Ad Valvas 1994-1995 - pagina 412

2

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^iH

Steeds meer twijfel over voorspelde tekorten op arbeidsmarkt Marcel Wiegman Al jaren worden enorme tekorten aan hoogopgeleide bèta's en techni­ ci voorspeld. Langzamerhand drin­ gen echter tegengeluiden door. Ste­ vige verwijten worden daarbij niet geschuwd. Prof.dr. P.J. Lemstra, voorzitter van het discipline­overleg natuurwetenschappen en funda­ mentele techniek: "De industrie ge­ bruikt bevimst foutieve voorspellin­ gen. Ik vind dat onethisch." Nederland staat op de rand van de af­ grond. Schrikbarend weinig jongeren kiezen voor een opleiding in de techniek of bèta­wetenschappen. Wanneer niet snel wordt ingegrepen zal het land op technisch en economisch gebied in hoog tempo afglijden naar derde­wereldni­ veau. Als we tenminste de meest fana­ tieke pleitbezorgers van bèta­ en techni­ sche opleidingen mogen geloven, zoals het Verbond van Nederlandse Onderne­ mingen (VNO) en het ministerie van Economische Zaken. Hebben ze dan niet gelijk? Het Re­ searchcentrum voor Onderwijs en Ar­ beidsmarkt (ROA) voorspelde vorige ­ maand nog een tekort van 1500 tot 3000 bouwkundigen en civiel­technisch inge­ nieurs voor de komende jaren. Eind 1993 waarschuwde het instituut ook al voor ernstige tekorten aan hoog opgelei­ de technici. En de Organisatie voor Eco­ nomische Samenwerking en Ontwikke­ ling (OESO) becijferde onlangs dat de Nederlandse universiteiten jaarlijks op iedere 100.000 inwoners tussen de 25 en 34 jaar slechts 365 technici en bèta­ wetenschappers afleveren. In de Ver­ enigde Staten zijn dat er ruim 700 en in Japan zelfs meer dan 800. Er komen echter scheurtjes in het front. Vorige maand haalde de Weten­ schappelijke Raad voor het Regerings­ beleid (WRR) in zijn rapport over de toe­ komst van het hoger onderwijs de cijfers van de OESO onderuit. Terwijl de Ne­ derlandse hts­ers in het OESO­onderzoek niet werden meegeteld, beschouwde de organisatie Amerikaanse 'bachelors of science' wel degelijk als universitair op­ geleide technici. "Het meetellen van hts­ers zou Nederland in de internatio­ nale kopgroep doen belanden", schreef de WRR. Technici en bèta's hebben de laatste jaren in vergelijking met de alfa's en gamma's weliswaar naar verhouding terrein verloren, maar zijn in absolute

zin toch behoorlijk gegroeid, conclu­ deerde de Raad bovendien. Ook al vorige maand verscheen een rapport van de Nederlandse Natuur­ kundige Vereniging (NNV), waaruit blijkt dat de werkloosheid onder pas af­ gestudeerde fysici tussen 1990 en 1994 is opgelopen van vier naar dertien pro­ cent. Ten tijde van de NNV­enquête waren veel natuurkundigen bovendien nog bezig met een vervolgopleiding. Blijven zij buiten beschouwing^ dan is zelfs ruim twintig procent van de jonge natuurkundigen werkloos. De scheikundigen luidden al eerder de noodklok over het groeiende leger werk­ lozen. De recessie in de chemische in­ dustrie noopte de afgelopen jaren tot een kostenreductie van 20 tot 25 pro­

waardig werk naar het (goedkope) bui­ tenland is volgens hem geen sprake. Op korte termijn zal de werkgelegenheid in de chemie zelfs flink aantrekken, is zijn stellige verwachting. Uit de bouw hoort hij "positieve geluiden". En verder zul­ len grote projecten als de uitbreiding van Schiphol en de Betuwelijn hun uit­ werking niet missen, denkt Renique. Veel belang om iets anders te beweren heeft de werkgeversvertegenwoordiger overigens niet. Anders ligt dat voor de voorzitter van het discipline­overleg natuurweten­ schappen en fundamentele techniek, prof.dr P.J. Lemstra. De industrie bela­ zert de kluit, is kort gezegd zijn mening. Twee jaar geleden signaleerde hij in het vsNU­blad Opinie al een verschuiving

Werkloosheid bèta's en technici komt bedrijfsleven goed uit cent. Dat ging onder meer gepaard met het afstoten of niet invullen van vrijge­ komen arbeidsplaatsen. Om de dure kennis van pas afgestudeerde scheikun­ digen in stand te houden kregen de che­ mieverenigingen K NCV en VNCi eind vorig jaar van het ministerie van Econo­ mische Zaken een subsidie van één mil­ joen gulden. Van dat geld moeten onge­ veer 300 tijdelijke arbeidsplaatsen wor­ den gecreëerd bij bedrijven, universitei­ ten en onderzoekinstellingen. Het zijn aanwijzingen dat het de ko­ mende jaren wel eens drastisch de ver­ keerde kant op kan gaan met de werkge­ legenheid voor bèta's en technici. Al kruipt Nederland in hoog tempo uit het economisch dal, het blijft de vraag of dat gepaard zal gaan met een forse groei van de werkgelegenheid voor hoger opgelei­ den. Veel ongeschoolde arbeid is jaren geleden al verdwenen naar lage­lonen­ landen. Nu is het volgens sommigen de beurt aan hooggekwalificeerde arbeid. Landen als India en China zijn al lang in staat hoogwaardige technologische ken­ nis te leveren, en dat zelfs tegen een aan­ zienlijk lagere prijs. "Onzin", zo noemt onderwijsspecialist A.J.E.G. Renique van het werkgevers­ verbond VNO/NCW de negatieve verhalen over 'baanloze groei': "Er zit altijd ver­ traging tussen een economische ople­ ving en banengroei. Bedrijven moeten eerst weer wat vet op hun botten krij­ gen." Van een grote vlucht van hoog­

van technologie naar andere delen van de wereld. Lemstra: "De voorspelde te­ korten kloppen van geen kant. Bedrijven weten dat, maar gebruiken de cijfers om het aanbod van afgestudeerden zo groot mogelijk te houden. Ze sturen bewust aan op een overschot op de arbeids­ markt, zodat ze uit een lekker grote vij­ ver kunnen blijven vissen. Ik vind dat onethisch." Ook de Utrechtse hoogle­ raar biochemie prof.dr R.H. Meloen noemde het enige maanden geleden in NRC Handelsblad onethisch om voort­ durend te blijven suggereren dat bèta­ opleidingen zulke goede vooruitzichten bieden. Het is een welles­nietesspelletje tussen diverse arbeidsmarktvoorspellers, waar­ van de uitslag voorlopig nog ongewis is. Belangrijker is daarom op dit moment wellicht een ander punt van kritiek: de­ genen die vrezen voor ernstige tekorten in de technische hoek, gaan er gemaks­ halve aan voorbij dat slechts een beperkt deel van het totale potentieel aan hoger opgeleide bèta's en technici wordt ge­ bruikt. Technici komen in een veelheid van beroepen terecht, die lang niet alle­ maal verband houden met hun techni­ sche achtergrond, stelt de WRR. "Als af­ gestudeerden van bèta­ en technische opleidingen vaker in aansluitende be­ roepen terechtkomen hoeven echte te­ korten in de technische hoek niet op te treden." In oktober 1993 wees het Tilburgse

BAS VAN DER SCHOT

IVA al op het verschijnsel van de 'slapen­ de reserve'. Slechts een derde van de bèta's en technici werkt ia de industrie, de rest zit bij de overheid of in de dienst­ verlening, stelde het instituut. Boven­ dien kiezen veel technici in de industrie al na een korte periode voor een beter betaalde baan in het management. De WRR voegde vorige maand aan de reser­ ve nog een groep toe: vrouwen, een niet onbelangrijk jachtterrein voor techniek­ promotors. "Onder vrouwelijke technici komen nog altijd werkloosheidspercen­ tages voor van 10 'tot 13 procent", schrijft de Raad. "In het licht van hun arbeidsmarktkansen is het niet verwon­ derlijk dat meisjes minder vaak een technische opleiding kiezen." Dergelijke opvattingen getuigen van een smalle blik op de techniek en de werking van de arbeidsmarkt, vindt VNO'er Renique. Dat bedrijven meer moeten doen aan bijvoorbeeld deeltijd­ banen, verlof en kinderopvang om de branche ook voor vrouwen aantrekkelijk te maken, akkoord. Maar pleiten voor meer 'fuikwerking' gaat hem te ver. "Het is juist positief dat veel studenten hun studie breed opvatten", zegt hij. "Jongeren zijn vooral geïnteresseerd in de inhoud van hun baan. Het salaris speelt daarbij een ondergeschikte rol. Wanneer je het beroepsperspectief ver­ smalt tot de harde techniek, bijt je in je eigen staart. De opleiding wordt dan on­ aantrekkelijker, waardoor nog minder jongeren voor een bèta­ of technische studie kiezen." Minister Ritzen en zijn toenmalige col­ lega Andriessen van Economische Zaken dachten er echter al in 1993 an­ ders over. In de nota Techniek in onder­ wijs, die zij op verzoek van de Tweede Kamer opstelden, riepen zij de werkge­ vers op ook hun deel van de verant­ woordelijkheid serieus te nemen. De liefde moet van twee kanten komen, luidde de boodschap. Managers worden nog steeds stukken beter betaald dan vakdeskundigen. Zolang dat niet veran­ dert, komen wervende acties voor tech­ niek neer op het dragen van water naar de zee, stelden de ministers met nadruk. Drie weken geleden startte overigens een nieuwe campagne: staatssecretaris Netelenbos van onderwijs stelde 5 mil­ joen gulden beschikbaar voor een actie­ plan om meisjes meer vertrouwd te maken met techniek. (HOP)

ADVALVAS 16 MAART 1995

Brieven Houd uw reacties kort. Over bijdragen langer dan 3 0 0 woorflen is contact met de redactie nodig. De redactie lean bijdragen inkorten. Anonieme brieven worden niet geplaatst.

I

Bokken Graag willen wij alsnog reageren op de leesplank, zoals die door de afdeling Voorlichting wordt gepubliceerd om de vu als universiteit te promoten. Hoewel de associatie van het woord 'lam' met een atleet van de paralympics op ons al erg dubieus overkomt, vinden wij de associatie 'bok' met de afbeelding van een oudere heer ronduit beledigend voor ouderen en een uiting van ageism (discriminatie op basis van leeftijd, red.), de vu niet waardig. Deze tijd vraagt juist om een zorgvul­ dige voorlichting en het lijkt ons daarom verstandig om vóór publikatie van dit soort advertenties de 'schapen van de bokken' gescheiden te hebben. We mogen er toch van uitgaan dat de vu bij uitstek op de hoogte is van de herkomst van deze uitdrukking. Prof. dr G. Ligt hart en mevr. M. Verweij­Deddens,' Sectie Geriatrie, vu­Ziekenhuis

Drenth houdt Duijkerlezing 'Selectie aan de ingang van het uni­ versitair onderwijs.' D a t is de titel van de vijftiende Duijkerlezing, die prof.dr P.J.D. Drenth, hoogleraar arbeids­ en organisatiepsychologie aan de v u en president van de K o­ ninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen donderdag 30 maart in de aula van de universiteit van Amsterdam zal houden. In 1980 werd als hommage aan de per­ soon en het werk van prof.dr H.J.C. Duijker de stichting Duijkerlezingen op­ gericht. De stichting stelt zich ten doel door het organiseren van de jaarlijkse Duijkerlezing te berichten over de ont­ wikkelingen in de gedrags­ en menswe­ tenschappen. De stichting, verbonden aan de psychologische faculteit van de UVA, is inmiddels aan haar derde lus­ trum toe. Naast Drenth heeft zij als re­ ferenten bij de lezing uitgenodigd de aan de TU Eindhoven verbonden prof dr ir P.Eijkhoff en WD­fractieleider Frits Bolkestein. (PB)

Ad Valvas per post Wie Ad Valvas per post wil ontvangen, kan schriftelijk of telefonisch een abonnement aanvragen bij: Abonnementen­administratie Ad Valvas, De Boelelaan 1105, Hoofdgebouw, kamer 15b­15, 1081 HV Amsterdam, tel. 020 4445630 Het abonnementsgeld (48,­ gulden) geldt voor de gehele jaargang of een deel daar­ van. Wie zich in de loop van de jaargang abonneert, krijgt de nog verschijnende edi­ ties toegezonden.

AD VALVAS Ad Valvas is het redactioneel onafhanltelijlte week­ blad van de Vrije Universiteit Redactie­adres: De Boelelaan 1105 {bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, tel. 020 ­ 4445630 Fax­nummer: 020 ­ 4445639 E­mail adres: advalvas@cca vu.nl Redactiekamers: 15B 1 1 , 158 13 en 15B 15, Hoofd gebouw VU Redactie: Frank van Kolfschooten {hoofdredacteur, tel. 4445632), Coen van Basten (4445634), Peter Boerman (4445640), Erno Eskens (eindredacteur a i 4445632}, Jan­Jaap Heij (4445631). Dirk de Hoog (4445637), Liesbeth Klumper (4445638), Ben Koster (vormgeving, 4445633), Harmke van Rossen en Anne Pek {redactie assistenten, 4445630/4445631} IVIedewerkers: Ellen van Dalen,Dick Roodenburg, Selma Schepel, Elsbeth Vernout, Loes Zwillmg (mede­ delingen) Fotografen: Nico Boink en Sidney Vervuurt, Peter Wol ters (allen Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander, Pieter Vonok Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerken­ de universiteitsbladen): Frank Steenkamp, Pieter Evelein, Marcel Wiegman Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot, John Smit Ontwerp lay­out: Hollandse Hoogte Adviescommissie: drs A A. van Ruler, A Jongbloed, prof, dr J.H J van den Heuvel, drs J. Timmerman, ir C.M. VeenstraStrijland, ir J Hamelynck (secretans) Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, fax 02507 17680 Ook voor 'Adjes commercieel' (zie pagina 4) Overige Adjes redactie adres, advertenties van VU in stanties opgeven op lD­04, Hoofdgebouw, tel 4445660 (mr J L K van der Veen) Produktie: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daan/an} f48,­. Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij redactie Ad Valvas, tel. 020 ­ 4445630 Int.Standaard Serie Nummer: 0166 0098 Overname van artikelen is alteen toegestaan na ver­ kregen toestemming van de redactie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen