Ad Valvas 1994-1995 - pagina 395

PAGINA 9

AD VALVAS 9 MAART 1995

Irrationele ideologieën vormen een bedreiging voor de mensheid, vindt de stichting Heidelberg Appeal Nederland. Prof.dr Aalt Bast, farmacoloog aan de vu, en zijn medestanders nemen het op voor de wetenschap. "Als een journalist nonsens uitkraamt, krijgt hij voortaan een brief van ons."

Prof.dr Aalt Bast: 'Wetenschap heeft een ingewikkelde boodschap' Peter Wolters - AVC/V

Frank van Kolfschooten De stichting Heidelberg Appeal Nederland (HAN) gaat de barricades op. H e t moet maar eens afgelopen zijn met de ongerechtvaardigde kritiek op wetenschap en techniek, vinden de wetenschappers die zich hebben verenigd in HAN. De stichting ontstond in 1993 in reactie op de Heidelberg Appeal: een

manifest dat 425 wetenschappers in het voorjaar van 1992 publiceerden, waarin ze een pleidooi houden voor wetenschappelijke en technologische vooruitgang. D e wetenschappers beloofden zich volledig te zullen inzetten voor het behoud van de planeet Aarde. Ze zeiden zich zorgen te maken over de opkomst van een irrationele ideologie die zich afzet

tegen wetenschappelijke en industriële vooruitgang en daardoor economische en sociale vooruitgang zou belemmeren. " D e grootste bedreiging voor onze aarde is onwetendheid en onderdrukking, en niet wetenschap, techniek en industrie, die (..) het onmisbare instrumentarium leveren (..) om grote problemen te overwinnen zoals overbevolking, hongersnood en wereldwijde ziek-

Social cleavages: de ruimte tussen de borsten Politicologiestudent Paul Pestman studeert via een uitwisselingsprogramma in Groot-Brittannië. Eens per maand bericht hij over het internationale studentengezelschap waarin hij verkeert en over de wonderbaarlijke gewoonten van de Engelsman. Deze keer: Social Cleavages, een 'foute' term. Paul Pestman Iedereen die een ooit eens een beetje sociologie heeft gehad, kent het begnp social cleavage, in normaal Nederlands: sociale scheidslijnen. Sociologen zullen echter op zoek moeten naar een ander woord. In Groot-Brittanniè is het woord nameli)k niet langer gewenst. Naast kloof of scheiding heeft cleavage een afgeleide, meer volkse betekenis: de ruimte tussen de borsten van een vrouw. Reden voor het morele verbod op het gebruik is echter niet een Victonaanse, zoals men zou kunnen verwachten, maar een feministische: het gebruik van cleavage is niet political correct. Mijn verblijf voor een jaar aan de D e partment of Government, University of Essex, is zonder meer boeiend te noemen. Het geeft je onder meer de gelegenheid om Nederland eens in perspectief te zien. Political Correctness (voor msiders PC) is op de Britse universiteiten een fenomeen. Er gaat hier in Essex vrijwel geen college voorbij of een d o cent verontschuldigt zich voor vermeend niet-correct taalgebruik. Dit ben ik aan de v u nooit tegengekomen. Vorige week stond mijn docent statistiek met een rood hoofd voor de collegezaal, omdat hij een voorbeeld had gebruikt met de variabelen etniciteit en sekse en bij het benoemen van de cellen 'de Witte M a n ' eerst had genoemd. Vorige maand was Southhampton University in het nieuws met de verwijdenng van een schilderij. D e afbeelding betrof een vrouwelijk naakt, redelijk naïef, zittend, van de rugzijde geportretteerd. Het argument: objectivering, punt uit. H e t lijkt allemaal zo m o d e m

en vooruitstrevend, maar is dat ook zo? D e Engelse academische cultuur lijkt een merkwaardige p o t p o u m van oud en nieuw te zijn. O m te beginnen ruik je de lucht van kostscholen nog enigszins. Stel )e voor: Uilenstede wordt dagelijks schoongemaakt door werksters, wekelijks word je kamer gedaan, zeven uur 's avonds gaat het hek aan de achterkant van Uilenstede dicht en voor feestjes moet je toestemming vragen. Onlangs zei een van mijn docenten dat het nog minstens twee generaties duurt voordat het mufmakende systeem van kostscholen in Groot-Bnttannië zijn uitwerking heeft verloren. N o g meer folkore! Wekelijks staat een groepje, verdacht links uitziende studenten op de trappen van de campus met... jawel: The Socialist Workerl M u u r gevallen? Nieuwe wereld orde? Niets van dit alles lijkt doorgedrongen. D e kop The Tories are out to get you, had ook tien jaar eerder gebruikt kunnen worden (Waarschijnlijk is die ook gebruikt en nog terecht ook). Marx leeft hier nog, ook op wetenschappelijk gebied. Een laatste voorbeeld. Tijdens een bezoek aan Cambridge, zag ik op een van de binnenplaatsen een bordje op het gazon. Only Senior Lecturers and their company are allowed to walk on the grass. Ik bedoel maar. Tegelijkertijd vinden in deze enigszins muffe omgeving, allerlei debatten plaats over sexual herassment tijdens de No Means A/o-campagne (wat betekent een uitnodiging om een kopje koffie te komen drmken?), over de acceptatie van homo's in de samenleving en over de voor- en nadelen van het hebben van een multi-culturele relatie. T o c h typische voorbeelden van m o d e m ge-

dachtengoed. Alhoewel? Het komt me toch voor dat we in Nederland een deel van deze debatten toch wel gepasseerd zijn. We kunnen het nog wel hebben over wat koffie betekent als het je 's nachts om twee u u r wordt aangeboden, (nog steeds koffie zou ik zeggen, maar misschien ben ik wat naïef), maar een homofoob heeft het in Amsterdam toch niet zo makkelijk meer. pc-taalgebruik lijkt het Britse equivalent te zijn van de Chinese culturele revolutie, waarbij academici en journalisten een soort maoïstische voorhoede vormen voor de rest van het land - een social cleavage van jewelste! Echter, omdat het bijna een wetmatigheid is dat tempo van de maatschappelijke verandermg vereist dat er na twee stappen voorwaarts een stap terug wordt gezet, lijkt het erop dat de Britten toch een beetje achter de feiten aan lopen. I n Nederland is de tweede feministische golf wel zo'n beetje uitgegolfd, waarbij behoorlijk wat mannelijk wrakhout is aangespoeld. Moderne vrouwen en marmen doen meer en praten minder, geven zelf vorm aan part-time werken en delen in toenemende mate huishoudelijke taken. Misschien dat we daarom hier wat minder aan politiek correct taalgebruik hechten. Alhoewel, hoe m o d e m is de v u eigenlijk? M m m , zou Abraham Kuyper Engelse voorouders gehad hebben? En wat te denken van die afkorting PC, Political Correct of... Protestants Christelijk. Misschien een andere lading, maar toch eenzelfde oorsprong?

ten", zo stelt de Heidelberg Appeal. Het manifest is daarna op de grote milieuconferentie van de Verenigde N a ties m Rio de Janeiro aangeboden aan staatshoofden en regermgleiders en is sindsdien door zo'n 3500 wetenschappers ondertekend. Aalt Bast, hoogleraar moleculaire farmacologie aan de Vnje Universiteit, is een van hen. D e Heidelberg Appeal sprak hem zo aan dat hij samen met enkele collega-hoogleraren besloot om in Nederland meer aandacht te krijgen voor het manifest. Daaruit is de stichting HAN voortgekomen, die zich vooral richt op het verstrekken van objectieve en wetenschappelijk verantwoorde informatie over milieu, voeding, landbouw, biotechnologie en biomedisch onderzoek.

Fast response "We hebben fast response-groepen geformeerd, die snel kunnen reageren als we in de media onzinnige informatie op een van deze terreinen signaleren. Als een journalist nonsens uitkraamt, schrijven we h e m of haar een brief en nodigen hem uit voor een gesprek. Als de Consumentenbond in haar tijdschrift stelt dat er giftige of gevaarlijke stoffen in voeding zijn aangetoond, gaan wij op audiëntie en vragen om de gegevens waarop ze zich baseren. D e bedoeling is dat de stichting HAN een factor wordt waar men rekening mee houdt omdat die je zo op de nek zit", zegt Bast stnjdvaardig. Een van de eerste acties van HAN was het indienen van een protest bij de Reclame Code Commissie tegen een affiche van de Dierenbescherming, waarop een vrouw stond afgebeeld met misvormde borsten, om te illustreren tot welke uitwassen biotechnologische m a nipulaties van koeien zouden kunnen leiden. De klacht werd weliswaar niet ontvankelijk verklaard, maar Bast blijft erbij dat de Dierenbescherming op deze wijze op een verkeerde manier het debat aangaat. " D e publieke opinie wordt zo te veel gevoed door gevoelsargumenten in plaats van wetenschappelijke argumenten. Wetenschap en met name bèta-wetenschap zit in het verdomhoekje; alles wat daar gebeurt is vies, zo wil het vooroordeel. M e n realiseert zich met hoe ons welzijn verbeterd is door diezelfde wetenschap, terwijl dat toch overduidelijk is." Volgens Bast bestaan er onder leken veel irrationele angsten over wetenschappelijke vondsten. Hij stuit vaak op irrationele opvattingen over natuurlijke en chemische stoffen. "Mensen blijken erg beducht voor nieuwe chemische entiteiten, omdat ze denken dat die giftig en gevaarlijk kurmen zijn. Maar ze nuttigen wel moeiteloos zogenaamde natuurlijke stoffen, waarvan de giftigheid nooit is onderzocht. Terwijl we van een stof die met vooropgezette bedoeling is gemaakt in een reageerbuis, een pesticide of herbicide of geneesmiddel, precies weten welke toxixiteit het veroorzaakt in het lichaam, hoe lang het li-

chaam erover doet om de stof te verwerken en welke afbraakprodukten er vrijkomen."

Lekenpers Bast realiseert zich dat de stichting HAN geen makkelijke taak heeft. "Irrationele boodschappen hebben vaak het voordeel dat ze eenvoudig zijn. Wetenschap is vaak veel moeilijker toegankelijk te maken voor leken. Onze boodschap is vaak verpakt in moeilijke taal, en b o vendien niet zwart-wit. N e e m de berichtgeving m de lekenpers over het gunstige effect van anti-oxidanten en het gevaar van zuurstofradicalen. T^s je maar genoeg anti-oxidanten tot je neemt om zuurstofradicalen weg te vangen, zou je langer leven en geen kanker en hart- en vaatziekten krijgen."

Stichting Heidelberg Appeal Nederland trekt ten strijde tegen irrationele ideologieën

Daar zit iets in volgens Bast, "maar ik houd mensen altijd voor dat zuurstofradicalen ook een gunstig effect hebben, omdat ze een regulatoire rol spelen in fysiologische processen. En ik vertel ze dat het slikken van anti-oxidanten zoals vitamine C en E ook averechts kan werken als ze juist radicalen genereren. Dat is een ingewikkelde boodschap natuurlijk. H e t betekent dat mensen risico's moeten afwegen. Wetenschap kan nu eenmaal geen zekerheden bieden. Wat dat betreft zijn die irrationele ideologieën een moeilijke tegenstander, want die laten geen ruimte voor twijfel."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen