Ad Valvas 1994-1995 - pagina 323

AD VALVAS 2 FEBRUARI 1995

PAGINA 7

Weldoeners steunen VU nog steeds Door legaten en giften kan Vereniging onderzoekers en studenten ondersteunen De Vereniging voor Christelijk Wetenschappelijk Onderwijs, officieel het hoogste orgaan van de vu, beheert een aantal fondsen waar wetenschappers en studenten een beroep op kunnen doen. "Gisteren is er net weer één bijgekomen", glimlacht J. Siothouber, directeur van de Vereniging. De geldbuidels op een rij.

Drrk de Hoog

"Ach, de Vereniging voor Christelijk Wetenschappelijk Hoger Onderwijs heeft per jaar zo'n twee miljoen gulden te besteden. Het ziekenhuis en de universiteit geven per dag al meer dan dat bedrag uit. De financiële inbreng van de vereniging is dus erg klein. We steunen alleen dingen, waar op geen enkele andere manier geld voor te vinden is", relativeert de directeur J. Siothouber het belang van de verschillende fondsen die de Vereniging beheert en waaruit wetenschappers en studenten kunnen putten. Toch kan zo'n subsidie soms erg belangrijk zijn. "Soms is het net een opstapje voor een nieuw onderzoek, waar later elders geld voor gevonden kan worden", vindt Siothouber. Volgens hem zijn er eigenlijk maar twee echte Verenigingsfondsen voor wetenschappers. Dat is de Haak Bastiaanse Kuneman Stichting en het Dittmer Fonds. Beide geldbronnen zijn voor de Vereniging beschikbaar gekomen doordat de naamgevers bij testament hun kapitaal beschikbaar hebben gesteld. Het Haak Bastiaanse fonds is in de begin jaren zestig ontstaan uit de nalatenschap van het gelijknamige artsenechtpaar uit het Gooi, waarvan de man ooit aan de vu studeerde. Het jaarlijkse rendement van ongeveer een ton van het kapitaal is bestemd voor "personen van protestants-christelijke levensovertuiging die blijk hebben gegeven van studiezin en begaafdheid en die afgestudeerd zijn bij een van de volgende faculteiten van de vu of een andere Nederlandse universiteit: Geneeskunde,

Wis- en Natuurkunde of Godgeleerdheid. De subsidie wordt verstrekt ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek waarvan het resultaat geacht wordt van algemeen belang te zijn." Volgens Siothouber stond in het testament nog een voorwaarde. "De heer Haak Bastiaanse bepaalde dat het nagelaten portret van zijn vrouw op een prominente plaats in het vu-gebouw moest komen te hangen. Mevrouw Bosma van de kunstuitleen heeft het toen maar op mijn kamer gehangen." Waarom mensen een erfenis aan de vu achterlaten is volgens Siothouber vaak niet duidelijk. "Ik weet niet zoveel over dit artsen-echtpaar. Daar zou echt archiefonderzoek naar moeten plaatsvinden. Als Vereniging sta je voor de keuze een erfenis te accepteren of niet. Het is erg moeilijk om bepalingen in een testament te veranderen."

Oecumenisch De bepalingen dat de onderzoeker van protestants-christelijke huize moet zijn, leverde de redactie van Ad Valvas onlangs een anonieme brief op, waarin de bevoorrechting van protestants-christelijken als 'discriminatie' werd omschreven. "Ach, dat het hier gaat om protestantse onderzoekers vind ik geen bezwaar en zeker gee n discriminatie", reageert Siothouber. "In de tijd dat het testament werd opgesteld, de jaren vijftig, was het zelfs wel oecumenisch. Toen dacht menigeen nog sterk in stromingen als gereformeerd of hervormd." Van de andere fondsgever weet Siothouber zo mogelijk nog minder. "Voor zover ik weet, had Dittmer niets met de vu te maken. Hij was een zakenman.

Weldoener Bastiaanse bepaalde in zijn testament dat het portret van zijn vrouw een prominente plaats In het VU-gebouw moest krijgen NICO Bomk - AVC/VU

die hier niet gestudeerd heeft. We kregen de erfenis van bijna een miljoen gulden, onder andere belegd in woonhuizen in 1986. De neven en nichten vinden het overigens prachtig. Die zitten bij uitvoeringen van het vu-orkest èn bij de opening van het academische jaar op de voorste rij." Uit het fonds wordt jaarlijks zo'n drie ton besteed aan studenten en onderzoekers van geneeskunde, wis- en natuurkunde en economische wetenschappen. Dan bestaat er nog een heel klein fondsje dat al in de jaren twintig door de Vereniging zelf is opgericht, het Calvijnfonds. Dat is bestemd om de inter-

Van Coeverden Adrian! Stichting was Dirk de Hoog

De 'Van Coeverden Adriani Stichting' neemt een bijzondere plaats in de geschiedenis van de vu in. Deze stichting beheert een deel van de nalatenschap van de naamgever volgens vrij strikte in het testament gestelde regels. In algemene zin streeft de stichting "de bevordering van het bijzonder Hoogeren Voorbereidend Hooger onderwijs in Christelijken geest, meer bepaald op gereformeerde grondslag" na. De rente op het belegde kapitaal, dat bij oprichting van de stichting in 1911 ruim een miljoen gulden groot was, moest met name de Vrije Universiteit ten goede komen. Jaarlijks werden twee beurzen beschikbaar gesteld aan net gepromoveerden. In de loop der jaren hebben daar zo'n honderd doctores gebruik van gemaakt, waaronder bekende vu-persoonlijkheden als jurist prof mr LA. Diepenhorst, ethicus prof dr H.M. Kuitert, geschiedschrijver dr. G. Puchinger, hoogleraar transseksualiteit prof.dr l.J.G. Gooren en de huidige decaan van de faculteit sociaal-culturele wetenschappen en conrector van de vu, prof.dr Noomen. Daarnaast stelde het fonds middelen ter beschikking om de universiteit uit te breiden. Vooral in de jaren voor de oorlog, toen de vu nog grotendeels uit eigen middelen werd gefinancierd, was het fonds een belangrijke geldverstrekker. In de jaren twintig werd flink geïnvesteerd in de oprichting van een medische faculteit. De komst daarvan was een hartewens van de dominee die het geld naliet. Daarbij wenste hij aandacht voor de homeopathische geneeswijze, omdat hij daarvan 'de schoonste

resultaten' had gezien. Desondanks zou het tot 1950 duren voordat een volwaardige afdeling geneeskunde aan de vu zou komen. In de tussentijd investeerde de stichting in de bouw van het fysiologisch laboratorium op de

hoek met de De Lairessestraat, dat in 1916 werd gebouwd. In 1926 kreeg de nieuwe faculteit wisen natuurkunde, wederom met steun van de stichting, een passend onderkomen in het laboratorium.

nationale contacten van Gereformeerde wetenschappers te versterken, bijvoorbeeld door het vertalen van wetenschappelijk werk. "Juist deze week heeft de Vereniging besloten een nieuw fonds in het leven te roepen," zegt Siothouber enthousiast. "Door de bepalingen bij de andere fondsen komen de alfa- en de gammafondsen er bekaaid af. Daar komt nu het algemeen steunfonds voor, dat jaarlijks 125 duizend gulden heeft te besteden." Zo'n algemeen fonds heeft in het verleden ook al bestaan, maar dat is leeggeraakt doordat de beschikbare drie ton is op-

tijdens verzet Eén van de hoogleraren aan de faculteit wis- en natuurkunde, prof. J. Coops, richtte in de oorlog vanuit het laboratorium een verzetsgroep op, die papieren vervalste en hulp aan onderduikers bood. Storting van één gulden in het Van Coeverden fonds was de geheime code dat bij iemand plaats voor een onderduiker was. Coops liep in 1943 in de val en de Duitsers namen hem gevangen. Maar door tachtigduizend gulden uit het fonds aan de bezetters te geven, bleef zijn leven gespaard en werd hij in 1945 uit gevangenschap bevrijd.

Grondwaterproject

Ds C.L.D. van Coeverden Adriani, weldoener

gegaan aan een onderzoeksproject naar de Christelijke Nederlandse Vakbeweging. Sinds een paar jaar is er één commissie onder voorzitterschap van de rector die over de verschillende aanvragen voor de fondsen adviseert. Het bestuur van de Vereniging dat formeel beslist, volgt dit advies nagenoeg altijd. Siothouber zegt dat het nog steeds met enige regelmaat gebeurt dat de Vereniging een erfenis ontvangt, maar tegenwoordig is dat bijna altijd in een niet geclausuleerde bijdrage aan de algemene middelen. De Vereniging trekt jaarlijks ook zo'n twintigduizend gulden uit voor de zogenaamde Kujfperlezing en stort regelmatig geld in het vu-fonds, waaruit inmiddels zo'n zeventig bijzonder hoogleraren betaald worden. In 1993 stortte de vereniging twee ton in het vu-fonds. Daarnaast bestaat er nog een algemeen steunfonds voor studenten die in financiële problemen verkeren, waaruit het bureau studentendecanen in 1993 ruim twintigduizend gulden putte aan noodhulp. Ook zijn er nog drie kleine fondsjes voor studenten die uit legaten zijn verkregen. Het Mintje Pruisenfonds beschikt over 180 duizend gulden voor theologiestudenten, het fonds J.T. Bultsma heeft twaalfduizend gulden in de knip voor studenten bij de vakgroep farmacochemie en voor minvermogende studenten aan de vuin het algemeen bestaat het Doorduynfonds met net iets meer dan tweeduizend gulden in kas. De studentendecanen voeren het beheer over deze fondsen. En dan is er natuurlijk nog het beroemde groene busje van Vrouwen vu-hulp. De vu-vrouwen verenigden zich in 1937 en haalden toen drie ton op. Volgens Siothouber geven zij dat geld aan projecten bij het ziekenhuis en in de Derde Wereld. Vorig jaar besteedden . ze vier ton, onder meer aan een overnachtingsruimte in het ziekenhuis voor ouders van ernstig zieke kinderen. De Vereniging neemt ook nog een groot deel van de kosten van het universiteits- en ziekenhuispastoraat voor haar rekening. Ook de studentendominees krijgen jaarlijks een forse bijdrage. Overigens is het belegde vermogen van de Vereniging zo'n dertig miljoen gulden.

Na de oorlog speelde het fonds een minder grote rol in het reilen en zeilen van de vu. Door de toen nog toenemende overheidssubsidies en door de explosieve groei van de universiteit, vormden de bijdragen uit het fonds slechts een marginaal deel van de totale begroting. Maar nog steeds verstrekt het fonds beurzen en betaalt het mee aan bijzondere projecten. Tot 1991 werd ruim drie miljoen aan de vu gedoneerd en alleen al in 1994 kreeg de vu 240.000 gulden uit het fonds. Het geld gaat steeds vaker naar samenwerkingsprojecten van de vu en universiteiten in andere landen. Zo is met hulp van het fonds een grondwaterproject in Portugal uitgevoerd. Momenteel wordt de opbouw van een natuurkundefaculteit bij de Satya Wacana tmiversiteit in Indonesië ondersteund. Daarnaast wordt geld beschikbaar gesteld voor de aanstelling van bijzonder hoogleraren en speciale projecten, zoals momenteel een onderzoek naar de overdracht van normen en waarden binnen het onderwijs.

Opmerkelijke bepaling in het testament van Van Coeverden is dat de theologische faculteit uitgesloten is van steun. De Erflater vond de band met de gereformeerde kerk namelijk te sterk en bepaalde dat "die kerk haar eigen school maar moest betalen". Voor de duidelijkheid moet worden opgemerkt dat dit fonds een eigen onafhankelijke stichting is, waar de vu geen zeggenschap over heeft, hoewel er vaak wel vu-prominenten in het bestuur van de stichting zitten, zoals prof.mr W.F. de Gaay Fortman en de hoogleraar sociologie prof dr D.Th. Kuiper. De grondlegger van hel fonds was de gereformeerde dominee Christoffel Lambertus Daniël van Coevorden Adriani. Hij werd in 1843 in Kampen geboren en stierfin 1911. Hij was enig kind van een miljonair en trouwde met een rijke vrouw. Het huwelijk bleef kinderloos. Ook veel familieleden stierven zonder kinderen, waardoor het vermogen van de dominee steeds aangroeide. Het bestond vooral uit landgoederen en verpachte boerderijen. Hij was in verschillende gemeenten predikant. Tijdens zijn leven gaf hij al veel geld aan goede doelen, zoals en rusthuis voor onvermogende bejaarden en zieken. Zij nalatenschap ging bij testament voor een deel naar het naar hem vernoemde fonds en voor een ander deel naar een fonds .voor hulp aan ouden en zieken. Hij wilde geen ruchtbaarheid geven aan zijn giften. Pas in 1991 verscheen een boekje over de persoon en het fonds Van Coeverden Adriana.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen