Ad Valvas 1994-1995 - pagina 581

AD VALVAS S JUNI 1995

PAGINA 3

Eerste Kamer blokkeert prestatiebeurs Pieter Evelein De invoering van de prestatiebeurs in september ^aat niet door. De Eerste Kamer verwierp het wetsvoorstel afgelopen dinsdag met de kleinst mogelijke meerderheid: 3 5 34. De senatoren Van Boven ( W D ) en Mertens ( D 6 6 ) stemden, in tegenstelling tot de overige leden van h u n fractie, tegen het wetsvoorstel. Door het besluit is de beperking van de beurs tot vier jaar van de baan. De studenten die in september gaan studeren krijgen vijf jaar studiefinanciering volgens de regels van de tempobeurs. Als zij jaarlijks voldoende studiepunten halen, mogen zij hun beurs houden. Anders wordt hij omgezet in een lening. Bij de prestatiebeurs waren slechts twee meetpunten: na één jaar moest een student 70 procent van z'n pimten hebben gehaald, en na zes jaar het doctoraaldiploma. Zo niet, dan moest de student eveneens zijn studiefinanciering aan de overheid terugbetalen. De verwachting was woensdagochtend 7 juni dat minister Ritzen de prestatiebeurs nu in 1996 wil invoeren. Volgens zijn woordvoerder is het zeer lastig "om een andere maatregel te verzinnen met dezelfde opbrengst, maar zonder vervelende neveneffecten". Het uitstel van de prestatiebeurs zorgt vooralsnog voor een gat van 550 miljoen gulden in de begroting van onderwijs. Minister Ritzen, die sprak over "een bittere teleurstelling", wil dit tekort niet zelf oplossen. Hij noemde het een probleem van het kabinet. Dat bespreekt de kwestie deze week. Volgens zijn woordvoerder komt het potje van 500 miljoen gulden ter verbetering van het onderwijs niet in gevaar. Een nieuwe bezuiniging op de studiefinanciering of een verhoging van het collegegeld is volgens de woordvoerder uitgesloten. De vereniging van universiteiten (VSNU) en de Hbo-Raad lieten dinsdag direct weten dat het tekort niet op de universiteiten en hogescholen mag worden verhaald. Ook de studenten mogen volgens deze organisaties niet het slachtoffer worden van alternatieve bezuinigingen. De vsNU meent dat de fundamentele discussie over de toe-

komst van de studiefinanciering nu snel moet worden gestart. Ritzen wilde daarmee beginnen na de invoering van de prestatiebeurs. De studentenorganisaties Lsvb en iso hebben zeer verheugd gereageerd. "We hebben meteen een fles champ opengetrokken", juichte isobestuurslid Merel Heymens Visser na de stemming in de Eerste Kamer. LSVb en ISO waren bang voor chaotische taferelen bij de toekenning van studiefinanciering. Het kort geding dat de LSVb tegen minister Ritzen had aangespannen, kon worden geannuleerd. De Eerste Kamer had 'zich bij de behandeling van het wetsvoorstel reeds bijzonder kritisch uitgelaten over de haast waarmee minister Ritzen de prestatiebeurs wilde invoeren. De woordvoerders van de regeringsfracties PvdA,

WD en D66 lieten weten toch voor de wet te zullen stemmen, gezien het grote financiële belang van de prestatiebeurs. Deze levert een bezuiniging op van meer dan een miljard gulden. In het regeerakkoord is een bezuiniging van 1,5 miljard gulden op het hoger onderwijs opgenomen. Jongstleden dinsdag bleek echter dat zich in de 'paarse' fracties enkele dissidenten bevonden, die hun ernstige bezwaren tegen de snelle invoering lieten prevaleren boven de eenheid van de coalitie. Na afloop van de stemming noemde D66senator Mertens de prestatiebeurs "een onrechtvaardige maatregel". WD'er Van Boven sprak over een "ongewenste kop- peling tussen studiefinanciering en cursusduur". De garantie van minister Ritzen dat

het aantal fouten bij de invoering van de prestatiebeurs binnen een aanvaardbare marge zou blijven, was voor de oppositie niet overtuigend geweest. CDA, Groen Links en klein rechts stemden dan ook tegen. Twee dissidenten waren in principe onvoldoende, omdat PvdA, WD en D66 samen over 40 van de 75 zetels in de Eerste Kamer beschikken. Er ontbraken echter ook vier kamerleden van de WD en D66. Van Graafeiland (WD) was met vakantie, Verbeek (WD) werd net uit het ziekenhuis ontslagen. D66-senator Gelderblom zat in Moskou, en partijgenoot Tuinstra kon net niet op tijd aanwezig zijn. Ook twee CDA-leden waren niet bij de stemming. (HOP)

Ritzen: Verwerpen van prestatiebeurs 'bittere teleurstelling'

Ritzen: meer bèta's nodig

Te vroeg gejuicht over wachtgeld

Volgens minister Ritzen heeft ons land op termijn 30.000 extra ingenieurs en beta's nodig. D e verwarring over de behoefte aan technici, mede veroorzaakt door recente massaontslagen, is volgens hem onterecht. De Nederlandse economie heeft een kleinere en minder 'kennisintensieve' industrie dan andere rijke westerse landen. Juist van die kennisintensieve industrie hangt af of ons land in de toekomst economisch kan meekomen. Om. op gelijke voet met landen als België en Duitsland te komen, zou het aantal natuurwetenschappers en ingenieurs de komende jaren uitgebreid moeten worden met maar liefst dertig procent of 30.000 banen. Volgens Ritzen heeft de vrees voor een tekort aan technici een "harde, feitelijke basis". Het aantal studenten dat een exacte of technische studie kiest, neemt immers niet toe. De industrie kan daardoor jaarlijks maar over vijf- tot zesduizend afgestudeerden beschikken. Een uitbreiding met 30.000 banen is daarmee niet te realiseren. Ritzen pleit er daarom voor dat bedrijven hun beta's en ingenieurs beter gaan belonen. Dergelijke "duidelijke signalen" uit de arbeidsmarkt zouden volgens hem zeker studenten lokken. Maar de industrie zond de laatste jaren praktisch het omgekeerde soort signalen uit. Grote bedrijven reageerden op de economische teruggang met massa-ontslagen; ook onder technici liep de werkloosheid op. Volgens de onderwijsminister bewijst dit echter niet zijn ongelijk. Integendeel: hij pleit voor meer lange-termijnvisie bij de industrie. Deze moet bijvoorbeeld fondsen vormen om ook in slechte tijden ingenieurs aan te kunnen blijven nemen. (FS, HOP)

Het ministerie van onderwijs en de vereniging van universiteiten (vsNU) hebben nog geen overeenstemming bereikt over de toekomstige uitgaven aan wachtgelden. De vsNtJ erkent dat zij voorbarig heeft gemeld dat minister Ritzen een ambtelijke analyse had "geaccepteerd". De universiteiten willen dat minister Ritzen meer geld geeft voor de uitkeringen aan ontslagen personeel, de wachtgelden. De minister bestrijdt echter hun claims. In april werd daarom besloten dat ambtenaren van de vsNU en het mi-

nisterie een schatting van de uitgaven zouden opstellen. Opgeteld tot 2008 kwamen zij uit op een totaaltekort van achthonderd miljoen gulden. Ritzen nam deze analyse onlangs in ontvangst. Verheugd meldde de vsNU in haar (elektronische) Nieuwsflits: "De minister accepteerde deze gegevens en toonde zich verrast over de omvang van de problematiek." Zowel minister Ritzen als VSNU-voorzitter ir W. van Lieshout hebben echter inmiddels afstand genomen van de analyse. Volgens een woordvoerder van de minister is het stuk onder

Bram de Hollander

grote druk geschreven en bovendien "een extrapolatie van 1994, een ongunstig jaar". Volgens de analyse komen de universiteiten vanaf 2010 geen geld meer tekort. In werkelijkheid kan dat heel goed eerder gebeuren, aldus de woordvoerder. Voor de zomer willen Ritzen en de vsNU defimtief duidelijkheid hebben over de wachtgelden. (PE/HOP)

Vorig jaar bijna een kwart minder studentassistenten De werkgelegenheid bij de universiteiten is vorig jaar bijna twee procent gedaald tot 44.502 full-time banen. Voor het eerst in de jaren negentig is vorig jaar de totale werkgelegenheid bij de universiteiten afgenomen. Vooral het aantal student-assistentplaatsen daalde flink. Volgens door de vsNU verzamelde cijfers verdwenen er in totaal 853 full-time personeelsplaatsen of 1,9 procent van de formatie. Wageningen, de UVA en Eindhoven zagen htm personeelsbestand zelfs met vier procent krimpen. Alleen Tilburg, Maastricht en Twente groeiden nog licht. Landelijk gezien verdwenen er vooral deeltijdbanen: het aantal tewerkgestelde personen daalde met 2135 of 3,9 procent. Van 1990 tot 1994 was de personeelsformatie van de universiteiten elk jaar nog gegroeid, doordat de meeste mstellingen de pijn van bezuinigingen konden verzachten met extra inkomsten uit de 'derde geldstroom'. Maar het afgelopen jaar is dat niet gelukt. De landbouvsTiniversiteit en de alfa- en gammafaculteiten hadden aan het eind van het jaar gemiddeld vier procent minder personeel in dienst dan aan het begin. En de klap was nog harder geweest, als de universiteiten niet diep hadden gesneden m hun centrale apparaat: daar verdween in één jaar tijd meer dan acht procent van de banen. Van bezuiniging op assistentenin-opleiding was, anders dan sommigen vreesden, landelijk geen sprake. Hun aantal bleef bijna constant. In plaats daarvan hebben de universiteiten vorig jaar hun goedkoopste en meest flexibele categorie personeel, de student-assistenten, sterk ingekrompen. Het aantal fiill-time plaatsen - en het aantal personen is daarvan een veelvoud ging daar van 762 naar 626, een afname met 22 procent. De 'populatie' hoogleraren bleef intussen constant. Bij de hoofddocenten was er zelfs een toename met 57 plaatsen of twee procent. De al jaren zichtbare groei van het percentage vrouwen bij de universiteiten zette vorig jaar opnieuw door, maar wel in een verlaagd tempo. Hun aandeel steeg van 34,9 naar 35,1 procent. In de drie voorgaande jaren verliep die groei drie tot vier keer zo snel. Gunstig is wel dat juist aan de 'top' het aandeel vrouwen nog duidelijk toeneemt: het aantal vrouwelijke hoogleraren ging vorig jaar van 88 naar 95 - een groei van acht procent. (FS/HOP)

i'vcIA: alleen beurs voor lagere inkomens ummmm

studenten moesten hun beurs voortaan helemaal lenen. Van Gelder was daar fel op tegen Als er opnieuw moet worden bezuinigd op de studiefinanciering, wil de omdat kinderen uit minder draagkrachPvdA alleen de studenten uit lagere tige milieus dan niet meer zouden duren middeninkomens nog een beurs ven gaan studeren. In de nota is gekozen voor een middenweg. Als zich nieuwe geven. Langer dan zo'n drie jaar zal bezuinigingen aandienen, worden de lade beurs niet worden verstrekt. Stu- gere inkomens m elk geval beschermd. denten met 'rijke' ouders zullen h u n Deze studenten zullen altijd een beurs beurs vanaf het begin helemaal krijgen. Maar niet onbeperkt. "Bijvoormoeten lenen. beeld tot hun 21ste, dus drie jaar", aldus Van der Ploeg tijdens de presentatie. Na maanden van intern beraad kwam Daarna moeten zij hun budget lenen bij de PvdA vorige week naar buiten met de de overheid. Tenslotte is studeren een discussienota Over de toekomst van het investering in de toekomst, redeneert de hoger onderwijs. Het stuk demonstreert PvdA. Net als nu worden bij de terugbedat de fractie nog altijd verdeeld is over taling van de lening de duimschroeven echter niet aangedraaid. De hoogte van de vraag welke kant het op moet. Uiteindelijk is een mengvorm van soci- het inkomen bepaalt hoeveel een stuaal-democratische beginselen (waarvan dent aflost. fractielid W. van Gelder de verpersoonOverigens ziet de PvdA ervan af om de lijking is) en een marktgenchte benade- studiefinanciermg in beheer te geven bij ring (econoom R. van der Ploeg) uit de de universiteiten en hogescholen. Dat bus gekomen, die nog veel vragen open- kan ertoe leiden dat studenten aan de laat. Vorig jaar november pleitte Van ene instelling een hogere beurs krijgen der Ploeg er biimen de PvdA voor om dan aan de andere. Die drempel vindt een volledig leenstelsel in te voeren: alle de PvdA ongewenst. Weliswaar moeten

universiteiten en hogescholen zich meer van elkaar kunnen onderscheiden, maar de toegang tot het hoger onderwijs moet op elke plaats even ruim zijn. Ook bij een onderwerp als de autonomie van de universiteiten en de hogescholen botsen bij de PvdA verschillende visies. De universiteiten en hogescholen moeten meer zelf kunnen beslissen, vermeldt de nota. Als voorbeeld wordt genoemd de introductie van langere en kortere opleidingen (de 'stelselherziening'). Een instelling moet daar, zo benadrukt de PvdA, zelf over kunnen beslissen.

Leerrecht De nota oppert dat de overheid elke instelling een redelijk bedrag geeft dat zij vervolgens zelf mag verdelen over de opleidingen. Maar wat zei W. van Gelder vorige week bij de presentatie van de nota? "De dilïerentiatie moet er komen. Daar is aantoonbaar behoefte aan. Als de instellingen weigeren de lengte van opleidingen te variëren, grijpen wij in. Door regels te stellen, of de bekostigmg aan te passen. Zo werkt het nu eenmaal

in de politiek." Afwisselend leren en werken, en studeren in deeltijd moeten veel aantrekkelijker worden gemaakt, vindt de PvdA. De fractie omarmt het plan van de commissie-Kemner om iedereen na de middelbare school een aantal jaren leerrecht te geven. Zo'n knipkaart kan naar eigen inzicht tot een bepaalde leeftijd worden gebruikt. Of iemand dan ook nog recht heeft op een beurs, hangt af van zijn salaris. Het discussiestuk van de PvdA moet in oktober uitmonden in een definitieve visie op het hoger onderwijs. Nu valt al op dat een aantal voorlopige gedachten van de PvdA goed aansluiten bij de ideeën van staatssecretans Nuis, de HBO-raad en universitaire bestuurders. Vorig jaar november, tijdens een jubileumcongres van de Vereniging van Universiteiten, hielden meerdere bestuurders een pleidooi om de studiefinanciering tot twee of drie jaar te beperken. (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen