilijk uit te leggen. "Aan sommige mensen zie je duidelijk dat ze gehandicapt zijn. Er zitten bijvoorbeeld autisten tussen, daar knjg je bijna geen contact mee. Eén autistisch meisje zwemt bijvoorbeeld altijd alleen rond m een band", vertelt Leonie. "Je hebt verschillende categoneen gehandicapten die meedoen aan het zwemmen, van licht tot zwaar. Sommigen hebben ook nog een lichamelijke handicap erbij. Dan zie je het meteen." Ondertussen is vanaf de tribune te zien hoe Sandra nog steeds gearmd rondloopt met de bejaarde Gerrit. Hij heeft haar stevig vast. Het ziet er niet naar uit dat hij haar los wil laten. Leonie zwemt in reddingshouding rond met Ans, een klein, dik vrouwtje dat dolle pret heeft. Ondertussen praat ze bij met de andere vijf vrijwilligers, die samen de ongeveer twintig zwemmers begeleiden. Het leukste van het werk vinden de studenten de openheid van de verstandelijk gehandicapten. Leonie: "Ze geven zo veel van zichzelf. Ze zijn zo aanhankelijk. Ik krijg meteen een kus als iemand een tijdje weg is geweest." Sandra vindt het werk heel ontspannend. "Die mensen hebben honderd procent vertrouwen in de vrijwilligers. Ze accepteren je onvoorwaardelijk en

weten meteen je naam. In een gewoon zwembad wordt er altijd zo op je gelet, vindt Sandta. "Als ik ga zwemmen, denk ik altijd dat iedereen kijkt hoe ik er in badpak uitzie. Hier ben je absoluut niet bezig met wat mensen van je denken. D e verstandelijk gehandicapten hebben iets heel ontwapenends: ze zijn helemaal zichzelf en kennen geen schaamte." D e openheid van de gehandicapten bevalt de studenten des te meer, omdat ze dit missen bij h u n studiegenoten. Binnen h u n studie woord beeld, een combinatie van algemene literatuur (woord) en kunstgeschiedenis (beeld), gaan de mensen heel anders met elkaar om. Sandra: "In onze groep duurt het heel lang, voordat je doordringt tot de mensen. Iedereen is heel individualistisch bezig en langzaam van vertrouwen." Leonie, die in de feestcommissie van studievereniging Oog zit, heeft soortgelijke ervaringen. "Als we een feest organiseren is niemand geïnteresseerd. En als ik vraag wie er vanavond mee gaat stappen, valt er een akelige stilte." Gebrek aan enthousiasme is het laatste wat je aan de verstandelijk gehandicapten kan toeschrijven. T e horen aan de opgewonden kreten uit het zwembad, vermaken ze zich prima. Eén van de

gehandicapten staat, druk met zijn armen zwaaiend, op de rand van het zwembad het denkbeeldige verkeer te regelen. Een andere, mongoloïde jongen met een blauwe handdoek op zijn kale hoofd maakt er een hele show van als hij voorbij de tribune loopt. Hij zwaait naar de familieleden, gelijk een koning naar zijn onderdanen. M e t dezelfde statigheid daalt hij even later de treden van het zwembad af, totdat hij zich onderdompelt m het ondiepe water. Sandra heeft Gerrit ondertussen overgedragen aan Leonie, die nu met hem door het water loopt. Lachend vertelt Sandra waarom ze de oude baas liever even overdroeg. "Ik liep heen en weer en ineens kreeg ik een zoen van Gerrit. Even later voelde ik een hand langs mijn been gaan. 'Hé, dat doen we met', zei ik, maar hij deed het weer. Ik vind het moeilijk te zeggen dat het met mag. Voor hem is het een teken van genegenheid, hij bedoelt er niets mee. Maar als een niet-gehandicapte me zo zou aanraken, dan kon het echt niet. Ik heb hier wel geleerd dat je steeds je grenzen moet verleggen."

"Een beurs is er eigenlijk alleen nog maar voor jongeren uit de lagere en midden-inkomens" (De Volkskrant van 11 februan j I.)

,2^^'.

Ri'Keluis 2.oonftie

Niet alleen plante- en diersoort e n s t e r v e n r a p u i t , ook d e m e n selijke t a a l w o r d t b e d r e i g d . M a a n d a g schreef Het Parool d a t ' d e ongelooflijke s n e l h e i d w a a r m e e talen verdwijnen, b i j n a o m g e k e e r d e v e n r e d i g is aan de mondiale bevolkingsg r o e i ' , i n d e v o l g e n d e e e u w zal t e g e n d e 95 p r o c e n t v a n d e h u i d i g e t a l e n u i t g e s t o r v e n zijn of e e n z i e l t o g e n d b e s t a a n lijden. E n , m e n e n linguïsten, d a t uitsterven brengt onherstelbare schade toe aan de menselijke b e s c h a v i n g : ' d e w e r e l d zal e e n m i n d e r interessante plek word e n ' . W a a r o m eigenlijk? H e t sterft al m i l l e n n i a v a n d e d o d e t a l e n . M e n k a n n o s t a l g i s c h doen over verdwenen v o r m e n en cult u r e n , t n a a r t a a l is a l l e r e e r s t iets w a a r m e e m e n s e n c o m m u n i c e r e n i n d e a c t u a l i t e i t . Als je s p r e e k t , b e n je je vrijwel n o o i t b e w u s t d a t je e e n t a a l g e b r u i k t d i e e e n n a a m heeft, of bij e e n s t r e e k of p e r i o d e h o o r t . I n elke taal kan een m e n s zich volkom e n u i t d r u k k e n , ook i n d i e wein i g e g r o t e t a l e n d i e o v e r zullen blijven. E r b e s t a a n g e e n t a l e n d i e m e e r of m i n d e r b i e d e n . E e n w e r e l d die m a a r e e n p a a r t a l e n s p r e e k t , heeft g r o t e v o o r d e l e n . H o e v e r v e l e n d is h e t niet i n e e n l a n d t e zijn w a a r je d e t a a l n i e t s p r e e k t , via m o e i z a m e gebaren een uiterst primitief soort conversatie m o e t voeren. In d e t o e k o m s t k a n m e n v o l staan met Engels, Spaans, Arabisch, Chinees leren, en tot in elke u i t h o e k v l o e i e n d c o m m u n i c e r e n . O v e r i g e n s kijk ik u i t n a a r de uitvinding van de talen-chip, d i e i n je h o o f d w o r d t i n g e p l a n t w a a r d o o r je d i r e c t e e n v r e e m d e taal spreekt. Dat maakt grote delen van het onderwijs, e n woordjes s t a m p e n overbodig. Z o ' n b e r i c h t is v e r d e r ook e e n m e m e n t o m o r i : over een eeuwtje of w a t v a l t alles w a t in 't N e d e r l a n d s g e s c h r e v e n is o n d e r dode talen. Krantjes als deze, zullen niet alleen onleesbaar zijn v a n w e g e d e v e r z u r i n g . SELMA SCHEPEL O p sommige plekken van de universiteit is het nog mogelijk om snel carrière te maken, soms zelfs dankzij de bezuinigingen. Zo IS de vakbondsgroep van de Abva-Kabo aan de v u dringend op zoek naar een onbezoldigd secretaris van de kadergroep, volgens de nieuwsbrief De Vnje Ambtenaar. Het februarinummer is grotendeels gewijd aan het vertrek van de vorige secretaris, Rita van Eijk, die haar functie en haar lidmaatschap van de ondernemingsraad moest opgeven omdat haar tijdelijk contract als universitair docent sociaal recht afliep. N u zit ze werkloos thuis. Haar 'carrière' bij de vakbond verliep voorspoediger. Gelijk na haar aanstelling aan de universiteit bezocht ze een vakbondsvergadenng en binnen een half jaar was ze secretaris van de vu-afdeling. "Een spin in het web", noemt ze de Abva-Kabogroep vu. Bij haar afscheid wil ze nog één dmg kwijt. "Op het ogenblik lijkt het er veel op dat de oude vakbondsgedachte van solidariteit onder druk komt te staan. Een voorbeeld daarvan zijn de ontwikkelingen op het gebied van de sociale zekerheid Iedereen roept dat het met meer te betalen is, of wil men niet meer betalen? Aan het begin van deze eeuw was de verhouding werkenden niet-werkenden hetzelfde als nu. T o e n deed men een beroep op de familie of op de liefdadigheid, nu op uitkeringen." De Abva-Kabo heeft het al vijfentwintig jaar uitgehouden aan de vu, zodat er een 'ambitieus' jubileum op het programma staat, met onder meer het verschijnen van een boekje over de hoogte- en dieptepunten van de vu-AbvaKabogroep. In september volgt een symposium onder de titel 'Vakbeweging uit het defensief?' Volgens het verlate nieuwjaarsbericht zou overigens in het "spannende, feestelijke, maar ook een beetje droevige jaar" een toename van het aantal 'gewone' kaderleden ook niet weg zijn. (DdHJ

AUF4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen