Ad Valvas 1994-1995 - pagina 359

E

AD VALVAS 16 FEBRUARI 1995

PAGINA 7

Islam is geen godsdienst van strakke gezichten'

Mohammeds aanwijzingen voor gedrag van moslims voor het eerst vertaald een kort een Duitse die vergelijkbaar is met het boek van Raven. Eigenlijk is het vreemd dat er in West-Europa, waar toch veel moslims wonen, nauwelijks aandacht is voor de tradities van Mohammed. Raven: "De koran wordt redelijk gelezen. Maar deze teksten, die toch nog altijd veel invloed hebben op het dagelijks leven, zijn in het Westen een beetje vergeten."

Vlak voor de ramadan, de Islamitische vastenmaand waar we nu middenin zitten, verscheen 'Leidraad voor het leven; de tradities van de profeet Mohammed'. Het is een primeur. De tweede pijler, na de koran, van de islamitische wet was nog niet eerder in een Nederlandse vertaling beschikbaar. Dr W. Raven, arabist en islamoloog bij Semitische talen selecteerde en vertaalde de teksten en schreef er een inleiding bij. Het resultaat is een prima leesbaar en vaak geestig boek. Raven: "Het is goed de lichtere kanten van dit geloof te benadrukken. Het is geen godsdienst van strakke gezichten." van die tradities overgeleverd." Raven is uitgegaan van de ruim vijfduizend teksten die Boechari en Moeslim De profeet Mohammed (570-632) was opschreven. Beide geleerden leefden in ongetwijfeld streng en rechtvaardig, maar moet daarnaast een milde, humo- de negende eeuw. De teksten van Boechari en Moeslim zijn voor moslims de nstische man geweest zijn. Het blijkt belangrijkste leidraad voor gedrag en uit de 'tradities', de ooggetuigeverslageloof en vormen met de koran een gen die zijn metgezellen optekenden. Zo verhaalt een van de teksten over een bron voor het islamitisch recht. "Ik heb de teksten thematisch gerangschikt en man die tijdens de ramadan bij de prodaaruit heb ik toen met een natte vinfeet komt. Hij bekent overdag geger een keuze gemaakt", bekent Raven. slachtsgemeenschap te hebben gehad "Al te moeilijke en ingewikkelde tekmet zi)n vrouw. Vleselijk verkeer is tijsten heb ik niet opgenomen. Het moest dens de ramadan verboden, zolang er daglicht is. De profeet vraagt hem of hij vooral leesbaar blijven. Ook op onderwerp heb ik nog geselecteerd. Zo heb ik een slaaf heeft die hij als boetedoening niets over slavernij opgenomen, want kan vrijlaten. Maar de man heeft geen dat is niet meer relevant. Uitemdelijk slaaf Vervolgens vraagt de profeet of zijn er 823 teksten in het boek terechthl) dan kans ziet zestig armen te eten te gekomen." geven, ook dat kan de man niet. De profeet zegt dan, wijzend op een mand De tradities zouden tijdens het leven met dadels: "neem deze mand en geef van Mohammed zijn ontstaan. Zij bede dadels als aalmoezen." De zondaar schrijven de opmerkingen en daden van /egt dat er in heel Medina geen armer de profeet. De mensen om hem heen gezin te vinden zal zijn dan dat van vertelden ze verder en zo werden zij gehem. Waarop Mohammed breed laneraties lang overgeleverd totdat Boechend zegt: "Ga ze dan maar naar jouw chari en Moeslim ze optekenden. In ge/m brengen!" hun teksten worden alle overleveraars genoemd, vanwege de leesbaarheid 'Seks gehad en een mand dadels toe; heeft Raven zich meestal beperkt tol de dat is toch een goede grap?" Dr Wim Rdven, arabist en islamoloog bij Semiti- naam van de oudste overleveraar, de gezel dus die de profeet zelf heeft gesche talen is verantwoordelijk voor de kend. Nederlandse uitgave Leidraad voor het lezen; de tradities van de profeet Moham- Toch twijfelt de wetenschapper Raven med HIJ was een halfjaar bezig met de of alle tradities mderdaad tijdens het selectie, de vertaling en het schrijven leven van Mohammed zijn ontstaan. van de mleiding. "Ik kende de teksten "De kritische wetenschap gaat er vanuit taalkundig al, dus de vertaling kostte dat een aantal teksten van latere datum niet zoveel tijd. De selectie was het is en heeft daar twee aanwijzingen meest tijdrovend: er zijn tienduizenden voor." vertelt Raven. "In de eerste

^i

Invloed

Liesbeth Klumper

i 1k heb moeite met

%l*¥?'6'if' -.<''

Dr Wim Raven: 'Het moest vooral leesbaar blijven'

plaats kwamen er steeds meer tradities. Mohammed is in 632 overleden, maar hoe langer hij dood was, hoe meer tradities er opdoken; zelfs m de negende eeuw nog. Dat is ook wel te verklaren: het gezag van de profeet nam toe en dus was er ook een stijgende behoefte aan tradities." "Bovendien komt er uit de teksten geen consequent beeld naar voren van de

NICO Boink - AVC/VU

profeet. Soms was hij mild, dan weer extreem streng. Veel tradities zijn dan ook meer een afspiegeling van de discussies die later onder moslims ontstonden. Dat begon zo'n honderd jaar na het overlijden van Mohammed." Geïnteresseerden moesten het tot nu toe doen met een handjevol vertalingen. Zo is er een slechte Engelse vertalmg, een gedateerde Franse en sinds

"Maar ook voor de moslims zelf zijn ze moeilijk toegankelijk en dat is vreemd, want het dagelijks leven is ermee doordrenkt. Bij zaken als echtscheidmgen en dergelijke wordt er in de tradities gekeken. Stap je in een Arabisch land in een taxi, dan zie je overal van die felgekleurde stickers met teksten uit de tradities. Het leeft sterk onder de mensen." De Turken hebben het nog 't makkelijkst. Voor hen is er een moderne vertaling. Maar de Arabieren moeten het met de originele teksten doen. "En bijna niemand komt ertoe om zelf in die teksten te gaan kijken", weet Raven. "Dat wordt ook niet gestimuleerd door de moefti's, de korangeleerden. Die houden het publiek op afstand. De gewone mensen mogen het wel lezen, maar zij willen niet dat die lezers er iets nieuws bij gaan denken. Er bestaat een angst voor kritische geesterj." De Arabist vertelt over Fatima Mersini, een vrouwelijke hoogleraar sociologie aan de universiteit van Rabat m Marokko. Zij ging tegen de stroom in en is zelf die tradities gaan lezen en er onderzoek naar gaan doen. Uit haar publikaties blijkt dat veel beperkingen die vrouwen opgelegd krijgen, niet terug te vinden zijn in de tradities van de profeet. Mannelijke 'uitleggers' hebben de teksten, bewust of onbewust, naar zichzelf toegedraaid. "Als moslim-vaders teksten uit de tradities gebruiken om hun dochters binnen te houden, zouden slimme dochters zelf eens in die teksten moeten gaan neuzen. Er is zeker een traditie te vinden waarbij een heel andere uitleg mogelijk is." Raven, W Leidraad voor het leven De tradities van de profeet Mohammed Amsterdam/Leuven Bulaaq, Kritak, 1995 ISBN 90 5460 010 1 Prijs ƒ39,90

dreigende verambtelijking' Geen anoniemere achternaam dan Jansen. Ad Valvas geeft de Jansen Janssens van de Vrije Universiteit wekelijks een gezicht. Deze week: H.B. Jansen, secretaris van de geneeskundefaculteit.

Jansen

Dr H.B. Jansen: 'Bij Geneeskunde was de zaak volop in beweging. Dat trok me' NICO Bomk

Janssen

Liesbeth Klumper

Gezeten achter zijn bureau blikt dr H B. Jansen op het vu-ziekenhuis. Dat uitzicht is symbolisch voor het intensieve contact dat hij als secretaris van de geneeskundefaculteit heeft met het academisch ziekenhuis. "Er gaat jaarlijks twintig miljoen heen en weer tussen de faculteit en het ziekenhuis. Als beheerder van onder meer de facultaire financiën voer ik daarom veel overleg met het bestuur daar." Jansen kan gerust een vu-veteraan genoemd worden: hij begon in 1960 als eerstejaars scheikunde en is nooit meer weggegaan. "Ik werd na mijn afstuderen wetenschappelijk medewerker aan de vu en ben hier ook gepromoveerd. In 1980 kwam er een eind aan mijn wetenschappelijke loopbaan. Toen werd ik secretaris-beheerder van de scheikundefaculteit. Ik heb dat negen jaar

i

met veel lol gedaan en in 1989 deed zich de mogelijkheid voor om over te stappen naar de geneeskundefaculteit. Ik beschouwde Scheikunde als 'mijn' faculteit. Maar de situatie was er erg stabiel; er waren geen nieuwe ontwikkelingen. En dan raak je toch een beetje uitgekeken. Hier bij Geneeskunde was de zaak volop in bewegmg en dat trok me aan." Jansen verhuisde dus van een kleine faculteit naar één van de grootste. Zo had hij bij Scheikunde te maken met vijf medewerkers, terwijl er bij het bureau van de faculteit Geneeskunde 25 mensen werkzaam zijn. Maar er is nog een groot verschil. "De aard van het werk is anders", vertelt Jansen. "Er bestaat in mijn werk hier veel meer afstand tot de dagelijkse praktijk. Ik ben hier vrijwel uitsluitend met beleid bezig en dat vind ik leuk." Jansen houdt zich beziig met beleids-

voorbereiding en beleidsondersteuning. "Zo heet dat officieel", zegt hij bijna verontschuldigend. "Ik vind het moeilijk om de dagelijkse werkzaamheden in een paar woorden te vangen." Na enig nadenken komt hij op een voorbeeld. "Er zijn op dit moment problemen voor de co-assistenten. Die moeten vaak lang wachten voor zij een plaats krijgen. Ik probeer daar samen met de onderwijscoördinator een oplossing voor te vmden. Ik ga na welke mogelijkheden er binnen- en buitenshuis zijn om die wachttijden te bekorten. En ik adviseer dan het bestuur van de faculteit."

Kofïie-automaat Jansen is als secretaris van de faculteit ook het hoofd van het administratieve apparaat. Dat betekent dat hij de verantwoording over de financiën draagt. "Gelukkig is, er veel gedecentraliseerd. ,

De vakgroepen zijn relatief zelfstandig. Mijn taak is eigenlijk om de grote financiële lijnen in de gaten te houden en het overleg te voeren met het academisch ziekenhuis. Simpel gezegd gaat dat zo: het ministerie geeft ons jaarlijks twintig miljoen en wij rekenen af met het ziekenhuis. Want de kosten voor onderwijs en onderzoek zijn voor onze rekening en het ziekenhuis financiert de patiëntenzorg. En met die drie componenten heb je te maken op een geneesktjndefaculteit. Dat is een bijzonder ingewikkelde zaak, maar dat maakt het werk tegelijkertijd erg interessant." Binnen de kleinere scheikundefaculteit had Jansen als secretans-beheerder direct contact met de onderwijsgevenden. Hij kwam ze dagelijks bij de kofïïe-automaat tegen. Dat ligt bij Geneesktmde wel even anders. "Dat contact is onmogelijk in zo'n grote faculteit. Er zitten meer lagen tussen. Waar ik weleens

AVC/VU

moeite mee heb, is de dreigende verambtelijking. Als ik bijvoorbeeld een vergadering bijeen roep, dan moet ik dertig mensen op hetzelfde moment rond de tafel zien te krijgen. Dat valt niet mee. Bij Scheikunde had ik contacten met mensen uit verschillende lagen van de organisatie. Dat vond ik erg plezierig. Hier is het abstracter. Ik volg bijvoorbeeld de ontwikkeling van een bepaalde vakgroep. Dat is ook spannend, maar op een andere manier. En het is aardig om te merken dat er veranderingen op gang zijn gekomen. Zo zijn er dingen die men m het begin eigenlijk niet van me aarmam; adviezen die werden afgedaan als 'onzin'. Maar nu volgt men die toch en ziet iedereen dat ze zm Rebben."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen