Ad Valvas 1994-1995 - pagina 44

A D V A L V A S 8 SEPTEMBER 1994

PAGINA 8

Een bèta onder de archeologen verricht Kars onderzoek dat veel overeenkomsten vertoont met zijn werk op de vu: D e Rob is net als de v u actief betrokken bij de opgraving van Romeinse nederzettingen. " D a t is een reden om mij in huis te halen. Door mi| aan te stellen gaan de Rob en de vu nauwer samenwerken. Ik verdeel mijn werk over twee banen." M e t Kars haalt de v u een heel nieuw vakgebied binnen. "Archeometrie is over de hele wereld in opkomst. Ik ben nu de eerste hoogleraar archeometrie in Nederland." D e hoop bestaat dat het nieuwe vakgebied ook nieuwe studenten zal lokken.

De spullen die hij In handen krijgt, blijven niet altijd ongeschonden. Toch heeft het Archeologisch Instituut van de vu dr H. Kars aangetrokken als bijzonder hoogleraar in de archeometrie. "Als archeometrist moet je af en toe een stukje uit een archeologische vondst zagen om iets van de samenstelling, de herkomst en de ontstaans-, geschiedenis van dat object te weten te komen."

Erno Eskens "Ik heb eens voor het Allard Pierson M u s e u m een onderzoek gedaan. D e vraag was of bepaalde vazen die in Italië waren gevonden wellicht uit Griekenland kwamen. H e t waren schitterende vazen. Ik zag dat de conservator het erg moeilijk had toen die dingen onder een gigantische zaagmachine werden gelegd en er stukjes uit werden gezaagd. Ik zie dat dan met een half oog aan, terwijl de conservator zo ongeveer uit elkaar springt." H . Kars, sinds deze week via het vu-fonds benoemd tot bijzonder hoogleraar in de archeometrie, vertelt het voorval met een glimlach op zijn gezicht. "Als je archeometnsch onderzoek wilt laten doen, heb je nu eenmaal altijd een monster nodig. Omdat niet alle vondsten even bijzonder zijn, zitten de archeologen er meestal niet mee dat ik er een stukje afhaal. Bovendien kun je het zo restaureren dat je er mets van ziet." T i e n jaar geleden promoveerde Kars aan de v u op archeometnsch onderzoek bij een opgravmg van de vroegmiddeleeuwse handelshaven Dorestad, de voorloper van het huidige Wijk bij Duurstede. "Ik kreeg een verzameling slijpstenen van een gesteente dat van een heleboel vindplaatsen afkomstig kon zijn. Je krabt je dan eens op je achterhoofd en denkt: ' H o e moet ik dit nou aanpakken?' D a n krijg je de inval om het gesteente te dateren. D e stenen bleken ouder dan die in de slijpsteengroeven in de Ardennen. Daardoor kon ik vaststellen dat de slijpstenen hoogstwaarschijnlijk uit Noorwegen afkomstig waren. We wisten toen dat we met Vi-

kingen te maken hadden. D a t zijn de leuke dingen." "Ik vind het prachtig als mijn werk leidt tot een regel in de geschiedenisboekjes. Maar ik moet nuchter zijn: als archeometrist doe je voor een groot deel voorspelbaar anal}T:isch handwerk. Als ik een romanticus was en de hele dag nieuwe theoneén wilde formuleren, zou ik met geschikt zijn voor dit vak." Sommigen noemen archeometrie een hulpwetenschap, maar volgens Kars is het een volwaardige subdiscipline. "Als een archeoloog naar een gewone fysicus stapt en iets laat onderzoeken, krijgt hij een tabel met getallen. D a n botsen alfa en bèta: de fysicus kan zijn uitkomsten niet vertalen m terminologie die begrijpelijk is voor de archeoloog. D e kunst van de archeometrie is dan om de archeologische vragen om te zetten in analysemethoden en de antwoorden te interpreteren en voor archeologen begrijpelijk te presenteren."

Petrologie O m archeometrist te worden heeft Kars in Groningen geologie gestudeerd, waarbij hij zich m Utrecht verdiepte in de petrologie en de geochemie. "Petrologie klinkt als petroleum, maar voor die valkuil moet je waken. Je moet denken aan het Latijnse woord 'petra': rots. Petrologie is dus een duur woord voor gesteentekunde." Van de stenen was het voor Kars een kleine stap naar de archeologie: "Veel archeologische vondsten zijn op een of andere manier gemaakt van gesteenten. Bovendien hebben geologen en archeologen iets wezenlijks gemeen: ze zijn beiden geïnteresseerd in het verleden. Als geoloog

Iedereen wil anoniem blijven' Liesbeth Klumper "Ik h e b W i m b l e d o n alweer gemist dit j a a r " , l a c h t A l e i d B o s . A l s vierdejaarsstudente Engels en enthousiast t e n n i s s t e r z o u ze h e t t y p i s c h Engelse e v e n e m e n t graag eens in lev e n d e lijve b i j w o n e n . Zij b e h i e l p zich n u m e t d e t e l e v i s i e b e e l d e n . " H e t was gewoon gênant. Ik lag elke m i d d a g v o o r d e t v . " Aleid B o s k a n h e t zich p e r m i t t e r e n : o p é é n v a k n a is zij h e l e m a a l ' b i j ' . "Het idee dat ik niet achterloop op het studieprogramma, geeft m e rust. Ik ken mezelf en ik weet dat ik ga lopen stressen als ik een achterstand heb en dan komt er helemaal niks meer van terecht." In haar tweede studiejaar heeft Bos een tijdje in York gestudeerd, daardoor moest zij het afgelopen jaar drie vakken inhalen. Vroeg-Engels en algemene literatuurwetenschap heeft zij alsnog gehaald, taalfilosofie heeft zij laten zitten. "Ik kwam nergens meer aan toe", zij wijst op D o n n a Tarts The secret history dat opengeslagen op de bank ligt. "Daar ben ik al tijden in bezig. H e t boeit me, maar ik heb gewoon de tijd niet om het uit te lezen. Tennissen kwam er ook niet meer van, daardoor zat ik niet lekker in mijn vel en dan ga ik lopen kankeren. E n zo is het kringetje rond. Ik moest ergens mee kappen en heb toen besloten taalfilosofie te laten vallen. D a t doe ik het komende jaar wel." Ondanks de lichte achterstand die het haar bezorgde, kijkt Aleid Bos met veel plezier terug op de periode dat zij in York studeerde. "Aan de colleges die ik daar volgde, heb ik uiteindelijk niet zoveel gehad. Maar ik heb in York wèl geleerd hoe ik een essay moet schrijven

Bodem

en daar heb ik hier heel veel aan. Achteraf is het gewoon een fantastische ervaring geweest om een tijdje deel uit te maken van die maatschappij daar." "Wat me hier nu opvalt is de passieve houding van de studenten. D a t was in York ook anders, daar werd er tijdens colleges nog wel eens gediscussieerd. Hier moet de docent alles uit de studenten trekken, ze doen h u n m o n d niet open. Wij zijn allemaal bang o m ons kwetsbaar op te stellen. Daar erger ik me de laatste tijd wel eens aan. Taalfilosofie bijvoorbeeld werd heel slecht

Arcneomeirisi proT. ar H. Kars: 'Op een gegeven moment gaan geologie en archeologie in elkaar over'

raakte ik geïnteresseerd in de regelmaat van de opbouw van de aardlagen. In die aardlagen zie je de ontwikkeling van het leven. O p een gegeven m o m e n t

Peter woiters - AVC/VU

gaan geologie en archeologie in elkaar over." Bij de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (Rob) in Amersfoort

DRIE JAAR LATER

gedoceerd. H e t was dan ook altijd rumoerig tijdens het college. D e syllabus was pas twee weken voor het tentamen beschikbaar en niemand snapte er iets van. D a n lopen we allemaal te klagen, maar niemand doet er iets aan. Wij komen het lokaal uit, mopperen nog wat na en dan gaat het weer over bijvoorbeeld Goede tijden, slechte tijden. Waar ben je dan mee bezig, vraag ik me af. Niet dat ik nou zo'n heilig boontje ben hoor, ik voel me ook niet geroepen om daar in mijn eentje iets aan te doen; maar het tekent de houding: ie-

Aan de studenten zal Kars niet alleen methoden van dateren en analyseren onderwijzen, ook nieuwe conserveringsmethoden komen ter sprake. "Archeologen denken tegenwoordig niet alleen aan opgraven, maar ook aan het rustig laten liggen onder de grond. Ze laten het in de grond in de hoop dat er in de toekomst betere onderzoeksmethoden en -technieken zijn. Maar natuurlijk wil je wel ongeveer weten wat er in de grond zit, zonder het te bescha digen. Archeometristen hebben daarvoor verschillende zogenaamde 'prospectiemethoden': we kunnen dan bijvoorbeeld kijken naar de elektrische weerstand van de bodem. Als er een m u u r in de grond zit, kim je een afwijkende weerstand verwachten. Je kunt ook met een radar of magnetometer over de grond lopen en kijken of die uitslaat. D a n ktm je bijvoorbeeld zien of er ijzer in de grond zit. Zo zijn er tal van methoden." Naast onderwijs gaat Kars ook matenaalonderzoek verrichten op de v u . "Daar heb ik een laboratorium voor nodig. Daarom is de faculteit aardwetenschappen ook nauw betrokken bij het instellen van mijn leerstoel. Ik hoop bij aardwetenschappen gebruik te mogen maken van de apparatuur en de knoiü how. Ik kom dus min of meer, als interdisciplinair wetenschapper, bij twee faculteiten te werken."

Destijds vertelden vier nieuwe eerstejaars !n Ad Valvas over hun verwachtingen en aspiraties. Wij zijn drie jaar verder, zij volgden colleges en deden tentamens. Hoe is het hen vergaan?

dereen wil in de collegezaal dictaat maken en anoniem blijven." D e tijd in York heeft Aleid Bos ook van haar heimwee naar het ouderlijk huis afgeholpen. Vroeger keek zij reikhalzend uit naar het m o m e n t dat zij de trein kon nemen, n u gaat zij nog maar eens in de vier weken naar huis. Zij heeft zich zelfs ingeschreven bij verschillende woningbouwverenigingen, omdat zij ook na haar studie in de hoofdstad wil blijven. "Ik heb mijn draai gevonden in Amsterdam, het is een mooi jaar geweest. Als ik n u terug-

ga naar het provinciestadje waar ik vandaan kom, denk ik: 'Wat een burgerlijk dorp is het eigenlijk'." "Ik heb hier een vriendenkring opgebouwd, voor een deel zijn dat mensen waarmee ik in de Westerkerk op catechisatie heb gezeten, dat is niet zo zwaar daar. W e gaan bijvoorbeeld ook zeilen of naar het café en dan gaat de dominee mee, dat kan allemaal. Ik voel me prettig in die groep omdat wij een zelfde soort achtergrond hebben, waardoor we dus ook wel eens over religie kunnen praten. Vroeger h a d ik daar geen behoefte aan. Mijn vader is predikant en ik heriimer me n o g dat hij op zondagmiddag samen met mijn broer de preek ging analyseren. Vre-se-lijk vond ik dat. Ik vluchtte altijd zo snel mogelijk weg." Misschien is het haar achtergrond als predikantsdochter, maar Aleid Bos trekt zich het lot van minder gelukkigen in de grote stad aan. Zo was er een anonieme beller die met haar zijn problemen besprak. D e m a n belde te pas en te onpas en bleek er na verloop van tijd geen begrip voor te hebben dat zi) soms geen tijd had. D e telefoontjes bleven komen en de toon werd steeds dwingender. Uiteindelijk heeft zij een ander telefoonnummer moeten aanvragen. "Ik vind het echt shit dat het zo is afgelopen. Ik heb geprobeerd die man te helpen en dit is een afknapper." En tijdens de wekelijkse gang naar de boerenmarkt in de Jordaan werd Bos aangeklampt door een bedelares met een zielig verhaal. Anderen weigeren iets te geven en gaan over tot de orde van de dag, zij gaf niks en voelde zich daar achteraf schuldig over. "Mijn dag was verpest. Ik dacht: 'Bos, wat ben je toch een trut. Je had toch minstens een appel voor die vrouw kurmen kopen?'" I

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen