Ad Valvas 1994-1995 - pagina 208

AD VALVAS 24 NOVEMBER IjJ

PAGINA 10

Ritzen tegen samenvoegen van studies Pieter Evelein/lvlarcel Wiegman Minister Ritzen is tegen het samenvoegen van opleidingen in het hoger onderwijs. Ambtenaren van het ministerie van Financiën pleiten in een technisch onderzoek naar mogelijke bezuinigingen in het hoger onderwijs voor zo'n taakverdelingsoperatie. De maatregel kan volgens hen 220 miljoen gulden opbrengen. Ritzen heeft het rapport van de technische werkgroep afgelopen vrijdag naar de Tweede Kamer gestuurd. Het kabinet wil binnen afzienbare termijn een standpunt innemen over het stuk, om vervolgens het overleg met universiteiten en hogescholen over de bezuinigingen en de hervorming van het hoger onderwijs te kunnen heropenen. De mmister zelf nam zaterdag, na afloop van een conferentie over 'studeerbaarheid' in Delft, alvast een voorschot op de discussie in het kabinet. Een nieuwe taakverdelingsoperatie is wat hem betreft ongewenst. Het rapport bevestigt volgens de minister dat het samenvoegen van opleidingen nauwelijks geld zal opleveren. "Het kost erg veel aan wachtgelden, terwijl de opbrengsten waarschijnlijk erg laag zullen zijn", zei hij. Hoewel Ritzen de bezuiniging van 500 miljoen gulden op het hoger onderwijs niet meer als keihard beschouwt, is hij er van overtuigd dat de operatie gepaard zal gaan met gedwongen ontslagen. "Het aantal wordt bepaald door het tempo en de vorm van de bezuinigingen. Daarom is het des te belangrijker dat de universiteiten en hogescholen weer snel naar de onderhandelingstafel komen." De voorzitters van hun belangenorganisaties, de VSNU en de Hbo-Raad, staan nog steeds op het standpunt dat er onvoldoende openingen zijn geboden, ook in het begrotingsdebat van vorige week. Minister Ritzen kreeg daar steun van de Kamer voor zijn opvatting dat een bezuiniging van 500 miljoen gulden op het hoger onderwijs in 1998 wellicht onhaalbaar is. Ook werd een, niet nader aangeduide, bijdrage toegezegd uit een apart potje voor wachtgelden. "Uitermate vaag allemaal", vond voorzitter A. van der Hek van de Hbo-Raad na afloop van het begrotingsdebat. "Hiermee nemen wij zeker geen genoegen", viel vsNU-voorzitter Van Lieshout hem bij. De Hbo-Raad wil pas weer met Ritzen en staatssecretaris Nuis praten als zij concreet aangeven hoeveel het hbo moet gaan bezuinigen. De VSNU wil meer duidelijkheid over de geboden opening. In navolging van PvdAfractievoorzitter Wallage herhaalde Ritzen zijn aanbod dat het kabinet eerder

Belangrijkste conclusies uit technisch onderzoek De technische werkgroep heeft op vijf terreinen gezocht naar mogelijke bezuinigingen. Hieronder een kort overzicht met de belangrijkste conclusies,

bereid zal zijn om de aanslag te verlagen als de instellingen zo snel en hard mogelijk aan de slag gaan om te bezuinigen. Een aanpak waarover Ritzen overeenstemming heeft bereikt met premier Kok, maar die de instellingen van de hand wijzen. Het rapport van de technische werkgroep doet geen uitspraken over de technische haalbaarheid van bezuinigingen. De drie deelnemende partijen bleken zeer verdeeld. Volgens ambtenaren van Onderwijs kan er 97 miljoen gulden worden bezuinigd. Ambtenaren van Financiën kwamen uit op 685 miljoen en onafhankelijke onderzoekers op minimaal 118, en maximaal 228 miljoen gulden. Het rapport ontkracht volgens Ritzen de veelgehoorde opvatting dat er op de universiteiten en hogescholen een geldverslindende vergadercultuur is ontstaan. Hij sloot niet uit dat er toch op kan worden bezuinigd. (HOP)

* Aantallen studenten: geen consensus binnen de werkgroep. Volgens Onderwijs en de 'onafhankelijke' onderzoekers (CPB/loo/sCP) zal het aantal studenten in het hoger onderwijs rrog stijgen, waarvoor zij respectievelijk 78 en 57 miljoen gulden extra nodig achtten. Volgens Financien daarentegen komen er minder studenten, wat leidt tot een maximale besparing van 300 miljoen. * Taakverdeling en concentratie: geen consensus. Wel meent de werkgroep dat er "indicaties voor ondoelmatigheid" zijn, "deels toe te schrijven aan een te kleme schaal van sommige studienchtingen bij een aantal instellingen". En: "Nadere analyse zou moeten uitwijzen in hoeverre het

huidige bekostigingssysteem kan worden aangepast om een meer efficiënte bedrijfsvoering te bevorderen." Geraamde opbrengsten: volgens Onderwijs O tot 110 miljoen gulden, volgens Financiën 165 tot 220 miljoen en volgens CPB/IOO/SCP 110 tot 220 miljoen. * Reductie overhead: 'onvoldoende basis voor het trekken van conclusies" volgens Onderwijs en CPB/IOO/SCP. Financiën wil een

nader ejftem onderzoek naar de ontwikkeling van de overhead in de jaren '70 en '80. Geen opbrengst vermeld. * Omvang en inrichting van het onderzoek: de omvang vraagt "bij uitstek een politiek oordeel", aldus de werkgroep. Vergeleken met het buitenland IS de Nederlandse overheidsbijdrage "relatief omvangrijk". De totale uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling

dalen echter. Financiën heeft 100 miljoen gulden genoteerd, de overigen vullen de post niet in. * Decentralisatie van verantwoordelijkheden: hiervoor had Financiën nog geen 'voorzetten' gegeven. De werkgroep bepleit nadere studie naar onderwerpen als selectie, en meer vrijheden op het terrein van collegegelden, bestuur et cetera. * Overig: volgens de werkgroep zijn wellicht "op basis van nadere analyse (...) nog aanvullende besparingen" mogelijk. Nota bene: van de 500 miljoen gulden is in 1995 reeds 35 miljoen ingevuld, oplopend tot 65 miljoen in 1998. (PE, HOP)

^e^ai^^i

De bewindslieden Nuis (staand), Ritzen en Netelenbos tijdens het begrotingsdebat in de Tweede Kamer

Bram de Hollan*

Patstelling in debat over hoger onderwijs nog lang niet doorbroken Pieter Evelein Het debat in de Tweede Kamer was soepel verlopen voor Ritzen, zo heette het vorige week donderdag na afloop van de behandeling van de onderwijsbegroting. Over het miljard dat van de studiefinanciering afgaat was hoegenaamd niet gesproken, en de bezuiniging van 500 miljoen gulden op het hoger onderwijs in 1998 was - zo maakte een zorgvuldige tekstexegese duidelijk - niet meer keihard. De minister had zelfs toegezegd dat hij wilde meebetalen aan de wachtgelden en reorganisatiekosten als de honderden miljoenen werkelijk van de budgetten af gaan. De flaters met floppy's, de nota bene's bij het regeerakkoord en andere pijnlijke calamiteiten waren alweer bijna vergeten. Inderdaad, vergeleken met de stemming voorafgaand aan het debat viel de uitkomst mee. De ergste kou was uit de lucht. Maar veel meer ook niet. De overheid heeft nauwelijks geld beschikbaar om de wachtgelden te dekken, en het kabinet weigert op voorhand een cent op de 500 miljoen af te dingen. Premier Kok onderstreepte het vorige

week vrijdag nog eens: Eerst moeten de universiteiten en hogescholen met man en macht aan de slag om zoveel mogelijk geld op te hoesten. Want nu al toegeven zou een uimodiging zijn om de operatie vanaf de aanvang te saboteren. De universiteiten en hogescholen vinden dat Ritzen in het kamerdebat nog lang niet ver genoeg is gegaan en weigeren nog steeds om met hem en staatssecretaris Nuis te gaan praten over de hervorming van het hoger onderwijs en over andere manieren om te bezuinigen zolang dat nieuwe stelsel er nog niet is, de zogenaamde 'opmaat'. De door de instellingen zo verfoeide financiële druk op de discussie over de verkorting van de gemiddelde studieduur en onderwerpen als selectie en hogere collegegelden is onverkort van kracht gebleven. Ritzen gaf aan dat de opbrengst van alternatieve maatregelen (de 'opmaat') en van de stelselherziening communicerende vaten zijn. De stelselherziening wordt dus toch een financiële melkkoe, vrezen de Hbo-Raad en de vsNU. En dat is onaanvaardbaar. De hogescholen willen pas weer praten als Ritzen zwart op wit duidelijk maakt hoeveel er de komende jaren moet wor-

den bezuinigd. Op dat moment is de Hbo-Raad bereid "te onderhandelen over een doelmatigheidsbesparing". De VSNU eist volstrekte helderheid over de zogenaamde opening die vorige week is geboden. Vooralsnog vinden de universiteiten de opening volstrekt onder de maat. Op dit moment valt echter niet te verwachten dat Ritzen de vsNU en de Hbo-Raad binnenkort al een concreet bedrag zal noemen. Al zou hij het maar

Nieuws^ analyse al te graag willen. Niet voor niets heeft hij zich vanaf het eerste moment verzet tegen de hoogte van de aanslag. In het kabinet weigeren de collega's Ritzen echter op voorhand te hulp te schieten. De universiteiten en hogescholen moeten eerst maar eens hun uiterste best doen om te bezuinigen. Al zou het kabinet willen, dan nog is het noemen van een concreet bezuini-

gingsbedrag op dit moment erg lastig. Het rapport van de hopeloos verdeelde technische werkgroep is buitengewoon vaag. Het valt nog niet aan te geven welke kant hfet kabinet opgaat. In de technische commissie stonden de ambtenaren van minister van Financiën Zalm en Ritzen frontaal tegenover elkaar. Ritzen heeft ongetwijfeld met grote vreugde kennisgenomen van de opvattingen van de derde, onafhankelijke partij die bij het onderzoek was betrokken, het trio CPB/IOO/SCP. Volgens deze organisatie kan maximaal 218 miljoen gulden worden gekort. De vraag is welk van de drie standpunten in de werkgroep het meest gewicht wordt toegedicht. Is dat het 'onafhankelijke', dan zal dat de instellingen gunstig stemmen en kan de discussie over het nieuwe stelsel beginnen. Zou het kabinet ook nog eens instemmen met de overheveling van de academische ziekenhuizen naar het ministerie van Volksgezondheid (255 miljoen gulden), dan is Ritzen zelfs al bijna uit de brand. Maar dat zou al te mooi zijn. Het is ook denkbaar dat het kabinet, gezien het verdeelde rapport van de

technische werkgroep, nog geen stand punt inneemt en besluit tot vervolgonderzoeken. De werkgroep dringt daar in zijn rapport zelf ook diverse malen op aan. Het uitstel dat Ritzen bedong bij de kabinetsformatie door het inlassen van een technisch onderzoek, keeit| dan als een boemerang naar hem terug Want elk extra onderzoek vertraagt het overleg met de universiteiten en hogescholen. Meteen keert dan een tweede boemerang terug. Namelijk de herhaaldelijk gemaakte opmerking "dat de stelselherziening kansloos is als de instellingen daar niet over meepraten". Een opmerking, bedoeld om de instel lingen gunstig te stemmen. Maar tegelijkertijd een uitspraak die zij kunnen gebruiken om eerst zoveel mogelijk uit het vuur te slepen, voor zij weer aan tafel aanschuiven. "U wilt dat wij meedoen? Dan kost u dat wel 300 miljoen", of zoiets. Voorlopig is de patstel ling nog lang niet doorbroken. (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen