Ad Valvas 1994-1995 - pagina 373

AD VALVAS 23 FEBRUARI 1995

PAGINA 5

Zorg bij diabetes onvoldoende Hoogleraar diabetologie wil poliklinieken voor suikerpatiënten vroeger stadium gediagnostiseerd wordt en de patiënten snel op een goede msuline-instellmg zitten, kan het aantal complicaties naar beneden. Maar er zijn nogal wat artsen die de ziekte niet onderkennen. Heine wmdt zich daar duidelijk over op en vertelt dat een commissie van deskundigen nu bezig is normen op te stellen voor de behandeImg van diabetes. "Dan hebben we een instrument om de kwaliteit te bewaken", zegt Heine. "Met visitaties kun je het dan in de gaten kunnen houden en registreren. Op die manier zouden patiënten en huisartsen weten wat de kwaliteit van de geboden zorg ter plaatse is."

Kwaliteitscontrole op de zorg voor suikerpatiënten is er niet. Daardoor komt liet voor dat mensen 'met suiker' jarenlang de verkeerde hoeveelheid medicijnen krijgen. De hoogleraar diabetologie prof.dr R. Heine, die vorige week zijn oratie hield, wil naar een standaardkwaliteit in de zorg voor suikerpatiënten. Liesbeth Klumper "Het is waanzinnig: als je een kofSezetapparaat wilt kopen, kan de consumentenbond je vertellen welke het beste is", vertelt medicus prof.dr R. Heme. "Diabetespatiënten zijn voor de kwaliteit van de behandeling afhankelijk van het toeval, van de dokter waarnaar zij worden doorgestuurd." Bij ongeveer 250 000 mensen in Nederland hebben artsen een vorm van suikerziekte (diabetes mellitus) vastgesteld. In werkelijkheid moet het aantal diabetespatiënten verdubbeld worden, want volgens schattingen wordt slechts de helft van de zieken als zodanig herkend. Mensen 'met suiker' zijn chronisch ziek. Er treden veel complicaties op als oogaandoeningen, nierziekten en harten vaatziekten. Bovendien verliest een deel van de patiënten het gevoel in onderbenen en voeten. D e complicaties die daaruit ontstaan zijn goed voor 148.000 verpleegdagen per jaar, wat zo'n negentig miljoen gulden kost. Suikerziekte ontstaat door een aandoening in de alvleesklier, die onder meer insuline maakt. Deze stof bevordert de groei en de opslag van energie. W a n neer de alvleesklier niet goed meer werkt en er onvoldoende insulme aangemaakt wordt, voelen patiënten zich ellendig. Zij drogen langzaam uit en vermageren sterk. T o e n het in de jaren twintig mogelijk werd insuline te isoleren en als therapie te gebruiken, veranderde diabetes van een dodelijke in een chronische ziekte. Er zi)n meerdere vormen van suikerziekte, maar het merendeel van de gevallen is m twee categorieën in te delen. Onderzoek onder jongeren tot negentien jaar leerde dat zij de ziekte ontwikkelen door een samenspel van genetische en omgevingsfactoren waardoor

uiteindelijk, via het immuunsysteem, de insuline producerende cellen kapotgaan. Deze vorm van diabetes komt steeds vaker voor, in 1991 was er een toename van 21 procent ten opzichte van 1981. Opvallend hoog is het aantal Marokkanen dat deze ziekte krijgt. Heine: "Zij hebben er vier maal zoveel kans op als Turken en tweemaal zoveel als Nederlanders en Surinamers. Engels onderzoek geeft vage aanwijzingen dat bepaalde stoffen m het drinkwater diabetes kunnen veroorzaken. Ook consumptie van bepaalde groenten kan een rol spelen. Op IJsland werden ook veel gevallen geconstateerd. Men eet daar veel gerookt lamsvlees en ook dat zou een oorzaak kunnen zijn. Maar het blijft nog gissen. Wij hebben geen harde gegevens m handen over die omgevingsfactoren."

Genen D e grootste groep patiënten (officieel 250.000 mensen) zijn ouderen tussen de vijftig en vijfenzeventig jaar. Het feit dat zi) suikerziekte ontwikkelen, wordt waarschijnlijk veroorzaakt door h u n genen. Op vijftigjarige leeftijd heeft bijna d n e procent diabetes, bij zeventigjarigen lijdt zestien procent er aan. M e t de toenemende vergrijzing van de bevolking neemt h u n aantal alleen maar toe. Er zijn nu al evenveel patiënten als verwacht voor het jaar 2005. Onderzoek naar diabetes mellitus (suikerziekte) werd aan het begin van de jaren tachtig een zwaartepunt binnen de vu. Heine was toen als beginnend internist al bezig met een promotie-onderzoek naar toedieningsmanieren van insuline. Zijn interesse voor diabetes werd gewekt tijdens zijn co-schappen in het Andreas-ziekenhuis. "Ik liep mijn co-schap interne bij Plooij, een gedre-

Zot

Diabetoloog prof.dr Heine: 'De kwaliteit van de zorg voor diabetespatiënten is nog vaak afhankelijk van toeval' Peter woiters AVC/VU ven man, een fanaat eigenlijk. Je werd aan het ziekbed bij wijze van spreken afgemaakt als je iets met wist. Ik herinner me dat hij me ooit vroeg hoeveel kalium er in melk zit. T o e n ik dat niet paraat had, kreeg ik de wind van voren. Maar toch lagen we elkaar wel. Hij vroeg me in j e d e r geval samen met hem een boek te schrijven over diabetes. Ik ben meegesleept door zijn enthousiasme. Als hij reuma interessant had gevonden, was ik nu reumatoloog geweest." Hoewel Heine internist is, valt zijn leerstoel niet onder interne geneeskunde maar onder endocrinologie. "Algemene interne geneeskunde is het breedste specialisme; zo breed dat je je kunt afvragen of algemene interne nog wel bestaat. Voor wetenschappelijke diepgang

heb je sub-specialismes nodig. Wij gaan speels om met de vraag of diabetologie bij endo hoort of bij interne. Ik ben overgestapt naar endocrinologie, omdat het voor het wetenschappelijk onderzoek het meest voor de hand lag." Onder Heines leiding doen negen aio's onderzoek naar de vetstofwisseling bij diabetespatiënten, naar het ontstaan en verloop van de ziekte en naar de effectiviteit van nieuwe preparaten en therapieën. D a t laatste onderzoek wordt voor het grootste deel gesponsord door de farmaceutische industrie. "En uit die inkomsten kunnen we de aio's betalen", vertelt Heme. Naast het begeleiden van onderzoek ziet Heine het als zijn taak de kwaliteit van de zorg voor diabetespatiënten te verbeteren. Want als de ziekte in een

"De kwaliteit van de zorg is nu afhankelijk van de dokter waar je als patient wordt heengestuurd en dat is toch te zot om los te lopen. Als je een auto koopt, krijg je toch ook een standaardkwaliteit voor je geld? Wij krijgen hier mensen die al jaren op een verkeerde instellmg zitten. Ik neem dat huisartsen niet kwalijk, die moeten al zoveel doen. Maar ik pleit voor het oprichten van poliklinieken waar een team van in diabetes gespecialiseerde mensen de zorg op zich neemt. Huisartsen die lol hebben in het begeleiden van chronisch zieken - want dat zijn diabetici - zouden daar kunnen werken." Heine haalt het voorbeeld aan van 22 huisartspraktijken in Amsterdam-West. In totaal klopten daar elk kwartaal zo'n achthonderd suikerpatiënten aan voor controle en hulp. Die zorg is nu geconcentreerd bij een team van deskundigen: een diabetesverpleegkundige, een voetenexpert, een diëtist, een medischpsycholoog en een arts. "Zo hebben de huisartsen er minder sores aan en de resultaten liegen er niet om. T o e n het centrum van start ging, bleek 25 procent van de patiënten op een verkeerde insuline-instelling te zitten. N u is dat minder dan tien procent."

VU-studenten organiseren benefietfestival Clouseau en Tröckener Kecks spelen voor Kankerfonds Coen van Basten Eric d e L e e d e e n A n n e m a r i e k e Schuitema, b e i d e n s t u d e n t a a n d e vu, zijn sinds e e n h a l f j a a r b e z i g e e n benefietfestival t e o r g a n i s e r e n t e n bate v a n D e N e d e r l a n d s e K a n k e r bestrijding. Z a t e r d a g 11 m a a r t is het zover. I n d e A m s t e r d a m s e Sporthallen-Zuid zijn bekende bands t e z i e n zoals C l o u s e a u e n d e Tröckener Kecks. Schuitema, vijfdejaars scheikunde, en De Leede, vijfdejaars economie, zitten in het bestuur van de Stichting UFOConcerts, die het benefietfestival 'Live music for life' organiseert. D e stichting IS in 1990 door een aantal Uithoomse muzikanten opgericht. Het idee om een festival te organiseren kwam niet zomaar uit de lucht vallen. "In april vorig jaar kreeg mijn broer Geert, die als toetsenist in de band D e sire speelt, te horen dat hij botkanker in een ver gevorderd stadium had", vertelt Schuitema. "We voelden ons machteloos. Niemand had verwacht dat de pijn in zijn been zo'n ernstige oorzaak had. Geert besloot tegen zijn ziekte te vechten en begon met een chemokuur. Aanvankeli)k sloeg deze kuur goed aan en hij knapte een stuk op. Maar omdat hij nog heel wat kuren voor de boeg had, leerde hij mij op het keyboard te spelen. Dan kon ik voor hem invallen bij optredens van zijn band als hij in het ziekenhuis lag." Schuitema heeft vroeger pianoles gehad, dus spelen op een toetsenbord was voor haar geen moeilijke opgave.

Het idee om een festival te organiseren ten bate van D e Nederlandse Kankerbestrijding (Koningin Wilhelmina Fonds) kwam van de producent van de eerste CD van Desire. Schuitema stond er met gemengde gevoelens tegenover. Maar haar broer vond het een goed plan. Desire schakelde de stichting UFO in. D e band huurt wekelijks oefenruimte bij de stichting. Schuitema: "Bij de eerste vergaderin-

De band Desire met als derde van links Annemarieke Schuitema. Achteraan (met pet) haar inmiddèTs aan botkanker overleden broer Geert

gen was Geert ook aanwezig. Hij koos de jeugdafdeling van De Nederlandse kankerbestrijding als specifiek doel waar de opbrengsten van het benefietconcert naartoe zouden gaan. Ook al valt de vorm van kanker die Geert had niet onder jeugdkanker, hij meende dat dit specifieke doel jongeren meer zou aanspreken. Hij vond dat jongeren zich best mochten realiseren dat kanker ook op jonge leeftijd voorkomt."

Haar broer had graag meegeholpen met de organisatie. En hij had graag met zijn band willen optreden op het festival. "Helaas bleken de chemokuren niet aan te slaan. In augustus stopten de doktoren met de behandeling. Het ziekteproces ging sneller dan iedereen had verwacht. Geert stierf in oktober op 24-jarige leeftijd." Aanvankelijk was het plan om een kleinschalig evenement te organiseren.

Een concert in Uithoorn bijvoorbeeld. Maar langzamerhand werden de plannen grootser. Een concert voor zeventienhonderd man m Amstelveen. E n n u is het uiteindelijk een happening geworden in de Spothallen-Zuid. Schuitema verwacht zo'n vijfduizend bezoekers. "We hebben een heleboel bekende bands aangeschreven", zegt D e Leede. "En telkens belden we hen weer. Op een gegeven moment wilde de Nederlandstalige band T h e Scene komen. En als er eenmaal een grote naam komt, dan volgen er meer." Uiteindelijk is T h e Scene niet te zien op het festival. Wel komen onder andere Clouseau, de Tröckener Kecks, Raym o n d van het Groenewoud, Urban Heroes, Pater Moeskroen, Hallo Venray en de band Desire, waar Schuitema zich uitleeft achter het toetsenbord. Beide vu-studenten hebben behoorlijk wat tijd in de organisatie gestoken. Naast het regelen van bands hebben zij sponsors gevonden die het podium, licht, geluid en de posters betalen. Zijn ze niet in gevaar gekomen met het behalen van h u n benodigde studiepunten? "Ik heb m ' n punten al binnen", verzekert D e Leede. Schuitema moet er nog even aan trekken, maar verwacht dat het haar wel lukt de punten bmnen te slepen. Zaterdag 11 maart vanaf 12 00 uur benefietconcert in de Sporthallen Zuid ten bate van de jeugdafdeling van De Nederlandse kankerbestrijding Toegangsprijs ƒ35, kaarten verkrijgbaar bij de WV de bekende voorver koopadressen en aan de zaal

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen