Ad Valvas 1994-1995 - pagina 125

PAGINA 11

AD VALVAS 13 OKTOBER 1994

Kind soms betere getuige dan volwassene Onderzoeker Jasry Eden zet studies op een rijtje Dirk de Hoog Kinderen zijn n e t zulke b e t r o u w b a re, of zo m e n wil o n b e t r o u w b a r e , getuigen van g e b e u r t e n i s s e n als v o l wassenen, c o n c l u d e e r t v u - o n d e r zoeker Salee Jasry E d e n in e e n s t u die die deze w e e k verschijnt. W e l is de m e t h o d e v a n o n d e r v r a g i n g v a n cruciaal b e l a n g v o o r d e b r u i k b a a r heid van g e t u i g e n in b i j v o o r b e e l d strafzaken. De psycholoog zet in zijn studie vooral Amerikaanse studies op een rijtje. In de Verenigde Staten is de vraag hoe betrouwbaar getuigenissen van kinderen zijn, regelmatig inzet van felle polemieken bij strafzaken. Ook in Nederland is de discussie opgelaaid rond een aantal vermeende gevallen van seksueel misbruik, zoals de Bolderkar-affaire. De onderzoeker komt tot de conclusie "dat kinderen in principe in staat zijn betrouwbare getuigenverklaringen af te leggen. De betrouwbaarheid is echter afhankelijk van zowel de leeftijd als de mate waarin het kind getraumatiseerd is en de wijze waarop het kind ondervraagd wordt". Hij zegt geen onderzoeken te zijn tegengekomen waaruit blijkt dat Idnderen de gewoonte hebben te fantaseren over het soort voorvallen dat gewoonlijk tot gerechtelijke procedures zou kunnen leiden, zoals een auto-ongeluk of ontuchtige handelingen. "Het idee dat kinderen de neiging hebben om voorvallen te overdrijven wordt niet onderbouwd door onderzoek. Over het algemeen zijn slachtoffers juist eerder geneigd de ernst van het misdrijf te bagatelliseren en overdrijving komt dus zelden voor. Als kinderen zich dingen fout herinneren is dit eerder het gevolg van vergeten dan van het toevoegen van nieuwe of onjuiste informatie." Deze gevolgtrekkingen gelden echter onder bepaalde voorwaarden. Kinderen moeten een verhaal uit zichzelf vertellen en niet op een insinuerende manier worden ondervraagd. Ook moet de tijdsduur tussen het gebeurde en het verhoor niet al te groot zijn, omdat anders details verloren gaan.

-5Ï'

^ Jasry Eden: 'Er is geen wetenschappelijk bewijs dat met de poppenmethode eenduidige conclusies te trekken zijn over seksueel misbruik van kinderen' Nico Boink. - Avc/vu Daarnaast geven kinderen onbetrouwbaardere getuigenissen als ze achtereenvolgens door verschillende personen en instanties worden ondervraagd. Kinderen hebben dan namelijk de neiging te denken dat ze het de eerste keer niet goed gedaan hebben. Eden stelt dan ook "dat kinderen ertoe aangezet kunnen worden valse of onnauwkeurige verklaringen af te leggen over zeer cruciale, persoonlijke ervaringen en gebeurtenissen". Hij voegt er aan toe dat dit ook voor volwassenen geldt, zoals bijna alle beperkingen in de betrouwbaarheid van getuigenverhoren bij kinderen ook voor

volwassenen gelden. Kinderen zijn volgens hem vaak zelfs betere getuigen, omdat ze zelden voordeel hebben bij het vertellen van leugens. Bovendien valt een kind door zijn mimiek snel door de mand als het niet de waarheid spreekt.

Deskundigen Cruciaal is dus het verhoor van een kind. Dit mag niet sturend of insinuerend zijn. Zo bleken kinderen de neiging te hebben een keuze te maken als ze de vraag krijgen voorgelegd of de vrouw die ze op de foto hebben gezien een hoed of een hoofddoek ophad. In

werkelijkheid was ze op de foto blootshoofds. Eden beklemtoont dat deskundigen die kinderen verhoren daar speciaal voor getraind moeten zijn. "Ze moeten het vocabulair, maar ook de lichaamsuitdrukkingen van een kind leren begrijpen, vanuit de kinderwereld zelf Veel te vaak vindt een interpretatie vanuit de volwassene plaats, die de neiging heeft iets wèl of juist niet te willen weten." Hij vindt het een vooruitgang dat de politie steeds vaker beschikt over speciaal opgeleide mensen en een speciaal voor kinderen ingerichte verhoorkamer, maar zegt er bij dat voor kinderen vaak

de eerste uitwisseling van informatie over de gebeurtenis al van belang is voor het verdere verloop van de getuigenis. En bij dat eerste contact zullen meestal geen deskundigen aanwezig zijn, maar bijvoorbeeld de ouders. Die kunnen al heel sturend opgetreden hebben door het kind bijvoorbeeld met straf te dreigen. Ook juicht Eden het toe dat het verhoor van kinderen steeds vaker op video wordt vastgelegd. Daardoor is het achteraf mogelijk om te kijken of het verhoor volgens de regels van de kunst verlopen is. Bovendien hoeft het kind niet voortdurend opnieuw aan allerlei mensen het verhaal te vertellen. Op grond van zijn onderzoek is Jasry Eden tegen het gebruik van de omstreden poppenmethode bij onderzoek naar vermeend seksueel misbruik bij kinderen. "Er bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs dat uit het spel met de poppen eenduidige conclusies te trekken zijn over wel of niet misbruikt zijn. Bovendien is het duidelijk een voorbeeld van het aanbieden van een stimulans aan een kind tijdens het verhoor. En dat is juist uit den boze in zo'n situatie." In de epiloog van zijn boek stelt de auteur dat een goede verhoortechniek niet alleen vanuit juridisch standpunt van belang is, maar vooral voor het kind zelf. Bovenal moet voorkomen worden dat jeugdige slachtoffers van mishandeling of misbruik door de verhoren nog verder getraumatiseerd raken. Maar het is volgens Eden voor een kind ook van belang om zijn verhaal kwijt te kunnen en mede daardoor adequate hulp te krijgen. S.J. Eden. Kinderen als getuigen. Hoe betrouwbaar zijn hun waarneming en geheugen? Uitgeverij Swets Zeitlinger. Lisse 1994

Wetenschappers begrijpen derde-wereld boer vaak niet Dirk de Hoog Vraag aan een willekeurige g r o e p , wetenschappers of ze h e t belangrijk vinden dat ook d e a r m s t e n i n d e w e reld van h u n w e r k k u n n e n p r o f i t e ren en de m e e s t e n z u l l e n ja z e g g e n . T o c h dreigt d o o r w e t e n s c h a p p e l i j k e en technische v e r n i e u w i n g d e kloof tussen a r m en rijk s t e e d s g r o t e r t e worden. P r o m o v e n d a J o s k e F . G . Bunders o n d e r z o c h t w a a r o m a r m e boeren in d e d e r d e w e r e l d n a u w e lijks profiteren v a n i n z i c h t e n u i t d e biotechnologie.

schappers en kleine boeren zijn niet gewend om met elkaar te communiceren, laat staan dat ze elkaar meteen begrijpen. Dat probleem geldt overigens niet alleen voor westerse onderzoekers. In veel derde-wereldlanden bestaat ook een kloof tussen arm en rijk. De machthebbers zijn ook lang niet altijd in de eerste plaats geïnteresseerd in het lot

van kleine boeren", zegt Bunders. "Ook veel wetenschappers in die landen zelf zijn vaak op het westen georiënteerd, bijvoorbeeld omdat ze daar gestudeerd hebben. Vaak vinden die het interessanter om de in het westen gangbare wetenschappelijke problemen op te lossen dan direct de armen te helpen. Niet vreemd overigens want zo

denken h u n wetenschappelijke collega's bijna overal op de wereld." Volgens Bunders is het meestal onduidelijk hoe bepaalde onderzoeksprojecten van de grond komen en welke prioriteiten door wie werden gesteld. Zo bleek bij een conferentie van leiders van internationale biotechnologische onderzoeksprogramma's iedereen zijn

Bunders, werkzaam bij de afdeling Biologie en Samenleving van de vu, vroeg aan 35 biologen of ze het belangrijk vinden dat arme boeren in de derde wereld van hun kennis gebruik kunnen njaken. Ze zeiden allemaal ja, maar in •dé praktijk bleek er een enorme kloof te bestaan mssen wat in Nederiand in de laboratoria gebeurt en wat een arme boer in bijvoorbeeld Viemam kan gebruiken. Vroeger dachten ontwikkelingswerkers de kloof te kunnen overbruggen door v|esterse technologie zonder meer over t^ plaatsen naar de derde wereld, maar (^t model bleek niet te werken. Soms # k t e het zelfs in het nadeel van kleine Ifoeren uit, volgens Bunders. "Door de groene revolutie, een grootschalig ontwikkelingsprogramma om de wereldvoedselproduktie op te voeren, kwamen vaak juist de armste boeren in de ver(fukking. Ook bleken bepaalde vernjeuwmgen na verioop van tijd in het slop te raken omdat ze niet aansloten 'Jl'^«"^achtingen van de lokale bevolnders pleit er dan ook voor om bij technologische innovaties juist uit te ^ a n van de wensen en behoeften van de lokale bevolking zelf Maar dat is Sppeler gezegd dan gedaan. "Weten-

Biologe Joske Bunders: 'Machthebbers zijn lang niet altijd geïnteresseerd in het lot van kleine boeren' NICO Boink - AVC/VU

eigen onderzoeksproject erg belangrijk te vinden en ook erg relevant. Bij nadere beschouwing kon vrijwel geen van de betrokkenen precies aangegeven aan de hand van welke criteria welke prioriteiten bij het onderzoek waren gesteld. Bunders pleit er dan ook voor om het kennis- en technologiebeleid te democratiseren. "Als je weet hoe belangrijk de effecten van wetenschappelijke irmovaties zijn, lijkt het logisch veel meer belanghebbenden bij keuzes te betrekken. D a n komen ook de belangen in zicht van kleine boeren en het milieu bijvoorbeeld." Ze geeft toe dat er nog weinig voorbeelden bestaan van zo'n wisselwerking, maar ze is op basis van haar onderzoek optimistisch. "In Bangladesh krmnen boeren zonder onderpand bij een bepaalde bank geld lenen. Die bank is nu een belangrijke en grote instelling voor vernieuwing in dat land. Die willen de boeren ook gaan helpen bij het introduceren van nieuwe technieken. Wetenschappers uit het westen, ook van de vu,zijn gevraagd daarbij vanuit h u n eigen ervaringen en kermis te helpen." Draait het dan uiteindelijk toch gewoon om het geld? Bunders vindt van niet. " N u al gaat heel wat geld via ontwikkelingssamenwerking naar de derde wereld, maar blijkbaar moet er eerst een heel proces worden doorgemaakt voordat verschillende partijen begrijpen wat ze elkaar te vragen en te bieden hebben. Ervaringen van de afdeling Biologie en Samenleving in Zimbabwe, Bolivia en Pakistan laten zien dat het mogelijk is om technologische ontwikkelingen af te stemmen op de behoeften van lokale boeren."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen