Ad Valvas 1994-1995 - pagina 47

1»ERSONEEtSKATERN

AQVALVAS 8 SEPTEMBER 1 9 9 4

PAGINA 1 1

iBP gaat meer maatwerk bieden' Boogleraar pensioenrecht L utjens oordeelt positief over ABP­maatregelen £ i ( ^ kort verandert èr; van alles b ü h ^ Het fonds vvordt geprh/atiseercf en pr«bëel't1eMkè:;dingenTOQr;:y^^^^^ üénsioenrecht aan de vij, ziet Wèl en% heH in de ABP-maatrégele^^^^ het f o n d s ^ a t rniéermaatyvèrk bieden en krügt een sté^

rjoeveh: deJedeh:;zich;:niet,:aif^té ye^^^^ vroeger tijden gold het Algemeen rgerlijk Pensioenfonds (ABP), het nsioenfonds voor ambtenaren, als een urige, wat conservatieve mstelling lar je geld in goede handen was en aar nooit iets veranderde. De fondsen Ihet bednjfsleven gingen nog wel eens ^ e r de kop, of ze bedachten een leuke l u w e voorziening als het partnerpen­ Ben. Bi) het ABP heerste ­ één groot uptieschandaal in de jaren tachtig |argelaten ­ altijd rust. pinds kort is daar verandering in geko­ ^n. Met name dit jaar vliegen de nieu­ maatregelen de ABP­leden om de n. Een kleine greep: de pensioen­ bftuk IS gerepareerd; het pensioenfonds v#rdt geprivatiseerd; de pensioenen Irden anders gefinancierd ­ vanaf 35 betalen de leden min of meer de­ [fde sociale premies als andere werk­ ners ; er komt een vuT­premie (hoe­ het nieuwe kabinet de VUT in haar Ëdige vorm naar verwachtmg af gaat laffen); het ABP gaat waarschijnlijk i partnerpensioen voor ongehuwd sa­ Inwonenden invoeren, ie vraag is echter of dit complex van ^atregelen ook in betere pensioen­ Vijorzieningen zal resulteren. Volgens piof dr E. L utjens, advocaat te Utrecht en een dag per week bijzonder hoogle­ raar pensioenrecht aan de vu, is dat door de bank genomen het geval. "Het belangrijkste voordeel van de privatise­ ring IS dat het ABP meer maatwerk kan gaan bieden." Het ABP loopt in vergelijking met de bednjfsfondsen behoorlijk achter. In het bedrijfsleven zijn in de jaren tachtig al maatregelen genomen ­ zoals het part­ nerpensioen voor samenwonenden ­ die de pensioenen beter aan laten sluiten op de wensen van een geïndividualiseerde samenleving. L utjens: "Bij het ABP lukte dat nooit, omdat daarvoor wettelijke ^v^andenngen nodig zijn. Het aanpas­ s ^ van wetten kost in Nederland meest­ aliindeloos veel tijd. Door de privatise­

ring krijgt het ABP meer vrijheid, zodat de pensioenregelingen meer op de be­ hoeften van individuen toegesneden kunnen worden. Ik denk bijvoorbeeld dat het in de toekomst mogelijk wordt om te kiezen tussen loonsverhoging nu of een hoger pensioen later." Voorlopig is die flexibiliteit in ieder geval op één punt nog afwezig: het ABP heeft geen aparte pensioenvoorzienin­ gen voor alleenstaanden. Hierdoor beta­ len alleenstaanden mee aan pensioenen van gehuwden en (m de toekomst) sa­ menwoners. D e laatste groepen hebben recht op een nabestaandenpensioen of een pensioen voor de partner, die uit de pensioenpremie betaald worden. Al­ leenstaanden, per definitie zonder part­ ner en vaak ook zonder kinderen, beta­ len dezelfde premie, maar hebben alleen recht op ouderdomspensioen. Een aantal organisaties voor alleen­ staanden zijn buitengewoon gepikeerd over deze gang van zaken. Ze zijn even­ eens kwaad over een op stapel staande wijziging in de financiering van het ABP, waardoor alleenstaanden in de toekomst minder pensioen op gaan bouwen. Er lopen dan ook een aantal juridische pro­ cedures.

Geldgebrek Lutjens heeft wel begrip voor de op­ winding onder alleenstaanden: "De wet­ gever doet een wel heel groot beroep op h u n solidanteit. Aan de andere kant zou ik niet op voorhand willen zeggen dat al­ leenstaanden onrechtvaardig behandeld worden. Er zitten wel meer solidariteits­ elementen m het ABP­pensioen. Mannen betalen bijvoorbeeld ook mee aan de pensioenen van vrouwen, omdat vrou­ wen doorgaans langer leven. Eén groep kan daarom niet zo maar zeggen dat ze te weinig waar voor haar geld krijgt. Ik denk bovendien dat het probleem zich vanzelf oplost. In het bedrijfsleven be­ staat sinds kort de mogelijkheid om te kiezen tussen een hoger ouderdomspen­

sioen of een lager pensioen gecombi­ neerd met een nabestaandenpensioen, zodat alleenstaanden kunnen kiezen. In 2000 gaat die regeling ook voor het ABP gelden. D a n is de discriminatie van al­ leenstaanden dus verdwenen." De hoogleraar pensioenrecht ziet nog een tweede voordeel in de ABP­maatre­ gelen: de financiële positie van het pen­ sioenfonds zal verbeteren. "De overheid heeft, uit geldgebrek, jarenlang veel te wemig premie aan het ABP afgedragen: de premie is nu ongeveer de helft lager dan ze zou moeten zijn. Daardoor is een actuarieel tekort ­ het verschil tussen de lange­termijnverplichtingen en het ver­ mogen van het fonds ­ ontstaan van enige tientallen miljarden. De overheid heeft eigenlijk jarenlang een greep in de kas gedaan. D e werknemers­ en werkge­ versorganisaties, die nu het ABP gaan be­ sturen, zullen dit tekort wegwerken. Daardoor zijn de pensioenen op lange termijn beter gegarandeerd." De noodzaak om het tekort weg te werken zou echter voor de leden van het ABP nog vervelende consequenties kun­ nen hebben. L utjens: "Het is duidelijk dat de premies op termijn zullen stijgen, eenvoudigweg omdat ze nu te laag zijn. D e vraag is echter hoe groot de stijging zal zijn: dat hangt af het succes van de ABP­beleggmgen en van de loonontwik­ keling in Nederland." Als alles meezit, blijft de premiestijging beperkt tot het niveau dat nodig is om het tekort niet verder op te laten lopen. Door de privatisering krijgt het ABP meer vrijheid om te beleggen, bijvoorbeeld in het buitenland. Waarschijnlijk zal daar­ door het rendement van de beleggingen stijgen, zodat het ABP het tekort versneld kan inlopen. Succesvolle loonmatiging zou daar ook een bijdrage aan leveren: lage lonen leiden tot lage pensioenen, en dus tot meevallers voor het pensioen­ fonds. Als de beleggingen tegenvallen, of als de lonen exploderen, zal het ABP forse

'De overheid heeft jarenlang een greep in de ABP-kas gedaan' premiestijgingen af moet kondigen. L ut­ jens verwacht echter dat het zo'n vaart niet zal lopen: "Een tekort van tientallen miljarden lijkt veel, maar het is een lange­termijntekort: het is niet zo dat het ABP volgend jaar geen pensioenen meer uit kan keren. Als de jaarlijkse in­ komsten van het ABP een beetje toene­ men, of de uitgaven een beetje meeval­

Peter woiters

len, is er geen groot probleem. Boven­ dien kan het best zijn dat de overheid bij de definitieve pnvatisering extra geld stort, om haar greep in de kas uit het verleden goed te maken." Zie voor een toelichting op recente ABP plannen de mededelingenpagina s van het Personeelskatern

)e bedrijfsarts is gezond heidsadviseur geworden' Na büna 25Jaar neemt P, Ouwehand, tot voor kort hoofd van de Bèidryfs-gézbndheidsdle^ •afscheid'van;'dvu:'v:hy^.gaat;aetgV^^^^^ Ouwehand heeft het Werk | ianèzaarn-'Zienovèrandér^^^ aienst.haar'iézonclhéi^s-^^ |3ril:versiteitsl}e8tüüHs:l:a::'^^^ /|De sociale geneeskunde is een bui­ teigewoon aantrekkelijk vak, omdat het Z^.breed is. Een bedrijfsarts doet tegen­ woordig veel meer dan alleen de ge­ zondheid van werknemers controleren: hij kijkt naar de arbeidsomstandigheden o ^ e t werk, hij geef: adviezen over ziek­ teverzuim. De bedrijfsarts is langzamer­ hiad een soort arbeids­ en gezondheids­ adyiseur van het universiteitsbestuur ge­ worden." P. Ouwehand (61) vertrekt deze week bij_de Bedrijfsgezondheidsdienst (BGD). Hij kwam m 1970 als een van de drie bedrijfsartsen, en ging de dienst in 1977 leiden. "Ik heb aan de vu gestudeerd. Daarna ben ik bedrijfsarts geworden bij de geneeskundige dienst van de scheep­ vaartmaatschappij KNSM. Daar deed ik d e medische zorg op de wal, bijvoor­ beeld voor de havenarbeiders, maar ik ^ ^ ^ ^ ^ ' ^'^ scheepsarts gevaren. In W O ben ik teruggekeerd op het oude

nest."

De BGD is in 1964 door de universiteit en het ziekenhuis opgericht om werkne­ niers te begeleiden die door h u n werk medische problemen kregen. In de eer­ s t ! jaren fungeerden de bedrijfsgenees­ kundigen ook geregeld als huisartsen. ^Het kwam veel voor dat mensen met gewone' klachten, die niks met het werk

Bedrijfsarts P. Ouwehand: 'We zien hier veel ouderen die in hun werlc vastlopen: ze zijn op' Bram de Hollander

te maken hadden, bij ons even een re­ ceptje kwamen halen. In mijn tijd is daar een eind aan gemaakt. Bedrijfsartsen zijn geen huisartsen", aldus Ouwehand. Tegelijkertijd kreeg de dienst een nieu­ we taak: preventie, het voorkomen van medische problemen. Met name de laatste tien jaar heeft de BGD een be­ langrijke adviserende rol gekregen in het arbeidsomstandigheden­ en ziektever­ zuimbeleid. Ouwehand: "Het idee is ontstaan, ook buiten de bednjfsgenees­ kunde, dat het veel verstandiger is om te zorgen dat werknemers geen medische problemen krijgen, dan om ze te helpen als het al te laat is. D e universiteit heeft daarom preventiebeleid ontwikkeld, waar de BGD en ook de dienst Veiligheid

en milieu en Personeelszaken in betrok­ ken zijn. De laatste jaren heeft dit beleid sterk aan belang gewonnen, omdat de overheid m de Arbeidsomstandigheden­ wet een aantal verplichtingen heeft vast­ gelegd. We moeten nu bijvoorbeeld risi­ co­inventarisaties maken, waarin de hele universitaire werkvloer wordt door­ gelicht op gezondheidsrisico's voor werknemers." Volgens Ouwehand krijgt arbeidsom­ standigheden­beleid nu langzamerhand de aandacht die het verdient. "Preventie lijkt voor de universiteit misschien min­ der nodig dan voor het ziekenhuis. Met name wetenschappers hebben natuur­ lijk aantrekkelijk werk, met veel vrijheid en zonder zware fysieke belasting. Toch

zijn er ook op de universiteit soms be­ hoorlijke problemen, bijvoorbeeld door de werkdruk die stressklachten geeft of door het werken met giftige stofifen. Je kunt duidelijk merken dat het vu­be­ stuur daar de laatste tijd meer aandacht voor heeft gekregen, hoewel het te ver zou gaan om te zeggen dat de gezond­ heid van werknemers en de arbeidsom­ standigheden onderwerpen zijn die de universitaire bestuurders voortdurend door het hoofd spelen." Ook het ziekteverzuim van werkne­ mers mag de laatste jaren op meer be­ langstelling rekenen; de universiteit be­ seft nu dat het voorkomen van ziekte geld bespaart. De v u kan echter voorals­ nog moeilijk beticht worden van een fa­

natieke jocht op de zieke werknemer. De BGD controleert bijvoorbeeld niet bij werknemers thuis. Volgens Ouwehand is dat ook niet nodig: "Je moet geen problemen op wil­ len lossen die met bestaan. Aan de uni­ versiteit is het ziekteverzuim niet erg groot. Dan is het in principe niet nodig om aan huis te controleren. Ik betwijfel overigens sowieso het nut van huiscon­ trole bij het bestrijden van ziektever­ zuim. Bij personeel van het ziekenhuis doen we het wel, hoewel uit een onder­ zoek naar de effectiviteit dat we een aan­ tal jaren geleden gehouden hebben, bleek dat de verzuimduur van de groep die we thuis bezochten hetzelfde was als die van een vergelijkbare controle­ groep." Hij vindt wel dat de universiteit te wei­ nig rekening houdt met de arbeidsom­ standigheden van oudere werknemers. "We zien hier veel ouderen die in hun werk vastlopen: ze zijn op. Ik zelf heb vorig jaar besloten van baan te ruilen met mijn plaatsvervanger, onder meer omdat ik vlak voor mijn vertrek niet meer als hoofd wilde werken. In mijn geval bleek dat haalbaar, maar veel an­ deren krijgen niet de kans om aan het einde van een carrière een stap terug te doen. De universiteit zou daar meer mogelijkheden voor moeten scheppen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen