Ad Valvas 1994-1995 - pagina 179

PERSONEELSKATERN

,D VALVAS 10 NOVEMBER 1994

\

PAGINA 13

De aarzelingen van bezuiniger Aad Nuis knopen gaat doorhakken. "Ik ga in het voorjaar een ontwikke­ lingsplan schrijven op basis van alle ge­ luiden die ik heb gehoord. Die zullen sterk verschillen omdat de belangen van de gesprekspartners soms haaks op elkaar staan. Het is als staatssecretaris mijn plicht om na de discussie duide­ lijkheid te verschaffen over de richting die we opgaan. Ik luister, maar dan leg ik de lijn neer."

Iverwarrend' is nog een lamelijk terughoudende omschrijving van de taferelen rond de bezuinigingen in het hoger bnderwijs. Vindt staatsiecretarls Nuis nu wel of tiet dat er in 1998 Vijfhonderd miljoen gulden kan worden gekort? "Ik lenk van wel, maar niet hoor de hervorming van Ut onderwijs."

Vlucht "De kans is groot dat er een volstrekte spraakverwarring ontstaat. Daarom heb ik bijvoorbeeld al tevoren aangegeven dat de gemiddelde cursusduur omlaag moet. Niemand wil dat zijn opleiding korter wordt. De discussie over diffe­ rentiatie is altijd een vlucht naar voren geweest. Iedereen kan prachtige verha­ len vertellen waarom een studie langer moet, maar het is altijd heel lastig om iemand uit de mond te wringen dat iets wel eens korter kan. Niet omdat het niet korter kan, maar omdat je dan sta­ tus verliest." "Zonder die financiële druk kom je ner­ gens. Niet dat ik die bezuiniging zo mooi vindt, maar, nu het zo is: het helpt. It concentrates the mind. Het is na­

Pieter Evelein et een gevoelig debat over ingrijpen­ e hervormingen in het hoger onder­ i)s voor de deur verkeert staatssecreta­ s Nuis, evenals minister Ritzen, in een lUitengewoon lastige positie. S electief ;epresenteerde uitspraken op televisie lebben volgens Nuis het beeld achter­ ;elaten als zou hij eerst beweerd heb­ len dat er onmogelijk vijfhonderd mil­ kan worden bezuinigd, en drie lagen later het tegenovergestelde. "Dat met juist." ts kan Nuis de media inderdaad ver­ i)ten. Vorige week dinsdag zei hij dat e op stapel staande 'hervormingen' in iet hoger onderwijs onmogelijk in 1998 een bezuinigmg van vijfhonderd miljoen gulden kunnen leiden. Over andere ingrepen betwijfelde hij in een tussenzin of die dan wel in dat bedrag gouden resulteren. Nuis zei daarmee niets nieuws. In het fegeerakkoord staat niet voor niets dat I e stelselherziening in 1998 vrijwel ;een geld oplevert, als het stelsel dan al is ingevoerd. Er moeten dus andere maatregelen worden bedacht. En mi­ nister Ritzen zei al in september dat die andere ingrepen te weinig zullen ople­ |feren, al moest toen het technisch on­ iierzoek naar de haalbaarheid daarvan iiog starten. "t^Iuis was die dinsdag in feite dus con­ sequent. Dat hij twee weken voor de start van de begrotingsbehandeling Rit­ Zens twijfel nog eens openlijk onder­ |treepte, kwam voor het kabinet ­ pre­ nier Kok en minister van Fmanciën Zalm voorop ­ echter uiterst ongelegen. Ja mmister Voorhoeve (Defensie) ma­ |nfesteerde zich een volgende opstande­ ng die niet aan zijn plicht wenste te Voldoen.

Staatssecretaris Nuis legt verwarring over haalbaarheid bezuinigingen uit als misverstand

tuurlijk een hels karwei. Maar ik denk dat we voldoende consensus kunnen bereiken. Die is er al op onderdelen. Ie­ dereen is voor differentiatie. En dat is eigenlijk heel merkwaardig. N o g maar een paar jaar geleden werd ik in een ge­ zelschap van buitengewoon geleerde heren nog voor gek versleten als ik daar over begon. Dat is heel snel veran­ derd."

Diepte

lardhandig •Juis, zo wordt in Haagse kringen ge­ legd, werd vorige week vrijdag in het abmetsberaad dan ook hardhandig tot ^e orde geroepen en doet nu net alsof hij het half miljard altijd al haalbaar pchtte. Een verkeerde mterpretatie, vindt hij de plgende ochtend in Zwolle, waar D 6 6 pngresseert en Nuis de universiteits­ bladen graag zijn versie uit de doeken loet: hij heeft vrijdag in het kabinet, op pgen verzoek, slechts uitgelegd wat hij verkehjk bedoeld had, en altijd bedoeld heeft. Namelijk "dat Ritzen en ik er alles aan zullen doen dat bedrag bijeen |e sprokkelen". iet IS dus met waar dat u en m inister Rit­ \en reeds enige tijd geleden in het kabinet nebben geprobeerd de bezuiniging te ver­ eachten, om dat u beiden die te ver vindt Saan, zoals hardnekkige geruchten willen? l'Nee. Het is mderdaad een buitenge­ voon lastige klus. En natuurlijk probe­ ten Ritzen en ik onze problemen duide­ lijk te maken. Dat is onze rol. IVlaar we liebben nu eenmaal afgesproken dat we pchttien miljard gaan bezuinigen. Daar­ poor zitten we nu met een bijna astro­ pomisch bedrag aan bezuinigingen. Maar het moet wel worden ingevuld." I In de onderhandelingen voor Paars vas al duidelijk dat we op of over de |:and moesten gaan om het geld bij el­ aar te sprokkelen. Ik heb daar de hele ^omer diep onder geleden. N u zitten "We m een situatie waarin we de conse­ quenties onder ogen moeten zien en concrete oplossingen moeten vinden. Dat IS een moment waarop je de kiezen op elkaar moet zetten. Want je kunt nu natuurlijk niet zeggen: Gut, we doen het toch maar niet. D a n houd je je niet aan je afspraken."

1

Dtt lijkt sterk op een 'aftocht'. "Zeker niet. We hebben harde voor­ waarden gesteld aan de bezuinigingen. Allereerst moeten ze technisch haalbaar zijn. Je kunt allerlei suggesties doen, bijvoorbeeld het hakken in opleidingen, maar het is de vraag of dat wat ople­ vert. Bij soortgelijke operaties in het verleden bleek dat maatregelen die geld moesten opleveren, geld kostten. Dat moeten we dus in ieder geval in onze paniek niet doen. Daar hebben we niets aan."

Normen "En de kwaliteit van het onderwijs mag niet wezenlijk worden aangetast. Dat is een begrip waar een zekere spanning in zit, want dat is een beoordelingsvraag­ stuk. Maar daar hebben Ritzen en ik onze eigen normen voor. Als we het ge­ voel hebben dat het echt schadelijk is voor de kwaliteit, dan zeggen we: 'Dat is dus niet de weg.' Dat vinden de col­ lega's in het kabinet ook." Kan zoveel geld worden bezuinigd zonder dat de kwaliteit er onder lydt? Ritzen noemde dat al in septem ber onhaalbaar. "Het technisch onderzoek (waarvan de eerste conclusies birmen enkele weken openbaar worden, red.) moet een aan­ wijzing geven. Volgens mij is het nog niet evident dat we voor een volstrekte onmogelijkheid staan. Integendeel, ik

denk dat er een gaatje is om het bedrag te halen. Maar ik zeg niet wat dat is." Nuis doelt op de overheveling van de academische ziekenhuizen naar het mi­ nisterie van VWS , zo bevestigen be­ trouwbare bronnen in D e n Haag. Dit zou 255 miljoen op de begroting van Onderwijs besparen. Door de premies voor de ziektekostenverzekeringen te verhogen, zou vws dit bedrag vervol­ gens kunnen opbrengen. Het is echter zeer de vraag of het kabinet hiermee in­ stemt. Gaat deze deal niet door, dan moet de herziening van het stelsel van hoger onderwijs het restant van de be­ zuiniging van vijfhonderd miljoen gul­ den opbrengen, tenzij de samenvoeging van studies en het korten op de over­ head voldoende opleveren. En juist die financiële druk is volgens veel politici tot nu toe voor de universiteiten en ho­ gescholen aanleiding geweest om elke serieuze discussie uit de weg te gaan. Komt die discussie ooit van de grond? "De instellingen staan niet buiten de realiteit. Ze weten dat er met het nieu­ we stelsel geld moet worden bezuinigd en spreken dat volgens mij ook niet tegen. Ze vinden allemaal dat de cur­ susduur moet worden gedifferentieerd, en hebben niet weersproken dat ze wil­ len praten over een daling van de ge­ middelde cursusduur. Welnu, die da­ Img leidt tot een besparing, omdat het

volume afiieemt. Dat is zo'n evidente redenering, die kan niemand weerspre­ ken." D e universiteiten en hogescholen den­ ken daar echter anders over. Dat korter ook goedkoper betekent, staat voor hen allerminst vast. Korter kan immers ook betekenen: mtensiever. En dat is juist weer duurder. U gaat tot mei praten m et tal van betrok­ kenen uit het onderwijs, m aar ook m et werkgevers en beroepsorganisaties. Is die penode lang genoeg om zinvol te discussië­ ren over heikele onderwerpen als selectie, cursusduur, titulatuur en een betere aan­ sluiting op de maatschappelijke behoefte? "Het zou mooi zijn als er op hoofdlij­ nen overeenstemming wordt bereikt over de grote lijnen van het nieuwe stel­ sel. Als er in het voorjaar een soort blauwdruk ligt. Niet een schets van het nieuwe stelsel, maar iets waarmee de instellingen dat stelsel vervolgens zelf in grote mate kunnen invullen. Het heeft geen zin als ik ze iets wil opleggen waar ze zelf niet achter staan. Dat is in stnjd met het streven dat instellingen steeds meer eigen bevoegdheden krijgen. H e t zou hoe dan ook niet werken. Overeen­ stemming met de universiteiten en ho­ gescholen is voor mij de ruggegraat van het geheel." Toch heeft u aangekondigd dat u zelfde

In het nieuwe stelsel komen langere en kor­ tere opleidingen, die beter moeten zijn afge­ stemd op de arbeidsmarkt. Welke criteria worden daarbij gehanteerd? "Wat de lengte betreft: het is een mis­ verstand dat bèta­ opleidingen langer gaan duren dan de rest. Er bestaat wat mij betreft geen hiërarchie. N e e , bin­ nen elke studie zullen langere en kortere trajecten komen dan de vier jaar van nu. Het verschil zit m het aantal stu­ denten dat het lange traject volgt. Dat zullen er bij techniek veel meer zijn dan bij Rechten of Nederlands." "Er zijn zeker studenten techniek die korter willen studeren. Ik hoor van do­ centen dat daar studenten afhaken die net wat te kort komen, maar veel waard kunnen zijn voor de techniek. Dat is zonde. Misschien kan voor hen een soort HBO­opleiding uitkomst bieden." "Bij Nederlands geldt het omgekeerde. D e beperkte groep studenten Neder­ lands die de diepte in willen, heeft te weinig aan vier jaar. En veel andere stu­ denten kunnen juist met minder toe. Veel voorlichters, en ook journalisten, zijn neerlandicus. Waar we naartoe moeten, is dat studenten op tijd ont­ dekken wat ze willen, en daarvoor het juiste traject volgen." "Een één­op­éénrelatie met de arbeids­ markt is uiteraard een fictie. Daar moe­ ten we ook niet naar streven. Universi­ teiten kunnen wel veel meer dan nu na­ gaan waar h u n studenten terechtko­ men. Als dit 'monitoren' systematisch gebeurt, kunnen opleidingen meer wor­ den toegesneden op de arbeidsmarkt. D e resultaten van dergelijke onderzoe­ ken moeten openbaar worden gemaakt. Dat zal een enorme invloed hebben op de studiekeuze van studenten." {HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen