Ad Valvas 1994-1995 - pagina 484

ADVALVAS 13 APRIL 1995

PAGINA S

De trein of het medicijn? Bezinningscentrum VU organiseert discussiemiddag over hulp psychiater bij zelfdoding "Na het leven dat ik heb gehad, heb ik wel een humane dood verdiend", zegt een psychiatrische patiënte vorige week in het blad 'Nieuwe Revu'. "Plotseling, en dat is echt uniek voor Nederland, is de dokter een uitweg", schrijft filosoof Hans Achterhuis dit weekend in 'Trouw'. Een psychiater kan immers dodelijke middelen verschaffen. Maar mag zo'n vorm van hulp bij zelfdoding? In het auditorium van de vu debatteert men vandaag (donderdag) over deze vraag. Dirk de Hoog

tn Nederland plegen per jaar zo'n 4500 mensen zelfmoord. Bij twintig procent van de gevallen heeft de betrokken persoon te maken gehad met psychiatrische hulpverlening. In de leeftijdscategorie tussen de achttien en veertig jaar is zelftnoord zelfs de belangrijkste doodsoorzaak. De maatschappelijke discussie of een psychiater mag helpen bij het vervullen van de laatste wens is hoog opgelaaid na het arrest van de Hoge Raad in de zaak van de Haarlemse psychiater Chabot die een vrouw dodelijke medicijnen gaf om haar wens te sterven te vervullen na de dood van haar twee zoons. De hoogste rechters achtten onder stringente voorwaarden hulp bij zelfdoding bij louter psychische problemen toegestaan. Vandaag, donderdag 13 april, organiseert het bezirmingscentrum van de vu, een studiemiddag over de thematiek, die inmidels in alle media lijkt te leven. "Ik wil dood. De euthanasie-strijd van Marloes Gijsbers (34)", kopte het tijdschrift Nieuwe Revu vorige week op de omslag. "Ik verlang naar rust. Ik denk dat alleen de dood me die nog kan brengen. Na het leven dat ik heb gehad, heb ik wel een humane dood verdiend", zegt Marloes. Ze heeft een moeilijke jeugd gehad en is op haar tiende verkracht. Ze is al vele malen in therapie geweest en heeft naar eigen zeggen verschillende pogingen tot zelfmoord gedaan. Momenteel overweegt ze weer in therapie te gaan, maar daarmee is haar doodsverlangen nog niet weg. "Elke keer als ik val, val ik dieper. Misschien ga ik vanavond alweer op m'n bek eil is het erger dan het ooit is geweest. Ik wil nog steeds die medicijnen. Het zou al een geruststelling zijn om ze bij me te hebben. En misschien

komt er wel een moment dat ik ze ook neem. Maar dat is dan mijn eigen beslissing. Niemand kan voor een ander bepalen wat een menswaardig bestaan is." Psychiater Chabot besloot enkele jaren geleden een vrouw in psychische nood te helpen bij haar zelfmoord. Hij schreef er een boek over met de titel Zelf beschikt en meldde zijn daad conform de regels bij de officier van justitie, die de zaak voorlegde aan de rechtbank. In laatste instantie oordeelde de Hoge Raad dat hulp bij zelfdoding door een arts bij uitzichtloos lijden mag onder een aantal strenge voorwaarden. Andere artsen moeten geconsulteerd zijn en er moet sprake zijn van een situatie waarin verdere hulpverlening geen uitkomst biedt voor het lijden. Het is een standpunt dat inmiddels door een meerderheid van de Tweede Kamer onderschreven lijkt te worden. Een vijftal wetenschappers schreef daarop de brochure Als de dood voor het leven, waarin zij fel stelling namen tegen het arrest van de Hoge Raad. En daarmee IS het brede maatschappelijke debat geboren, want men kan vandaag de dag geen krant openslaan of er staat wel een artikel in over de kwestie. Opmerkelijk ovengens, deze hernieuwde aandacht voor hulp bij zelfdoding, want in 1962 beschreef psychiater Frank van Ree al hoe hij iemand hielp bij zelfdoding. Hij gaf weekendverlof aan een patiënte die op een gesloten afdeling verbleef met de zekerheid dat ze thuis zelfhioord zou plegen. Hij had haar dodelijke medicijnen aangeboden, maar de vrouw prefereerde thuis het toen nog dodelijke gas. "Het is onmogelijk om met absolute zekerheid te bepalen dat iemand dood wil", zegt Van Ree in Nieuwe Revu. "De enige die dat kan, is de patiënt zelf en ook die kan dat niet constant. Ieder

Aad Meijer

mens heeft namelijk doodsverlangen en levensdrift in zich." Van Ree heeft onderzoek gedaan naar mensen die suïcide overwogen of pleegden. "Je moet moed verzamelen om je doodsangst te overwirmen. Wat echter bij iedereen aanwezig blijft, is de angst voor de pijn. Mensen die hulp bij zelfdodmg willen, zijn niet meer bang voor de dood, maar wel voor de manier waarop die komt."

De trein De hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit Twente en medeauteur van het boekje Als de dood voor het leven, Hans Achterhuis, noemt dit probleem in een twee pagina's groot debat in het dagblad Trouw 'het argimient van de trein'. "Plotseling, en dat is echt uniek voor Nederland, is de dokter een uitweg. Nog nooit is de medicus als mogelijke Dood gezien. Vreselijk. Ethici zijn het erover eens dat je niet moet ingaan op opmerkingen van suïcidale patiënten over de mogelijke wijze waarop ze zelfmoord zullen plegen als ze niet door een arts of psychiater daarbij geholpen worden. Bekend is natuurlijk de trein. Maar dezelfde ethici gebruiken nu het treinargument tegen mij, als ik beweer

dat professionele hulp bij zelftnoord niet kan." Volgens zijn opponent, de hoogleraar ethiek aan de Universiteit van Amsterdam Den Hartogh, is bij Achterhuis sprake van een feitelijk misverstand. "U denkt dat het in deze maatschappij gemakkelijk is betrouwbare en milde middelen te verkrijgen om een einde aan het leven te kunnen maken. Maar die middelen zijn er niet. Dan rest een buitengewoon gewelddadige dood. Of je wordt nog levend gevonden en verplicht opgenomen." Waarop Achterhuis reageert met: "Ik vind dit een lugubere discussie. Volgens Den Hartogh is dat inderdaad zo, maar is dat wel een gevolg van het standpunt van Achterhuis dat professionele hulp bij zelfdoding niet mag. Prof.dr A.W. Musschenga, hoofd van het bezinningscentrum en organisator van de discussiemiddag aan de vu, hoopt niet dat het debat een herhaling wordt van alles wat al in de zaak Chabot gezegd is. "Het gaat toch om de meer principiële vragen die erachter steken. Mag een arts helpen door te doden. Mogen we de dood beheersbaar maken?" Hij noemt de belangrijkste nieuwe ontwikkeling dat er een bewe-

ging ontstaan is, die pleit tegen professionele hulp bij zelfdoding in geval van geestelijk lijden. Eén van de personen die aan dat debat meedoen, is vu- hoogleraar strafrecht, prof.mr T.M Schalken. Zijn standpimt is bekend, want hij is mede-auteur van het pamflet Als de dood voor het leven. In zijn wekelijkse column in de Volkskrant schreef hij: "De kruisridders tegen het moderne lijden hebben de vondst bedacht om andersdenkenden harteloosheid te verwijten. Wie de gevraagde hulp bij de zelfbeschikte dood weigert, wordt zelfs voor het lijden verantwoordelijk gesteld. Wie is nu eigenlijk hartelozer? De psychiater die na twee maanden voor de pijn van zijn eigen dilemma bezwijkt, of de psychiater die de moeilijke weg durft te gaan van zeven jaar therapie met zijn patiënt. Weigeren kan ook respect uitdrukken."

nog schrijven. Maar ik heb een extra werkcollege gevolgd om deze studiereis te kunnen maken." Dertig economiestudenten namen elk een Mexicaans bedrijf onder de loep en schreven er een werkstuk over. Nu gaan zij de bedrijven bezoeken om hun bevindingen aan de praktijk te toetsen. Jessica Janssen bekeek Telmex, de Mexicaanse PTT en bezoekt straks het bedrijf in Mexico-city. Daarna reist ze samen met twee vriendinnen het land door naar de kustplaats Cancun. In totaal blijft ze vijf weken weg. "Om me verstaanbaar te kuimen maken, heb ik een cursus Spaans gedaan. Dat was weer eens iets heel anders: de lerares kende iedereen bij naam. Voor mij was dat nieuw, bij economie is alles zo massaal." De reis naar Mexico wordt niet Janssens eerste ervaring op het Amerikaanse continent. Een paar jaar geleden zat

zij via een studentenuitwisselmgsprogramma bijna zes weken in Califomië. Eerst kreeg zij zelf een Canadese en een Amerikaanse studente over de vloer en daarna werd zij ingekwartierd bij een Amerikaans gezin. "Ik had het geluk bij een heel leuk gezin terecht te komen. Het is een prima tijd geweest. College heb ik er niet gelopen, maar dat was ook niet de bedoeling. Je moest mensen leren kermen en dat is gelukt." Na Mexico schrijft Janssen haar scriptie. Ze wil dan voor eind augustus afgestudeerd zijn. "Dat moet lukken toch? Intussen stuur ik open sollicitaties rond en als daar niets uitrolt, ga ik voorlopig wel via een uitzendbureau aan de slag. Of misschien probeer ik het wel bij de KLM. Dan kan ik nog eens wat reizen."

Het debat vindt plaats donderdag 13 apnl om 13 30 uur in het auditonum van de VU.

'Ik wil een goede baan' Geen anoniemere achternaam dan Jansen. Ad Valvas geeft de Jansen Janssens van de Vrije Universiteit wekelijks een gezicht. Deze week: Jessica Janssen, studente bedrijfseconomie.

Liesbëth Klumper

Jessica Janssen is een avontuurlijk type. Tijdens haar studie economie heeft zij langere tijd doorgebracht in Califomië en op Curafao. Nu zijn haar koffers ingepakt, omdat zij op het punt staat een studiereis door Mexico te maken. "Daarna wil ik wel eens de andere kant op: naar Indonesië en Australië. Maar eerst ga ik een baan zoeken." Ruime zes jaar geleden kwam Jessica Janssen vanuit Enschede naar Amsterdam. "Ik wil later een goede baan, maar met mijn diploma atheneum-A is de keus beperkt: rechten of economie. Rechten leek me erg saai en in economie was ik altijd wel goed geweest, dus heb ik voor economie gekozen. Ik ben nog in andere steden gaan kijken. De economie-studie in Rotterdam staat goed aangeschreven, maar ik vond het een af-schu-we-lij-ke stad. Dus is het

Amsterdam geworden en daar biedt de vu kwalitatief de beste opleiding." De economiestudente wilde eigenlijk de financieel-administratieve richting volgen, maar toen bleek dat die geen stage in het programma had, swatchte zij naar bednjfseconomie. "Zo'n stage is goed om werkervaring op te doen en ik heb zoveel mogelijk financieel-administratieve vakken gekozen, zodat ik toch nog in mijn interessegebied bezig ben." "Vorig jaar heb ik een fantastische stage gehad op Cura9ao. Dat eiland is een belastingparadijs: bedrijven betalen er maar twee procent belasting in plaats van de 35 tot 40 procent die zij hier moeten voldoen. Ik werkte daar 4,5 maand bij een trustkantoor en het werk dat ik moest doen sloot goed aan op het vak 'kosten en winst' dat ik hier had gehad. Ik heb er v§el geleerd. Eerst deed ik de interne administratie en

Jessica Janssen: 'Bij economie is alles zo massaal' Peter Wolters - AVC/VU

toen ik dat gezien had, kon ik door naar de externe administratie. Zo bleef het leuk. Ik werkte elke dag van acht tot vijf, maar in de weekeinden was het net of ik met vakantie was." De stageplaats had Janssen zelf geregeld. Via-via was zij aan het adres gekomen en zij stuurde een fax met het verzoek stage te mogen lopen. De volgende dag kwam de toestemming binnen en ruim een maand later zat zij in het vliegtuig. "Ik wilde per se in het buitenland stage lopen. Toen ik eenmaal actie had ondernomen, ging het snel: ik had nog net tijd om een onderhuurder voor mijn kamer te zoeken en de zaken bij de studentenvereniging Vesvu, waar ik in het bestuur zat, over te dragen." Haar stageverslag is nog niet klaar, maar Janssen vertrekt alweer naar het buitenland. Mexico is deze keer de bestemming. "Ik heb genoeg studiepimten binnen en moet alleen mijn scriptie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen