Ad Valvas 1994-1995 - pagina 61

R1991

PAGINA 5

A D V A I V A S 15 SEPTEMBER 1 9 9 4

De kunst van het verzamelen

Tse stijl, ' stijl (N 3n vooi erlinger or info 020

f\\ Directeur De Leeuw van Van Goghmuseum bijzonder hoogleraar aan de VU 72

tot doel heeft de (museale) praktijk en de wetenschap te combineren. Post-docs kunnen in de toekomst via deze onder­ zoekschool kunsthistorisch onderzoek doen en enige tijd in een museum wer­ ken. "Er is veel onderzoek dat weinig maatschappelijke context heeft. Een museum laiedt dat in sterke mate en heeft bovendien andere middelen. Wij denken dat zo'n instituut daarom een goede zaak is", legt D e Leeuw uit.

i'luii«t'hëöft:v|ü5#iif^^^

stad t voor dl I nistratt i opleid' [ .araktei

,flfet.^=.

ond begele | lebrand 5er Teil \

Kwaliteitsfase 3 perkt 9,95,f I en sail | bij < Euwe [ ziens ei I

Rineke van Houten/Ben Koster skiles De eerste bijzonder hoogleraar kunstge­ Tients schiedenis aan de vu is een ontspannen 3 ruik verteller, steekt zich in een donker pak Neder en bemant in het museum een kamer rsoons T groepwaar twee schilderijen hangen: een bruise langwerpig doek van Monticelli omdat 7770 het formaat mooi bij de kast past en

daar tegenover een impressionistisch werk. Soms hangt een aanwinst eerst een poosje in dit vertrek, zodat de di­ leiend gingen recteur het op zich kan laten inwerken. ^mster Op de vraag wat jonge kunsthistorici t spoe vandaag de dag moeten doen om direc­ motor teur van een museum te worden re­ Bel VI ageert drs Ronald de Leeuw (bijna 46) r mea impulsief en lachend: "Tijdens mijn eerstejaars college in Leiden waar­ schuwde mijn hoogleraar Van der ) 15 er Waal: 'Dames en heren, als u denkt dat ,= In u van kunstgeschiedenis rijk wordt, dan sar dot ;n in< is daar de deur. Als u denkt dat u een de brci baan krijgt, dan bent u een optimist. aO20 Als u denkt dat u een Rembrandt ont­ dekt op de rommelmarkt, dan is daar de deur. En als u binnen een half jaar len niet veel meer weet over sommige on­ .tuden 'lijkse derwerpen dan ik, dan is daar de 3teni deur.'" iputypStudent Ronald de Leeuw bleef, zou ECHT cum laude afstuderen en tien jaar later zetelen op de belangrijkste stoel in het Rijksmuseum Vincent van Gogh. Solli­ anknjl citeren was niet nodig. De Leeuw, toen ipasa net een jaar hoofdconservator collecties speci! bij de Rijksdienst Beeldende Kunst, werd gevraagd door een headhunter. Kij had ervaring in het organiseren van tentoonstellingen, leiding geven en was •aat thuis in de negentiende eeuw. In 1990 * CO f kwam het beheer van het Haagse M u ­ 0moge seum Mesdag onder het Van Gogh te vallen, zodat De Leeuw sindsdien ook daar de scepter zwaait. Hij kan enthou­ siast vertellen hoe hij het kleine muse­ um hoopt te behoeden voor massatoe­ risme ("Ik zie het al voor me, al die

!t

korte broeken.") en welke plannen er zijn om er met weinig middelen een in­ tieme tijdgeest te laten heersen. "Het probleem van kunsthistorici is, en daarom is het zo moeilijk directeuren te vinden, dat het eenlingen aan bureau­ tjes zijn die alleen af en toe projectma­ tig leiding geven. In de structuur van de huidige musea is de conservator een eenling met als eindstation een ten­ toonstelling. Leiding geven en met budgetten omgaan zit vaak niet in het dagelijkse werk. E n als je dat tien jaar na je afstuderen niet gedaan hebt, wordt het ook niets meer. In de musea moet meer aandacht zijn voor de opvol­ ging en niet alleen voor de eminente specialist aan het bureau. Je moet je or­ ganisatie zo structureren dat er oplei­ ding is, dat mensen kunnen doorgroei­ en. We moeten meer opvolgers klaar­ stomen."

Jobsatisfactie Maar ook zonder directeursambities kan een aanzienlijk deel van de kunst­ historici fluiten naar een baan in de branche. Veertien procent is werkloos, bleek onlangs nog uit onderzoek. N iet zo vreemd, vindt De Leeuw. "Werken met kunst biedt allerlei mogelijkheden om heel gelukkig te worden. De mobili­ teit is heel klein omdat de jobsatisfactie groot is." De moraal: de student kunstgeschiede­ nis moet zich niet laten verblinden door de glamour van het vak. "Er zijn veel mensen die op hun 45ste jaar verzuurd van het ene kleine klusje naar het ande­ re gaan. Een doctorstitel biedt nauwe­ lijks grotere kansen. Voor een museum moet je artikelen kunnen schrijven en praktisch inzetbaar zijn. Je moet kun­ nen regelen en de concentratie kunnen opbrengen om te schrijven. Je moet beide kunnen", weet D e Leeuw uit er­ varing. T o e n hij vacatures had voor het Van

Prof. drs Ronald de Leeuw: 'Er zijn veel mensen die op hun 45ste jaar verzuurd van het ene klusje naar h et andere gaan' Bram de Hollander

Goghmuseum nodigde hij mensen uit van wie hij de naam al kende omdat ze gepubliceerd hadden of aan een ten­ toonstelling hadden meegewerkt. "Daar proberen we jonge mensen de gelegen­ heid voor te geven. Dat is een nadeel van de kortere studieduur. Vroeger deden we veel tentoonstellingen met werkgroepen. N u zijn de studenten nauwelijks ingelezen of ze moeten naar het volgende studiepunt. D a t is heel erg jammer. D u s je moet het vaak doen

met zeer gemotiveerde mensen die zich ver boven de gestelde studie­eisen wil­ len inzetten." Een van De Leeuws meer dan vijftien bestuuriijke functies ('Maar daar ga ik nu in schrappen.") vervult hij in het da­ gelijks bestuur van de Onderzoekschool Kunstgeschiedenis in oprichting. Een samenwerkingsverband waarin de kunsthistorische afdelingen van de uni­ versiteiten en enkele grote museale in­ stellingen zijn vertegenwoordigd en die

Dat juist De Leeuw bijzonder hoogle­ raar kunstgeschiedenis aan de v u wordt, is niet toevallig. In 1990 organi­ seerde hij in samenwerking met het kunsthistorisch instituut van de v u de succesvolle tentoonstelling ' D e schil­ ders van tachtig'. In zijn nieuwe rol gaat hij zich bezighouden met museum­ beleid en de geschiedenis van het verza­ melen in de 19de en 20ste eeuw, een idee van het Vrije Universiteitsfonds en de (nieuwe) Jan Vethstichting. De Leeuw onderstreept dat hij bij de uitvoering van zijn opdracht het kunst­ voorwerp centraal zal stellen. "Want ik ben kunsthistoricus en directeur van een kunstmuseum en zal het dus niet hebben over een abstract museumbe­ leid. Ik zal het hebben over de geschie­ denis van een kunstvoorwerp vanaf het moment dat het zijn maker verlaat. Dat is voor mij de definitie. D e maker komt natuurlijk weer wel om de hoek kijken als het gaat om de ontstaansgeschiede­ nis. Maar wat de bedoeling van de kun­ stenaar was toen hij het werk maakte, of tot welke stroming het behoort, dat zijn zaken waarvan ik mij afzijdig houd." Geestdriftig praat de directeur over wat hij noemt de 'kwaliteitsfase' van het in­ middels verzelfstandigde Van Goghmu­ seum, goed voor rond de 850.000 be­ zoekers per jaar. "Toen ik hier kwam werken, was er één kunsthistoricus in dienst. N u zijn dat er negen. We willen ons op wetenschappelijk gebied verbe­ teren." In november komt het eerste jaarboek uit, het Van Gogh Museum Journal, een Engelstalig wetenschappelijk boek met publikaties over de museumcollectie. Daarnaast werken drie mensen vijf jaar lang aan de eerste geannoteerde editie van de brieven van Van Gogh. "Ten­ slotte zijn het de meest gelezen brieven van een kunstenaar."

Ik ben graag met iflijn handen bezig' Geen anoniemere achternaam dan Jansen. Ad Valvas geeft de Jansen Janssens van de Vrije Universiteit we­ kelijks een gezicht. Deze week: Liesbeth Jansen, instrumentmaker. Coen van Basten Liesbeth Jansen (24) is druk bezig ach­ ter de draaibank in de werkplaats van natuur­ en sterrenkunde. M e t behulp van ingewikkeld uitziende technische tekeningen maakt ze onderdelen voor proefopstellingen waar wetenschappers mee aan de slag kunnen. "Ik ben sinds augustus 1990 in dienst van de universiteit en heb het ontzet­ tend naar mijn zin op deze afdeling. Ik maak allerlei dingen. Tandwieltjes voor proefopstellingen. Lenshouders waar de leiis inzit voor laseronderzoek. Ja, het Minkt ingewikkeld en onbegrijpelijk hè?" lacht ze. "Voor mij is het gesne­ den koek. Maar als ik vrienden vertel wat ik doe, dan laat ik meestal foto's zien, dan wordt alles duidelijker." Haar collega komt binnenlopen in het f

Jansen

Instrumentmaker Liesbeth Jansen: 'Het zit in d e f a m i l i e ; i e d e r e e n fröbelt graag'

Janssen

Sidney Vervuurt - AVC/VU

kamertje waar we zitten te praten. "Hoe zou jij n u uitleggen wat we pre­ cies doen", vraagt ze. Haar collega staart peinzend de lucht in. "Wij maken de instrumenten en onderdelen waar wetenschappers onderzoek mee doen", omschrijft ze, "anders zou ik het niet kunnen formuleren." Jansen is altijd al geïnteresseerd ge­ weest in techniek. "Ooit wilde ik kraamverzorgster worden", herinnert ze zich. "Maar dat willen alle meisjes op vroege leeftijd. Al snel bleek dat ik graag met mijn handen bezig ben." "Het zit in de familie", verklaart ze. "Iedereen fröbelt graag. Mijn opa maakte poppenhuizen. Mijn moeder rommelt met van alles. Maakt cam­ pingkrukjes die ook functioneren als tas. Alleen mijn vader niet, die heeft twee linkerhanden. Hij heeft wel intel­

lect, want hij is directeur van een school." Jansen bezocht gedurende vier jaar de MTS in Rotterdam. Een school voor fij­ nmechanische vakken, een instrument­ makersschool. "Je leert over meetappa­ ratuur, krijgt gereedschaps­ en con­ structieleer. Verder leer je hoe machi­ nes werken en hoe je opstellingen moet berekenen. N a school wilde ik in een ziekenhuis of op een universiteit wer­ ken." Ze had geluk. Solliciteerde op een vacature op de mechanische afdeling van de faculteit der natuur­ en sterren­ kunde van de vu, en werd aangeno­ men. Tijdens haar studie kwam Jansen al aan haar trekken in het ziekenhuis waar ze stage liep. "In het academisch ziekenhuis in Utrecht maakte ik chirur­ gische instrumenten. Bij een buikope­

ratie hebben de artsen bijvoorbeeld een instrument nodig waarmee ze de dar­ men omhoog kunnen houden. Z o ' n ding heb ik gefabriceerd." Op de fijnmechanische afdeling werken negentien mannen en slechts drie vrou­ wen, waar Jansen er een van is. Geen seksistische toestanden? "N ee hoor, niets daarvan", verklaart ze. "Het is ontzettend gezellig met elkaar. Een keer per jaar gaan we met z'n allen zei­ len. En met kerst dineren we samen. De sfeer is prima." Jansen heeft het duidelijk naar haar zin. "Soms komen wetenschappers even de werkplaats binnenlopen. D a n zijn ze erg enthousiast over wat je voor hen ge­ maakt hebt. Hartstikke leuk vind ik dat. Stimuleert je weer." Ze herinnert zich slechts één naar voor­ val op het werk. "Dat was toen mijn

haar tussen de draaibank kwam", ver­ telt ze. "Een ongelukje. Ik dacht 'effe snel een pijpie afdraaien'. Ik boog mijn hoofd naar beneden en toen kwam mijn staart in de machine. Het liep goed af hoor. Ik hield er weliswaar een tijdje een kaal plekje van over op mijn hoofd. Maar je ziet het, ik heb een dikke bos haar, dus dat viel niet zo o p . " Overdag bezig met techniek, wat doet Jansen eigenlijk in haar vrije tijd? " D a n ben ik ook vrij technisch bezig", glim­ lacht ze. "Ik zet bouwpakketten in el­ kaar. Auto's, boten, vrijheidsbeelden, dinosaurussen, noem maar op. Ja, ik ben heel technisch ingesteld. Maar... soms borduur ik wel eens!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen