Ad Valvas 1994-1995 - pagina 426

AD VALVAS 1 6 MAART 1995

PAGINA 1 6

Groot probleem

Aan het einde van een dag college fietst Winny nog even langs haar befaarde vriend in het verpleeghuis in Buitenveldert

Bram de Hollander

Televisie kijken met broze bejaarde Ais de schemering valt en het steeds stiller wordt in het universiteitsg ebouw, beg int het leven van veel vustudenten en -medewerl<ers pas goed. In De Avonden is het tijd voor sport en hobby's. Of voor een bezoek aan de eenzame, demente meneer De Vries. Ellen van Da en "Heeft u misschien de zieken..., de zie­ kenheer, nee., de ziekenman, nee... de zieken... gezien?". De ogen van de nog kwieke, grijsharige man kijken wanho­ pig in de richting van Winny Chan (20) die hem juist passeert in de lange gang van het Amsterdamse verpleeghuis De Vreugdenhof. Terwijl hij de vu­student medicijnen aanspreekt, maakt hij met zijn handen een cirkelachtige beweging alsof hij haar wil aansporen om hardop te raden wat hij denkt. Winny luistert geduldig, maar begrijpt niet goed wat de stotterende man precies zegt. Met medelijden in haar stem zegt ze dan: "Bedoel je hem?", terwijl ze behoed­ zaam wijst naar een verzorger die net met een kar vol bestek de afdeling op­ komt. Nee, deze man bedoelt hij niet. Teneergeslagen zet hij zijn zoektocht op sloffen slenterend voort. Winny Chan is op weg naar de 88­jan­ ge meneer De Vries. Net als de slente­

AVONDEN

13

rende man is De Vries dement. Ook hij heeft al pratend moeite zich woorden te herinneren. Als vrijwilligster van het Wijkzorg Ouderen Rivierenbuurt be­ zoekt Winny sinds juni vong jaar de be­ jaarde man; niet voor het aanbieden van medische hulp, maar voor de gezel­ ligheid. "De Vries is erg eenzaam", ver­ telt Winny. "Hij heeft geen vrouw, geen kinderen en nauwelijks vrienden of familie. Mijn werk als vrijwilligster is dan ook in de eerste plaats te voorko­ men dat hij m een sociaal isolement komt. Ik zorg voor een kopje thee, een leuk gesprek en een beetje lol." Dat deze taak moeilijker is dan op het eerste gezicht lijkt, merkte ze al tijdens haar eerste bezoek. "Toen ik voor het eerst bij De Vries op bezoek kwam, was hij nog niet emstig­ziek. Toch verliep het contact heel stroef. Hij zat de hele dag onderuit gezakt in dezelfde stoel voor het raam in gedachten verzonken of zat mij zwijgzaam aan te staren. Ik ben zelf ook geen spontane prater, dus

vielen er al gauw ijzige stiltes. Vreselijk nerveus werd ik daar van", vertelt Winny met vertwijfelde stem. Dan lachend: "Op een gegeven mo­ ment heb ik hem gevraagd of hij van kaarten hield. Dat vond hij gelukkig wèl leuk. Het bezoek daarop heb ik een pakje kaarten meegenomen, maar toen had hij weer geen zin in spelletjes. Uit wanhoop heb ik de televisie aangezet en zijn we films gaan kijken. Hoewel hij de snelle beelden vaak niet kan volgen, genoot hij tot mijn verbazing wèl. Voor mij was sindsdien duidelijk dat alleen mijn aanwezigheid al voldoende waar­ devol voor hem is." De Vries en Wiimy zijn inmiddels "echte maatjes geworden", vindt ze. "Toen hij nc^g thuis woonde, zwaaide hij me tegemoet als ik eraan kwam fiet­ sen. HIJ herkent mij dus tussen de tal­ loze gezichten van de mensen van de wijkverpleging. Leger des Heils en schoonmakers. Ook zij bezoeken hem elke week. Glunderend: "Die herken­ ning geeft mij zoveel voldoening!" Wirmy is niet zozeer uit idealisme maar meer ter aanvulling van haar studie me­ dicijnen als vnjwilligster gaan werken. "Ik heb in Nederland geen opa of oma en ga in mijn dagelijks leven alleen om met mensen die niet ouder zijn dan ze­ stig jaar. Als ik straks in een ziekenhuis co­schappen moet lopen, ontmoet ik vast veel oudere zieken. Omdat ik nog nooit een bejaarde gesproken had, kon ik me niet voorstellen hoe ik me dan tegen hen zou moeten gedragen. Dat zou mijn werk dus niet ten goede komen." De wekelijkse bezoeken naast haar stu­ die kosten veel tijd, maar ze heeft het er graag voor over. Tevreden stelt ze vast: "Het contact met De Vries heeft me al meer inzicht gegeven in het leven van een oudere." Ook de praktische kennis die ze heeft opgedaan over dementie is meegenomen, vindt ze. "Voor veel me­ destudenten is dementie nog groten­ deels een onbekend ziektebeeld. Dat gold voor kort ook voor mij. Alleen via het boek Hersenschimmen van schrijver J. Bemlef wist ik ongeveer wat demen­ tie inhield. De roman heb ik voor mijn eindexamen moeten lezen en gaat over de steeds verslechterende toestand van een dementerende man." In tegenstelling tot de hoofdpersoon uit

het boek, die zijn geheugenverlies zo­ veel mogelijk probeert te verbergen, valt het Winny juist of^dat haar cliënt er meteen voor uitkomt als hij iets niet meer weet. "Verder vroeg ik eens aan hem hoe hij zichzelf zou willen be­ schrijven. Toen zei hij: "Ik ben een heel eenvoudige timmerman die zich niet anders voordoet dan hij is." Het leek net alsof zich bewust was van zijn stoornis. Ik kreeg echt medelijden met hem zoals met alle demente patiënten. Het is ook zo'n frustrerend gevoel dat je ze niet wezenlijk kunt helpen of ge­ nezen." Desondanks verheugt ze zich elke week op haar ontmoeting met haar 'tweede opa', al was het maar om de onver­ wachte verrassingen waar ze steeds voor komt te staan. Hoewel ze dankzij de wijkpost via voorlichtingsbijeenkom­ sten voldoende informatie over de ziek­ te had gekregen, blijkt de praktijk soms toch anders uit te vallen, merkte Winny. Eens leverde dat een pijnlijk moment voor haar op. "Ik merkte dat hij opeens heel onrustig was. De Vries beseft dat hij alleen is, dacht ik nog. En toen zei hij opeens: "Ze kunnen me beter vandaag opruimen dan morgen." "Tijdens een van mijn laatste bezoeken viel het mij op dat hij zich met meer thuisvoelde in zijn eigen huis. Ik schrok

me rot en wist met hoe ik moest reage­ ren." Winny belde bij thuiskomst me­ teen het Riagg om hen op de hoogte te stellen. "De kans dat hij alleen de straat op zou gaan op zoek naar zijn eigen huis was groot. En gevaarlijk. Hij is toen acuut in dit verpleeghuis opgeno­ men." In De vreugdenhof ligt meneer De Vries inmiddels niet meer in de 'zieken­ zaal', constateert Winny als ze alle bed­ den onbemand ziet. Onverwachts heeft hij een longontsteking gekregen en daarom ligt hij nu alleen in een kleine kamer, vertelt de passerende verzorger met de kar. "De Vries krijgt alleen nog eten, wanneer hij het zelf wil", licht hij Winny voor. Een kopje thee geven of opvrolijken lukt vanavond niet. Haar 'maatje' slaapt. Zijn broze lichaam ligt bewegingloos onder een dunne, oranje deken. Het transparante gezicht is inge­ vallen, zijn ademhalmg piept en klinkt onregelmatig. Eerbiedig doet Winny een stapje achteruit. "Ga maar lekker rusten", fluistert ze. "En nu maar hopen dat hij geen malle dingen doet." Zachtjes sluit ze de deur achter zich. Vanwege de privacy is de naam van de patient van Winny gefingeerd, de man is in de eerste week van maart overleden

"Studentenbonden dreigen met eigen jeugdp artij" (Het Parool van 4 maartj.l.)

m^To ^, »

Elders in dit blad staat een rebus met in de bovenhoels een dame waar Eva mee bedoeld is. Met het tekenen werd een pro­ bleem, dat ik m ' n leven lang al mee zeul, actueel: had Eva nou wel of geen navel? Elke vakantie doe ik onderzoek in buiteidandse musea. Het hoofdaltaar van Meester Ber­ tram in Hamburg heeft diverse Adams en Eva's met navels, de kathedraal in Reims idem, m a a r ook Michelangelo gaf zijn Adam in de Sixtijnse kapel ­ die van het vaak gekopieerde plaat­ je waarop Adams wijsvinger die van God net niet raakt ­ een ferme navel. En Rafaéls eerste mensen (ook in het Vaticaan), die in het Antwerpse Rubens­ huis, bij Doré, en ook in de ^JRembrandtbijbel hebben na­ |;vels. Eva is daar een bejaarde f w o u w m e t een enorme, voddige Ibuik, en Adam verbergt in zijn Ijoudemannehuidplooien ook 'iuidelijk een naveltje. Waar maak ik m e druk om? Als Falie grote kunstenaars de eerste ensen m e t navel portretteer­ den, moet ik ze dan zonder wil­ r5en? Een creationistische oplfli^ij sing voor het probleem is d a t ï ï^God Adam Eva «cMep m e ^ IjOttnodige litteken en al, net ^ o a l s de miljoenen jaren oude ^Fossielen een kleine zesduizend ^aar geleden gescliapen zijn. ^ a a r het wonderlijke is dat je ^ d a m nooit ziet met een litte­ ;ken op z'n ribbenkast, op de plek waar God een keizersnee tnaakte om Eva uit 'm op te vis­ sen. Middeleeuwse houtsneden laten dat zo mooi zien: God, een man met baard in jurk, trekt Eva aan haar handjes uit Adams borstkas. De scène is vereeuwigd op 't moment dat Eva nog tot h a a r heupen in Adam hangt. Ze toont een keu­ rige navel, zoals baby's pas na twee weken te zien geven, en nergens is een navelstreng. Ik blijf het raar vinden, vandaar mijn Eva zonder navel. SELMA SCHEPEL De tevredenheid onder assistenten in opleiding (aio's) neemt af naarmate het aan­ tal jaren dat ze met het onder­ zoek bezig zijn. Dit meldt het febru­ arinummer van Promo vuren, periodiek voor vu-promovendi op basis van een vorig jaar gehouden enquête. Zo zijn bijna alle net begonnen aio's tevreden over de begeleiding. Maar bij de oude rotten in het vak, degenen die in 1989 startten, klaagt meer dan dertig pro­ cent over de aandacht van hun prof. Ook het plezier waarmee de jonge on­ derzoekers bij de vakgroep werken, neemt in de loop der jaren af. Tegen het emde van het aio­schap is één op de tien ontevreden over de situatie. Maar het aio­schap is dan ook vooral hard werken voor een karig loon. Ruim de helft van de ondervraagden besteed meer van veertig uur per week aan het onderzoek. Van degenen die de werk­ druk als hoog ervaren, werkt eenderde meer dan vijftig uur per week. On­ danks de lange werkweken denkt maar een kwart van de aio's binnen vier jaar te promoveren. Toch blijven de meeste onderzoekers gemotiveerd. Van de driehonderd respondenten zeiden maar tien personen de interesse voor het on­ derwerp verloren te hebben. Volgens het blad krijgen de vakbonden ook steeds meer te maken met proble­ men van aio's. Zo kwam op een verga­ dering van de aio's met de vakbonden het voorbeeld ter sprake van een on­ derzoeker die geen werkkamer, compu­ ter of andere faciliteiten had. Daardoor vlotte het onderzoek niet erg en kreeg hij na zeven maanden een negatieve beoordeling. Hij kon vertrekken. Maar als je als aio zelf weg wilt omdat het onderzoek je onuitvoerbaar lijkt, blijkt dat ook niet mee te vallen. De promotor wilde de gedemotiveerde on­ derzoeker voor geen goud kwijt. Uit­ eindelijk lukte het de vakbond de aio met een uitkering te laten gaan. (DdH)

AltF4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen