Ad Valvas 1994-1995 - pagina 255

AD VALVAS 15 DECEMBER 1994

PAGINA 7

in de binnenstad einde van een tijdperk Bij de twee panden aan de Keizersgracht blijft het niet. Al in 1916 wordt de eerste steen gelegd van het 'Physiologisch laboratorium' aan het Valeriusplein. Twee jaar later wordt het pand geopend. In 1933 wordt het pand aan de Vossiusstraat 56 officieel in gebruik genomen door het Paedologisch Instituut en het Laboratorium voor Toegepaste Psychologie. Ook in een pand aan de D e Lairessestraat is dan al een laboratorium van de vu gevestigd. D e universiteit begint duidelijk groeistuipen te vertonen. Na de Tweede Wereldoorlog begeeft de vu zich opnieuw op de huizenmarkt. In 1949 wordt het perceel Koningslaan 31 in gebruik genomen door de (toen nog zeer jonge) Faculteit der Economische en Sociale Wetenschappen. Hoe ingrijpend de schaalvergroting in de academische wereld de laatste decennia geweest is, realiseer je je pas als je door het pand aan de Koningslaan loopt en je bedenkt dat de economische en sociaal-culturele faculteiten nu samen meer dan vijfduizend studenten herbergen. Een jaar later, in 1950, volgt de ingebruikname van het huidige methodenen-techniekenpand. Koningslaan 22. Het doet in de eerste jaren na opening overigens dienst als hospitium van de vu. Weer twee jaar later worden nog een flink aantal nieuwe panden aan het bezittingenlijstje toegevoegd. Eind december '52 worden de nieuwe verdiepingen van het Natuurkundig en Scheikundig Laboratorium aan D e Lairessestraat 174, het Anatomisch-Histologisch Laboratorium aan de Prins Hendriklaan 27 en het Laboratorium voor Physiologie en Physiologische Chemie, gevestigd Valeriusplein 11 officieel in gebruik genomen. N o g geen jaar daarop neemt de vu ook een Botanisch en Zoölogisch Laboratorium in gebruik, dat aan de Rapenburgstraat nummer 128 staat. In het jaarboek van de Vu van '54/'55 moet nu zelfs een plattegrond van heel Amsterdam worden opgenomen om het de studenten mogelijk te maken de meer dan twintig panden te vinden waarin de v u is gehuisvest. "Overbodig te zeggen hoeveel last deze spreiding gaf', voegt Een blinkend spoor, het gedenkboek bij de honderdste verjaardag van de vu, hieraan toe. Het blad Bouw, verschenen in 1973, stelt het nog sterker: "De universiteit lag uiteengespat als een fragmentatiebom en de scherven lagen verspreid over de hele stad."

van de politie. Beide gebouwen worden ontruimd na twee weken bezet te zijn geweest. Het collegegeld wordt uiteindelijk vastgesteld op vijfhonderd gulden. Dan duurt het tot eind oktober '75 voor de Van Eeghenstraat opnieuw in handen van studenten komt. Dit keer zijn het eerstejaars, die - net van school - meteen protesteren tegen de zwaarte van de cursus Wiskunde I voor degenen die geen eindexamen in dit vak hebben afgelegd. N o g geen jaar later wordt het gebouw opnieuw bezet. Dit keer naar aanlei' ding van een conflict rondom de samenstelling van de benoemingscommissie voor een docent recht. Het conflict zal de geschiedenis ingaan als de 'kwestie Oostenbrink'. D e toenmalige decaan van de faculteit. Van Putten, 'arresteert' bij die bezetting zes studenten die hem de toegang tot het gebouw ontzeggen. De studenten worden ontboden bij het college van bestuur, maar besluiten daar niet te verschijnen. In plaats daarvan verschijnen enkele tientallen gemaskerde SRVU-leden. Het zal de laatste geruchtmakende bezetting van het hoofdgebouw van s c w zijn. Bezettingen raken 'uit'. In het vervolg gaat men in geval van conflicten eerst om de tafel zitten om te kijken of daar een oplossing voor handen is.

Nieuwbouw De plannen om de gebouwen in de binnenstad te verlaten en de hele v u op één campus onder te brengen zijn natuurlijk niet nieuw. Sterker nog: de bouw aan D e Boelelaan is er altijd op gericht geweest eens de hele vu te. kunnen herbergen. Niet dat dit altijd even gemakkelijk is geweest. In de jaren zeventig raakte langzaam maar zeker het geld voor de nieuwbouw op en zo kon het gebeuren dat het geplande gammagebouw dat op de plaats van het provisorium zou komen te staan, niet kon doorgaan. Sociaal-culturele wetenschappen moest dus nog maar 'even' in de Koningslaan, de Prins Hendriklaan en de Van Eeghenstraat blijven zitten. 'Even' zou meer dan twintig jaar duren. In 1979 schrijft de voorzitter van het college van bestuur in een brief aan de minister van Onderwijs en Wetenschappen dat hij de verspreide huisvesting van de faculteit der sociale wetenschappen (toen nog zonder de toevoeging 'culturele') een probleem vond. M e t dit signaal wordt echter nauwelijks iets bereikt. Het duurt dan nog bijna tien jaar voor verhuizing vanuit de stadspanden in Oud-Zuid naar de campus in een officieel plan terechtkomt.

Klassiek De verhuisdrift van de v u begint dan inderdaad grootse vormen aan te nemen. Eind 1956 wordt de eerste paal geslagen voor het academisch ziekenhuis. Begin '58 opent de v u opnieuw een hospitium, ditmaal dat van de Vondelstraat 3 1 . Dat jaar wordt ook de Polikliniek Heelkunde geopend. Een jaar later pakken de verenigde subfaculteiten van geneeskunde, letteren en wijsbegeerte de verhuisdozen in: zij gaan naar de Paulus Potterstraat 20. Weer een paar maanden later komen een aantal poliklinieken in barakken aan de Amstelveenseweg terecht, daarmee al langzaam de richting aangevend waarheen het centrum van de vu-activiteiten zich zal verschuiven: naar Buitenveldert. In september 1960 koopt de v u één van haar meest geruchtmakende panden, dat aan de Van Eeghenstraat 112. Omdat dit pand een van de oudste is en zeker qua interieur een heel klassieke uitstraling heeft, denken veel studenten dat het vast ook wel een van de panden is die de vu het langste in bezit heeft. Niets is echter minder waar. M e t de aankoop van het pand aan de Van Eeghenstraat komt een lange zoektocht naar uitbreidingsmogelijkheden in de binnenstad min of meer ten einde. D e Van Eeghenstraat 112, nu bureau van de faculteit s c w en in 1961 in gebruik genomen door de letterenfaculteit, is het laatste pand dat de vu aankoopt voordat het begint aan het grootscheepse project aan de D e Boelelaan. In het vervolg heet het gebied waarop de universiteit zich richt wat haar huisvesting betreft Buitenveldert. In 1964 wordt dat al lichtjes duidelijk als de eerste paal van het studentencomplex op Uilenstede de grond in gaat. Eind dat jaar wordt ook het nu geprivatiseerde cyclotron verplaatst naar de D e

^#"5 jfcjL.JSit^iC ,,;;'--^

~.xJi:.j^f—<!££iSAXm^^-j::^\C

In het pand aan de Koningslaan huisde een deel van de politicologen van de vu ruim dertig jaar. Begin januari moeten ze het gebouw verlaten AVC/VU

Boelelaan 1081, een jaar later gevolgd door de wis- en natuurkundefaculteit en het Instituut voor Aardwetenschappen.

Concentratie Deze concentratie op de grens van Amstelveen wil overigens niet zeggen dat de verhuisdrift in de binnenstad en Óud-Zuid volledig achter de rug is. Zo verhuist in 1964 het 'secretariaat van directeuren en curatoren' nog van de Keizersgracht naar de Tesselschadestraat 18. N o g geen jaar later wordt dit voorbeeld gevolgd door de studierichtingen sociologie en politicologie, die h u n intrek nemen in Koningslaan 3 1 , het pand waar ze nu na dertig jaar afscheid van moeten nemen. Het Geografisch Instituut en de subfaculteit kunstgeschiedenis en archeologie verhuizen tegelijkertijd naar D e Lairessestraat 142. Maar ondanks deze stuiptrekkingen wordt langzaam duidelijk dat de v u zijn langste tijd in de binnenstad van Amsterdam gehad heeft. Nadat in 1966 de theologische, economische en de juridi-

sche faculteit en de centrale bibliotheek naar het provisorium op D e Boelelaan vertrekken en de gebouwen aan de Keizersgracht worden gesloten, ziet iedereen in dat de vu koers gezet heeft naar één centraal vestiging, waar iedereen elkaar op loopafstand kan ontmoeten. Vanaf dan gaat het snel. 22 Jtmi 1967 gaat de eerste van de in totaal zestienhonderd palen voor het hoofdgebouw de grond in. Datzelfde jaar nog gevolgd door in gebruik name van het pand aan de Van der Boechorststraat en de hortus botanicus. Op 6 mei 1968, dezelfde dag dat het corps besluit tot het afschaffen van het kaalscheren in de ontgroeningstijd, worden de panden aan de Keizersgracht verkocht. Intussen breken de jaren zeventig aan, die later bepalend blijken voor de reputatie van het pand aan de Van Eeghenstraat 112. Het aantal bezettingen dat de Van Eeghenstraat in dié tijd ten deel zal vallen is immers bijna niet bij te houden. Spottend wordt wel eens gezegd dat het pand, dat inmiddels in gebruik is genomen door de faculteit der sociaal-culturele wetenschappen, in die

tijd vaker wèl dan niet bezet is door protesterende en actievoerende studenten.

Collegegeld In september 1972 wordt de Van Eeghenstraat voor het eerst bezet. De voorgenomen verhoging van het collegegeld tot duizend gulden (!) roept hevige kritieken op. Eind mei van het volgende jaar wordt het gebouw opnieuw bezet: ditmaal in verband met moeilijkheden rond aanpassing van het reglement van de faculteit aan het reglement van de vu. Een maand of zes later is het weer raak: nu is de bezetting gericht tegen het college van bestuur. Wat speelde? De faculteitsraad van s c w had besloten om tegen studenten die weigerden het verhoogde collegegeld te betalen geen maatregelen te nemen. Het college had daarop dit besluit van s c w geschorst, waarmee de poppen aan het dansen waren. De bezetting van de Van Eeghenstraat, overigens tegelijk met een bezetting van het vu-pand aan De Lairessestraat, eindigde 13 december '73 met een inval

Het Huisvestingsplan 1988-1998 stelt het uiteindelijk zo: "Huisvesting van s c w zal in het wis- en natuurkundegebouw moeten worden gevonden, omdat in de andere gebouwen nu een redelijk evenwicht is tussen modelberekening en feitelijk bestand." De planning van dit huisvestingsplan blijkt overigens te strak, al scheelt het maar een jaartje: "Als laatste zal s c w eind 1993 naar de campus verhuizen, waarna de stadspanden kunnen worden afgestoten", schrijft het plan voor. Met deze verhuizing komt een eind aan een heel markant deel van de geschiedenis van de Vrije universiteit; in feite haar Odyssee. Meer dan een eeuw lang heeft de universiteit een plaats gezocht in Amsterdam, de enige Nederlandse stad met twee universiteiten. N u dan heeft zij na vele omzwervingen bijna haar 'thuishaven' aan D e Boelelaan bereikt. D e laatste schepen komen nu nog langzaam binnen, maar het zal niet lang duren voor ook zij zullen aanmeren. N u ontbrandt een nieuwe strijd: de strijd om de vierkante meter in het Buitenveldertse complex. Moet daarbij nóg een keer verhuisd worden, dan hoeft in ieder geval niet meer de hele stad doorkruist te worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen