Ad Valvas 1994-1995 - pagina 258

AD VALVAS 15 DECEMBER 1994

PAGINA 10

Student Schuld

Blut aankloppen bij de studentendecaan 'Hoge schuldenlast belemmert de carrière en de levenskwaliteit' "Studenten hebben het beter dan ooit", stelt studentendecaan drs W. van Raamsdonk. Van Raamsdonk weet waar hij het over heeft: hij is al meer dan twintig jaar studentendecaan. Vervolgens relativeert hij die uitspraak meteen: "Maar dat geldt ook voor de voorzitter van het college van bestuur en voor mij als studentendecaan. Wij hebben het ook nog nooit zo goed gehad." Liesbeth Klumper Vanaf 1 januari gaat het bergafwaarts met het welstandsniveau van studenten, verwacht studentendecaan Van Raamsdonk. Op die datum gaat de basisbeurs met honderd gulden omlaag

en in 1996 leveren de studenten nog eens 45 gulden in. "Ik stel me die gesprekken aan de kersttafel al voor: 'Mag ik honderd gulden meer, nu ik gekort word?' En dan het antwoord: 'Leen het maar bij de bank'." Het brengt Van Raamsdonk op zijn lie-

velingsonderwerp: de relatie van de student met zijn bankier. "Die banken hebben studenten ontdekt; niet omdat zij op dit moment zo'n mteressante doelgroep zijn, maar banken hopen dat zij op den duur aan hen zullen verdienen. Zij voeren dus een uimodigend .-V *C. .ï4" ^(\^*M

Carole Brouwer: 'Die presentjes onder de kerstboom zijn heilig voor mij'

NICO Boink - AVC/VU

beleid met op het eerste gezicht aantrekkelijke studentenarrangementen." "Zo mogen zij tot tweeduizend gulden rood staan en dat is veel te veel", vult Van Raamsdonks collega drs P. Moleveld aan. "Studenten zitten in no time op dat bedrag en het levert ze niets op. Het kost ze alleen^maar rente." De medewerkers van het Bureau studentendecanen voeren ruim vijfduizend gesprekken per jaar. Het merendeel van die gesprekken gaat over studieproblemen. Bij een kleinere groep zijn financiële perikelen het onderwerp. In 1990 maakten de gesprekken over geld nog 17 procent uit van het totaal, m 1991 was het 15 procent en nu schommelt het al twee jaar rond de 13 procent. De meeste studenten die bij de decanen aankloppen met geldzorgen willen informatie over de regeltjes die met bijverdienen te maken hebben.

Kolos

Een andere categorie heeft problemen met de Informatie Beheer Groep, de machtige kolos uit Groningen. "Sinds het stetmpunt studiefinanciermg hier aan de vu is verdwenen, komen de studenten naar ons toe met technische moeilijkheden met Studiefinanciering. Die problemen zijn over het algemeen goed op te lossen. Al leert de ervanng dat als er eenmaal iets mis gaat in de contacten met Groningen, uiteindelijk alles mis gaat." Dan zijn er studenten die op zwart zaad komen te zitten omdat een van de ouders, meestal de gescheiden vader, de ouderlijke bijdrage met meer wil betalen. En die studenten zitten m een onmogelijke positie. Volgens de minister van Onderwijs hebben ouders een onderhoudsplicht voor studerende kinderen, ook al zijn die boven de 21 en dus volwassen. De Hoge Raad besliste echter anders. Er is vanaf het 21ste levensjaar geen onderhoudsplicht meer voor ouders. Van Raamsdonk: "Studenten kunnen de ouderlijke bijdrage dus niet via de rechter afdwingen." "De keus is aan de ouders", vult studentendecaan drs P. Moleveld aan. "Boven de leerplichtige leeftijd staat het hen vrij om een studie te betalen of met. Zij kunnen bij wijze van spreken kiezen of zij hun kiiïd pianoles geven, of rolschaatsen, of een universitaire studie." "Studenten onder de 21 jaar met gescheiden ouders kunnen de ouderlijke bijdrage afdwingen via de raad voor de kinderbescherming. Maar dat werkt slecht", is Molevelds ervaring. "Die ouders zijn moeilijk te pakken te krijgen. De vaders zijn vaak een nieuw nestje begonnen en denken: 'Die kinderen rooien het zelf maar'." In de praktijk rooien die kinderen het ook zelf. Vaak met succes. Zij nemen bijbaantjes en zien af van een gang naar de kinderbescherming, omdat zij de toch al broze relatie met de gescheiden ouder niet op scherp willen zetten. De decanen kunnen de omvang van deze groep alleen maar schatten, want zij verschijnen niet op de spreekuren. "Wij merken er weinig van. Die studenten willen niet met een vreemde over hun problemen praten. Zij lossen het zelf op. Zij kloppen pas bij ons aan als het spaak loopt met bijverdienen, als zij er geen tijd meer voor hebben."

^Afgestudeerden opzadelen met studieschuld is onaanvaardbaar' Geen van Basten Carole Brouwer (20), derdejaars geneeskunde, maakte onlangs haar televisiedebuut in het NCRV-programma 'Arm en rijk'. Daar verdedigde de ex-voorzitter van de vu-studentenvakbond de financiële positie van de student. Over alle (toekomstige) bezuinigingsplannen: "Ik vind het onaanvaardbaar dat je een jonge generatie pas afgestudeerden met een studieschuld opzadelt." Zelfheeft Brouwer geen schulden. Ze leeft van de basisbeurs en haar ouders schuiven haar iedere maand een snip toe. Verder werkt ze in een voedselfabriek waar ze vliegtuigmaaltijden bereidt. Gemiddeld levert dat haar driehonderd gulden per maand op. Ze betaalt zelf haar college- en boekengeld. "Gelukkig heb ik een lage huur; driehonderd piek. Meer zou ik niet kunnen betalen." Voor het volgend jaar, als de basisbeurs wordt teruggebracht naar 470 gulden, voorziet ze problemen. "Zeker als ook het collegegeld met duizend gulden omhoog gaat. Dan moet ik toch gaan lenen, anders red ik het niet." Haar ouders wil ze liever niet om hulp vragen. "Ik heb nog een studerende broer en mijn zusje gaat straks ook studeren. Dat kost mijn pa en ma zeker twaalf-

honderd gulden per maand. Dat is veel. Dan zouden ze bijvoorbeeld hun caravan moeten opgeven, en dat wil ik niet." Als compensatie voor de verlaging van de basisbeurs en de invoering van de prestatiebeurs mogen studenten onbeperkt bij Groningen lenen om het leed enigszins te verzachten. "De overheid redeneert dat academici straks veel gaan verdienen dus hun schuld makkelijk kurmen afbetalen." Deze theorie klopt niet volgens Brouwer, maar wordt gebruikt als legitimatie om nieuwe bezuinigingsplannen door te voeren. "Niet iedereen krijgt een baan na de studie en niet iedereen gaat veel verdienen. Bovendien moet je na )e studie weer geld investeren. Om met psychologie aan de bak te komen, betaal je voor een specialisatiecursus nog eens 25.000 gulden."

Draagkracht "Minister Ritzen zegt dat je naar draagkracht je schulden aan Gromngen mag terugbetalen", gaat Brouwer gedreven verder. "Dat klinkt aannemelijk. Met een goede baan valt het wel mee. Maar heb je een slechte baan en word je schuld verdeeld over vijftien jaar, dan betaal je onderhand tweeëneenhalf keer zoveel aan rente dan met een goede baan het geval is." Het is van de gekke dat de politiek zegt dat het gaat om een investering in je-

zelf, meent Brouwer. "De banken verdienen in dit geval aan de studenten." Het is een ander verhaal als er geen rente over de studieschuld wordt berekend, vindt ze. "Dan betaal je inderdaad je opleidmg terug, alhoewel zo'n renteloze lening ook een groot bedrag blijft." "De regering moet verder kijken dan haar neus lang is. Investeren in de toekomst. Ze hebben een verantwoordelijkheid tegenover de jongere generatie. Wat er nu gebeurt, is selecteren naar geld en inkomen. Terwijl iedereen naar zijn of haar talent in staat moet zijn onderwijs te volgen. " Volgens Brouwer hebben de nieuwe maatregelen niet alleen voor studenten gevolgen. "Er zullen minder studenten gaan studeren. Minder studenten betekent minder geld, want universiteiten worden nog steeds per student betaald. Minder geld betekent dat er personeel op straat komt te staan." Minder geld betekent voor Brouwer nog niet dat zij geen kerstcadeautjes meer zal kopen voor haar familie. "Die presentjes onder de kerstboom zijn heilig voor mij. Daar wil ik niet op beknibbelen."

Practica

Voor scheikundestudenten wordt het actueel als er langdurige dagvuUende practica op het rooster staan en geneeskundestudenten komen klem te zitten tijdens de co-schappen. Uiteraard staan de banken op dat moment te popelen om de aankomende academica uit haar financiële nood te helpen. Studentendecaan Moleveld: "Die studenten bouwen een schuld op van tienduizenden guldens. Als je een parmer krijgt die ook zo'n last op zijn schouders heeft, dan legt dat een grote claim op je leven. Zo'n stel is tot minstens hun veertigste onder de pannen met afbetalen. Het inkomen wordt afgeroomd, kinderen krijgen is eigenlijk onverantwoord, een huis kopen is er niet bij. Alle economische prikkels vallen weg, want wat je extra verdient kun je meteen afdragen aan de bank. Daar kun je niet cynisch

genoeg over zijn. Zo'n exorbitante schuldenlast belemmert de camère en de levenskwaliteit. Maar het is een gelopen race, de situatie ligt er en zal met meer veranderen." Van Raamsdonk en zijn collega Moleveld verwachten een met de komende bezuinigingen op de basisbeurs een algemene verarming onder studenten en hebben uitgesproken ideeën over de verplichtingen van de mmister. "De studiebelasting neemt alleen maar toe. Het wordt dus steeds moeilijker er een baantje bij te hebben. Ritzen zegt dat een studie een volledige dagtaak is en richt daar de studiedruk op. Er is op zichzelf niets mis met zo'n standpunt, maar het heeft wel bepaalde consequenties voor de honorering. Want als je veertig uur per week moet studeren en ook nog wat moet ontspannen, dan blijft er nauwelijks tijd over om te werken." "Je moet dus uitgaan van de kosten die studenten in zo'n situatie hebben om te leven zoals de overheid dat wil, dus met een studie als volledige dagtaak. Dan kom je uit op het bestaansminimum, bijstandsniveau, met wat extra's om de specifieke studiekosten als boeken en collegegeld te dekken."

Verslaafden

Nu nog worden de decanen een enkele keer geconfronteerd met een student die tot over zijn oren in de schulden zit. Van Raamsdonk: "Wij hebben het dan over bedragen van acht-, negenduizend gulden. Zulke hoge schulden komen op dit moment alleen voor bij studenten met een ander groot probleem, bij gokof drugsverslaafden. Dat zijn pathologische gevallen die de schuld hebben laten oplopen en weglopen voor de problemen. Zulke mensen kurmerj wij niet helpen. Dat is dweilen met de kraan open." Bij de meeste studenten die aan de grond zitten en bij de decanen aankloppen, ligt de schuld tussen de twee- en vijfduizend gulden. Moleveld: "Dat is heel wat, want dat zijn twee maandinkomens voor hen. Daar hik je als smdent echt tegen aan. Zij hebben een huurachterstand van een paar maanden, geld geleend van vrindjes en een openstaande rekening bij de studentenvereniging." De decanen inventariseren eerst de schulden en ontwerpen daarna afbetalingsregelmgen. Zo nodig doen zij een beroep op het noodfonds. "Alleen als er sprake is van schulden bij een particuliere hospita en bij vrindjes, komt een lening uit het noodfonds in beeld", vertelt Van Raamsdonk. "Schulden bij banken dus niet. Over het algemeen kijken wij naar de oorzaak en de hoogte van de schulden. Als het zo is dat studenten door hun eigen onoplettendheid en onnozelheid te veel geld hebben uitgegeven, dan is het jammer maar dan kunnen wij niets voor ze doen." De studentendecaan geeft een voorbeeld van de wat lichtzinnige omgang met geld van veel studenten. "Mijn collega en ik nemen een trommeltje met brood mee naar ons werk. Als wij met een pakje melk voor de kassa van de mensa in die kroketwalmen staan, verbazen wij ons. Studenten schuiven met een volgeladen dienblad langs de kassa. Zij zijn tien keer zoveel kwijt als wij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen