Ad Valvas 1994-1995 - pagina 445

AD VALVAS 30 MAART1995

PAGINA 5

'Dyslexie is geen zieicte. Lezen is gewoon ingewiiciielci' Nieuwe hoogleraar functionele geletterdheid gaat leesproblemen bij kinderen onderzoeken "Lang niet iedereen kan een liedje neuriën vanaf bladmuziek. Maar voor kinderen is het leren lezen van gewone woorden net zou moeilijk. Dus dat niet iedereen even goed lezen kan, is helemaal niet zo vreemd", zegt prof.dr P. Reitsma. Vorige week werd hij bijzonder hoogleraar aan de vu, maar hij werkt vooral in het Paedologisch Instituut aan onderzoek naar lees- en schrijfproblemen bij kinderen.

Dirk de Hoog "Dyslexie is helemaal geen ziekte", reageert prof.dr P. Reitsma fel op een recent artikel in het weekblad de Haagse Post over moderne hedendaagse ziektes, waarbij leesblindheid in één adem genoemd staat met andere vermeende welvaartsaandoeningen. "Leren lezen en schrijven is gewoon een heel mgewikkeld proces, waarbij verschillende hersenfuncties betrokken zijn. Logisch dat er kinderen zijn die het minder makkelijk afgaat. JVlaar dyslexie is niet zoiets als mazelen dat je oploopt door een virus of iets dergelijks." Reitsma aanvaardde vonge week het bijzonder hoogleraarschap 'functionele geletterdheid' bi) de faculteit psychologie en pedagogiek. Niet dat hij n u veel aan de v u zal verblijven, want hi) heeft een aanstellmg voor nul uur. "In de praktijk houdt het in dat ik alleen promotie-onderzoek begeleid. Maar ik wil best met de faculteit praten over het geven van een paar colleges." Ook heeft Reitsma te maken met wetenschappers en studenten die bij het Paedologisch Instituut, waarmee de v u sinds jaar en dag nauw samenwerkt, onderzoek doen of stage lopen. H e t instituut houdt zich bezig met begeleiding van kinderen met gedrags- of leerproblemen. Reitsma is er onderzoeker op het gebied van lees- en schrijfstoornissen bij kinderen en jeugdigen.

"Het leren lezen verloopt via verschillende stadia en is een heel complex gebeuren. Bij al de verschillende stappen kan iets misgaan, waardoor het uiteindelijke leesresultaat achterblijft", stelt Reitsma. Hij moet een beetje glimlachen om een onlangs gepubliceerd Utrechts onderzoek dat stelt dat dyslexie ontstaat door een teveel aan het hormoon testosteron bij de moeder, waardoor ook linkshandigheid zou ontstaan. D e kans hierop zou het grootst zijn bij de verwekking van het kmd in het voorjaar. "Ach, ik sluit niet uit dat er soms biologische factoren een rol kunnen spelen. D a t kan hormonaal zijn of erfelijk. iViaar ik geloof niet dat het een simpele kwestie is van een defect in chromosoom zoveel. D a t is een veel te simpele voorstelling van zaken." Wel is het zo dat leesproblemen drie a vier keer zo vaak voorkomen bij jongens als bij meisjes. "Maar meisjes liggen op de basisschool met bijna alles voor op jongens, ook met lezen", relativeert Reitsma het verschil. Overigens schat hij dat zo'n vijf procent van alle kinderen grote problemen m e t lezen heeft.

Hersenletsel Reitsma is het er wel mee eens dat dyslexie een m o d e m probleem is. "In West-Europa leerde tweehonderd jaar geleden alleen de elite lezen en schrijven. N u proberen we het alle kinderen

Prof. P. Reitsma: 'Er zijn gevallen bekend van mensen die perfect een bladzijde hardop kunnen voorlezen, maar er helemaal niets van snappen'

NICO Boink - AVCAU

bij te brengen. Geen wonder dat je dan gevallen tegenkomt waarbij het wat moeilijker gaat. D e samenleving stelt gewoon hogere eisen aan het lees- en schrijfvermogen." Hij vergelijkt het met het variaf een muziekblad kunnen neuriën van muziek. "We vinden het heel gewoon dat maar een paar mensen bladmuziek kunnen neuriën kurmen. Maar gewone teksten lezen is net zo ingewikkeld hoor." Veel kennis over het functioneren van het taalvermogen van mensen is verkre-

gen door onderzoek bij mensen met hersenletsel. " D a n zie je hoe ingewikkeld het is. Er zijn gevallen bekend van mensen die perfect een bladzijde hardop kunnen voorlezen, maar er helemaal niets van snappen. E n andersom, er zijn mensen die geen woord kunnen uitbrengen maar het gelezene wel begrepen blijken te hebben." Overigens verwacht Reitsma niet dat de opkomst van de televisie en computer de gelezen en de geschreven taal zal verdringen. "Ik verwacht zelfs veel van

nieuwe technieken. Interactief leren lezen en schrijven, m e t plaatjes en geluiden lijkt m e een geweldig hulpmiddel voor kinderen met leesproblemen. Ik hoop dat deze technieken snel beschikbaar zijn."

'Onderzoek doen is een eenzaam bestaan'

Marjel Jansen: 'Ik vind het niet terecht dat men verwacht dat een promotie nog net zo gaat als vroeger'

Geen anoniemere achternaam dan Jansen. Ad Valvas geeft de Jansen Janssensvan de Vrije Universiteit wekelijks een gezicht. Deze week: Marjel Jansen, assistent in opleiding bij aardwetenschappen.

Jansen

\

Peter Wolters - AVC/VU

Janssen

Liesbeth Klumper "Ik ben heel erg specialistisch bezig", zegt Marjel Jansen, assistent in opleiding (aio) bij Aardwetenschappen. Zij werkt aan een onderzoeksproject dat de vakgroep sedimentaire geologie uitvoert in opdracht van Shell International. Omdat zij voor haar afstuderen vergelijkbare methodes gebruikte, rondde zij haar studie versneld af en kon toen, in oktober 1991, meteen aio worden. Marjel Jansen schreef zich in eerste instantie in als geneeskundestudent. "Ik wilde naar de tropen en had daar een heel naïef idee over: wondjes hechten en zo. Ik had geen benul van de berg menselijk leed die je in de gezondheidszorg tegenkomt. N a een halfjaar studie en mijn eerste stage kon ik de problematiek van zieke mensen al niet meer aan. Ik ben gestopt en wilde een studie die wetenschappelijk was en toch direct toepasbaar. Bovendien wilde ik mets meer te maken hebben met levende

materie, ook niet met plantjes en beestjes. Biologie viel dus af. Zo kwam ik op aardwetenschappen." "Ik ben afgestudeerd op het ontstaan van de Golf van Valencia. D e Balearen zijn daar ooit van de kust afgedraaid. Met een computermodel heb ik uitgerekend hoelang dat proces heeft geduurd en welke complicaties er optraden. D a t was ontzettend specialistisch. En mijn huidige onderzoek is al net zo specialistisch. Vroeger zaten Afrika en Zuid-Amerika aan elkaar vast. Bij het loskomen hebben enorme krachten ingewerkt op het Afrikaanse continent. Ik kijk met behulp van de computer welke effecten zijn opgetreden. Die vind je tot m Soedan, duizenden kilometers weg aan de andere kant van Afrika." Jansen was het eerste jaar van haar aioschap kwijt aan het definiëren van het onderzoeksprobleem en aan het inlezen. "En bij aardwetenschappen werkt het zo dat naarmate je meer oplost, je meer vragen oproept. Wat dat betreft is

het een beetje een vage wetenschap: je lost nooit iets op. Je sluit alleen zaken uit. Je "houdt je immers bezig met ontwikkelingen van honderden miljoenen jaren geleden. Voor mij maakt dat het ook zo fascinerend." "Wat Shell nou precies aan mijn onderzoeksresultaten heeft, weet ik ook niet. Ik denk dat zij het systeem aarde gewoon willen begrijpen, zodat zij meer kans van slagen hebben bij het zoeken naar olie. Maar daar zit ik een eind vanaf hoor. H e t is erg wetenschappelijk wat ik doe." Binnen Sedimentaire Geologie is er niemand die met een vergelijkbaar onderzoek bezig is. "Er is helemaal niemand die iets doet wat ook maar in de buurt komt." Voor de geologische kant van haar onderzoek heeft zij contact met een hoogleraar in Zuid-Frankrijk, die zich ook met de Afrikaanse plaat bezighoudt. H e t overleg gaat per fax of per post. Naast haar onderzoekswerk heeft Jansen dertig dagen per jaar on-

derwijstaken. "Ik begeleid veldwerk. Dat is arbeidsintensief. D a n ben je m e teen 22 dagen bezig. Verder heb ik dit jaar twee comiputerpractica gegeven. Ik doe dat graag. D a n heb ik nog eens contact met mensen binnen de faculteit." "Ik wil niet op de universiteit blijven hangen. Ik wil naar het bedrijfsleven. Onderzoek doen is een eenzaam bestaan en dat heb ik nu wel een beetje gezien en onderwijs geven zou me niet mijn hele leven blijven boeien. Ik realiseer m e dat ik in het bedrijfsleven ook te maken krijg met theoretische problemen, maar daar heb je toch intensiever contact met anderen over de problemen die je tegenkomt." Volgend jaar maart is het zo ver, dan promoveert Jansen. "Ik heb er dan iets langer over gedaan dan de vier jaar die er voor staan." M e t enige jaloezie kijkt ZIJ naar haar zus die promoveert m de farmacie. D e farmaceutische industrie treedt daar op als royale sponsor.

"Voor mijn zus wordt alles betaald. Zo'n promotie kost alles bij elkaar minstens tienduizend gulden. Je moet je proefschrift laten drukken, je bent verplicht een receptie te geven en eigenlijk kun je ook niet onder een dmeetje of een feest uit. Ik vind het niet terecht dat men verwacht dat een promotie nog net zo gaat als vroeger. T o e n hadden de promovendi een baan en verdienden zij meer dan wij nu. H e t is toch niet reèel dat je je zonder baan diep in de schulden steekt voor zo'n promotie? Binnen sommige faculteiten krijg je tenminste de drukkosten voor je proefschrift vergoed. Zoiets zou centraal geregeld moeten zijn binnen de universiteit."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen