Ad Valvas 1994-1995 - pagina 298

A D V A L V A S 1 9 JANUARI 1995

PAGINA 1 4

Onder wereldverbeteraars Nieuwe roman Ivan Wolffers houdt het midden tussen documentaire en verbeelding

Rob Schouten Met politiek en sociaal engagement is het m de Nederlandse letteren minne­ tjes gesteld Hoezeer de Anbeekse en Zwagermanse oproepen tot meer straatrumoer en laweit misschien ook nog postmodernistisch nagalmen, op ware literaire betrokkenheid met het lot van de medemens heeft het allemaal met veel effect gehad Zo'n boek als Het gevangen beeld van Ivan W olffers, die als romanschrijvende hoogleraar ge­ zondheidszorg in ontwikkelingslanden natuurlijk wel enige verplichtingen heeft aangaande de invulling van het existentieel tekort, is dan ook qua the­ matiek een uitzondenng in het literaire aanbod W ant hoe je het ook wendt of keert, het speelt zich af onder wereld­ verbeteraars of wat daarvoor doorgaat Reisjoumalist Ronald Vermeer, dik m de midlife­crisis met een illusieloos hu­ welijk en twee zoons die hem rechts en links gepasseerd zijn, krijgt opeens de opdracht van zijn leven. In opdracht van een Franse reclame­tycoon moet hij een boek samenstellen waarm vijf ideahsten uit alle hoeken van de wereld aan het woord komen, het geheel geïl­ lustreerd met foto's die de schoonheid

Recensie van aarde en maatschappij onthullen maar ook de ellende en sociale frustra­ ties niet verbloemen Een boek met tenslotte een optimistische ondertoon, voor op de salontafel D e structuur van het verhaal is daar­ mee gegeven N a een korte inleiding verlaat Vermeer met de Belgische foto­ graaf Paul de Metselaer het veilige Westen om ellende en schoonheid van hw life vast te leggen en er idealistische gelulden over op te tekenen Eerst naar New York, een befaamde psychiater opzoeken die de kansarmen helpt en potentiële zelfmoordenaars bij het raam weg praat Dan naar Kiev, waar een Russisch­orthodoxe pope goed werk doet Bah idealistische advocaat helpt rechtelozen Bangladesh vrouw bevor­ dert de vrouwenemancipatie in islami­ tisch land Vietnam in de bush verd­ wenen Amerikaanse militair heeft een soort geheimzinnige weldoende sekte gesticht

Mislukking Het past m de loutenng van de bejaar­ de salonidealist Ronald Vermeer, die er eigenlijk moeite mee heeft dat Bob Dy­ lans 'The times are changing' met lan­ ger op het programma staat, dat al deze bezoeken m m of meer op een misluk­ king uitlopen De Newyorkse psychia­ ter blijkt een snelle vrouwenversierder met een eigen impresario, hij doet met eens moeite zich als een Florence Nigh­ tingale voor te stellen De Russische pope IS een rechts­conservatieve natio­ nalistische engerd die zijn bezoekers voor neo­marxisten houdt, de Balinese advocaat houdt z'n mond dicht uit angst voor represailles, de mevrouw uit Bangladesh blijkt een nogal inconse­ quent denkster en Captain Kurtz, ten slotte, de W olfferse versie van de sekte­ leiders uit Joseph Conrads Heart of Darkness en Coppola's Apocalypse Now, blijkt te bestaan uit een ritueel vereerd fossiel De vraag luidt dus, zijn idealisme en engagement niet voortdurend afhanke­ lijk van de omstandigheden waarm ze worden beoefend' Hoe moet je je op­ stellen tegenover iemand die er wel moeite mee heeft dat maimen m Ban­ gladesh meer van dikke dan van magere vrouwen houden, maar die het niet gek vmdt als mannen een vrouw aan de dijk zetten omdat ze negen miskramen heeft gehad' Baat kortom enig cultuurrelati­ visme' Aan het eind van zijn duurbetaalde queeste zet Vermeer zijn twijfels op een njtje "W as mijn boosheid op de wereld

sies en ontnuchtenngen wordt opge­ hangen W ant W olffers heeft er, als een volleerde scenarioschnjver, ook nog de verplichte romance doorheen geweven Zowel de opdrachtgever van het boek als de Belgische fotograaf en Vermeer zelf azen op de prachtige Chmese arts Lyn Ziang, die voortdurend m hun buurt opduikt en hen kuis het hoofd op hol brengt D e geobsedeerde fotograaf Paul verzorgt zelfs een soort fotografi­ sche eredienst voor haar. Vermeer stelt zich tevreden met plaatsvervangend en gesublimeerd hunkeren

die me bedrogen had eigenlijk wel een ideaal te n o e m e n ' W as mijn voortdu­ rende afwijzing ten opzichte van mijn klasgenoten vroeger zodat ik altijd bui­ tenstaander was wel een rebelse hou­ ding' W as mijn wens om alles te veran­ deren slechts het resultaat van mijn te­ leurstellingen over de gennge voordelen die de bestaande orde hadden geboden' Misschien rationaliseerde ik mijn egoïs­ me naar vrome verlangens opdat ieder­ een gelijke kansen zou hebben, er ge­ lijkheid zou zijn en we vnj waren om de beste weg voor ons zelf te kiezen "

Conimex­element

Blurb­teksten Het luxeboek waarvoor de hoofdper­ soon dit alles onderneemt, lijkt er intus­ sen wel degelijk te komen, met fraaie plaatjes (maar vanwege de positieve, sussende strekking met die van een blanke die een Bengaal helpt verdrin­ ken) en de verschrikkelijkste blurb­tek­ sten, die moeten verhuUen­dat die in­ terviews allemaal op niks zijn uitgelo­ pen Hier proeft men wel aardige steek­ jes onder water naar een bepaald soort smeuïge en manipulerende journalis­ tiek Hoogte­ of dieptepunt is het ver­ haal over de Russische pope, van wie voor het boek een vrouw is gemaakt en die met uitspraken en idealen wordt opgetuigd die Vermeer onderweg uit al­ lerlei monden heeft bijeengegrabbeld Als roman over engagement met de Derde W ereld geeft Een gevangen beeld zeker een kaleidoscopische visie op de betrekkelijkheid van alle idealisme, en passant is het natuurlijk ook een reis­ boek (een heel wat populairder genre in de Nederlandse literatuur trouwens) met passende observaties omtrent nieu­ we ontwikkelingen, zoals peep­shows m Boedapest, kleine misdaad in Rusland, machismo in Bangladesh Het soort

van Wolffers: volleerd scenarioschrijver uitgebreide documentaires dat je m weekendbijlages aantreft, maar met iets meer literaire pretenties want W olffers laat zijn 'held' regelmatig tot filosofi­ sche bezinning komen Bijvoorbeeld zo "Samen maken we de wereld door er­ over te praten en te schrijven W e orde­ nen met woorden en we vlechten er een wereld naar onze wensen mee W ie veel aan het woord is krijgt gelijk en het ge­ schreven woord IS de beste garantie voor een voortdurende herhaling" of

NICO Bomk

AV C/V U

"Reizigers en schrijvers lopen voortdu­ rend aan tegen de vanzelfsprekendheid D e beelden in ons hoofd zijn zo sterk dat we er niet aan twijfelen Zo hoort het Zo zit het in elkaar Het kan toch met anders Daar is toch iedereen het over eens Als het je met zint, dan rot je maar op Als je hier wilt blijven, dan pas je je maar aan " Allemaal nuttige en wijze lessen dus Maar het is jammer dat het boek met voornamelijk aan deze sociologische vi­

Het zorgt voor een paar ironische sce­ nes, wanneer Paul louter en alleen om diarreebestrijdster Lyn te zien naar de gruwelen van Somalië vliegt en later in Bangladesh de voordelen van een cy­ cloon ervaart als zijn geliefde ook daar de slachtoffers komt helpen Maar m het algemeen lijkt me dit, ook uit vorige boeken van W olffers bekende Coni­ mex­element voornamelijk bedoeld om de smaak van het verhaal op te peppen In dat opzicht trapt W olffers m dezelfde val als Marcel, opdrachtgever van het foto­tekstboek een verhaal over alleen maar idealisme is kennelijk niet genoeg, 't moet ook nog verkopen Het drama tische emde van de liefde in het oer­ woud in Vietnam lijkt zelfs pasklaar voor een Amerikaanse B­film vervaar­ digd Ondanks alle vaart en volkeren blijft Een gevangen beeld daardoor toch enigs zins steken tussen documentaire en ver­ beelding, en het probleem zou best eens kunnen zijn dat de schnjver toch zichzelf te zeer als model voor de hoofdpersoon heeft genomen T e n slot te, je moet schrijven Coppola en niet Copola, Paustovsky en met Paustokov sky en de man heet Raskolmkov m plaats van Raskalmkov Onbelangrijke maar storende foutjes (van Wolffers Het gevangen beeld uitgeverij Contact 352 biz f 39 90 Rob Schouten is bijzonder hoogleraar literaire krtek aan de faculteit der letteren

Advertentie

gfepiept

^ Halveer de

grotere

kfieicietfcl-

/

nppeltjeö. X Snijd het vlees in dunne reepjes. ^ É Verhit I eetlepel olie in een wok of grote braadpan ' en bak het vlees al omscheppend bruin. Neem het vlees uit de pan. ^ Verhit de rest van de olie in de wok. ^ Bak de acifelcippeitjeo al omscheppend in 10 min. bijna gaar. Voeg de prei toe en bak alles al omsc heppend 5 min. MJ Daarna het ^ vlees, de sojasaus en de oestersaus met wat peper en zout l en eventueel een mespunt vijfkruidenpoeder toevoegen. < : ^ Laat het gerec ht in 5 minuten gaar worden. Schep regelmatig om :-)

RecepH lm kWm mMi met un{<ipef«ii mg 2pr»Reiiifi9fepiciÉ;

Rocrgebakbiv krlettici iwef prei cü vartettfvleci

n n2

=B5S3 S z o Mé n UI 5 i_

on n 2o o

lis m ^ „O CD

-1

2 <=

i2

5S > 7D

Petje ctf voof de \ üÊxeLLe

pieper'l

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen