Ad Valvas 1995-1996 - pagina 237

PAGINA 5

ADVALVAS 30 NOVEMBER 1995

Tussen kernwoorden, kernwapens en groeiend ongeloof Amsterdams Studentenpastoraat bestaat vijftig jaar Van catechisaties in liet Concertgebouw tot kort­ lopende activiteiten in de hoop nog een enl^eie drukbezette student te bereiken: in de vijftig jaar van zijn bestaan heeft het Amsterdamse Studentenpastoraat een enorme gedaanteverwis­ seling ondergaan. Dat blijkt uit de lustrumbun­ del 'De toekomst geden­ ken', die vorige week ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan werd gepubliceerd. Volgens de meeste auteurs van de bundel is er nog hoop.

Frieda Pruim

De eerste gereformeerde studentenpas­ tor in Amsterdam, dominee S.J. Popma, gaf vlak na de Tweede Wereldoorlog op de vu catechisatie aan honderd mensen tegelijk. Als de animo groter was dan het aantal stoe­ len in de collegezaal van Theologie, week hij uit naar het Concertgebouw. Ook dominee Hessels Mulder, die in 1953 werd aangesteld als studenten­ predikant voor de vu, had nog niet te klagen over de opkomst bi) zijn cate­ chisaties. "Vijf groepen van twintig eerstejaars had ik en dan ook nog ette­ lijke van ouderejaars", vertelt de inmiddels 89­jarige ex­predikant in de lustrumbundel van het Amsterdamse Studentenpastoraat. Maar niet iedereen kwam uit vrije wil, geeft hi) toe. Zo wist hij biologiestu­ denten op slinkse wijze voor zijn groe­ pen te strikken. "Zij hadden een her­ vormde portier die mij welgezind was", vertelt hij. "De eerstejaars had­ den college tot een uur of vijf en ik zorgde dat ik van vijf tot zes daarop aansloot met de catechisatie. Ze wil­ den allemaal wel weg, maar die portier hield ze tegen. Die had daar namelijk een draaihekje, dus ze konden er niet zo gemakkelijk uit." Ook de catechisatiegroepen van dr H.M. Kuitert, van 1955 tot 1965 stu­ dentenpredikant aan de UVA, liepen als een trein. "De concentratie op de dinsdag, woensdag en donderdag maakte dat ik dinsdags om vijf uur begon en ­ met een tussenuurtje waar­ in ik naar huis spurtte om te eten en ook nog een kind in bed te leggen ­ non­stop doorging tot elf uur met pra­ ten, uideggen, op vragen ingaan, kort­ om: met je mond bewegen en je herse­ nen, en dat zo lang en zo uitputtend dat ik bij de laatste groep fysiek bijna de macht over mijn hoofd en mond had verloren." Toen hij weer eens ver­ slag deed van zijn werkzaamheden aan de samenwerkende kerken, de geld­ schieters van het pastoraat, riep een ouderiing dan ook niet geheel onte­ recht uit: "Hoe heeft u ooit nog vier kinderen kunnen krijgen!"

Dronkenschap Terwijl K uitert al gauw constateerde dat hij niet bij de sociëteiten zijn moest omdat de massale dronkenschap een zinnig gesprek in de weg stond, was dommee Hessels Mulder daar kind aan huis. Als oud­rector van het Corps had hij daar een natuurlijke ingang, waar hij dankbaar gebruik van maakte. "Ik ging nogal veel naar die sociëteit toe 's avonds laat", vertelt hij. "Ik heb heel wat genachtbraakt, maar daar hield ik wel van. De gewone omgang

)^y-'^y:^: ••^^Wl^'"'" t S,

moet je zoeken. Als ik aan de bar zat, kwam er heel vaak een student naast me zitten die zei: 'Dominee, ik zou belijdenis willen doen. Zou ik daar eens met u over kurmen praten?' Je had altijd wel contact. En soms kon je een oplaaiende ruzie beteugelen." De Maagdenhuisbezetting van 1969 luidde een periode van radicalisering van het studentenpastoraat in. Samen met twee andere studentenpredikanten schreef Herman Wiersmga, van 1966 tot 1978 verbonden aan het studenten­ pastoraat, een open brief als reactie op deze bezetting. De predikanten betreurden het dat in het debat in de Tweede kamer naar aanleiding van de Maagdenhuisbezetting alle aandacht uitging naar de ondemocratische methoden van de bezetters en het gedisciplineerde gedrag van de politie, terwijl niemand een poging deed de achtergronden van het studentenverzet onder woorden te brengen. Wiersinga en zijn collega's pleitten in navolging van de studenten voor democratisering van de universiteit. Piet Bijleveld, die in 1968 de hervorm­ de kerk in Lutjebroek voor het studen­ tenpastoraat in de hoofdstad verruilde, keek in zijn nieuwe werk zijn ogen uit. "'Maagdenhuis' werd een begrip, bezettingen waren schering en mslag.

'Vooral in de jaren van de grote vredes­ demonstraties in Amsterdam en Den Haag, en daarna, waren we actief

De naam Marcuse klonk alom en ik herinner me hoe een eerstejaars zich namens zijn ouders bezorgd afvroeg of er op de knng 'kernwoorden' nog over iets anders dan kernwapens werd gepraat." Als hij emdeloos ronddwaal­ de van Amsterdam­Noord tot Uilenstede, zoekend waar al die her­ vormde studenten huisden, neuriede hij geregeld het toen populaire lied 'O, was je maar in Lutjebroek gebleven'. Toch bewaart hij goede heriimeringen aan zijn tijd in Amsterdam, waar hij aan den lijve de betekenis van vriend­ schap ondervond. "Ik herinner me hoe iemand die als werkstudent een baan had bij Fokker en daarmee stopte van­ wege de politieke opstelling van dat bedrijf ­ er werden gevechtsvliegtuigen geleverd tegen de bevrijdingsstrijd in

.* ^

'Men weigert vierkant om mee te doen met well<e t rend dan ool<. Dat is Kioopvoi!'

Bram de Hollander

Angola ­ maanden daarna nog z'n Uilenstede­kamerhuur betaald kreeg door enkele makkers in de gemeente. En hoe er bijvoorbeeld een hechte band ontstond tussen een stel mensen die naar aanleiding van een ethiekkring nog jaren na hun afstuderen bij elkaar kwamen om elkaar uit te leggen hoe ze met hun jaarinkomen handelden." "Heel emotioneel is voor mij persoon­ lijk nog steeds de herinnering aan de hulp die ik ondervond toen ik door bepaalde omstandigheden min of meer 'op straat' kwam te staan en leden van de studentengemeente, zonder enige ophef, binnen enkele dagen een etage voor me kraakten en die geheel inrichtten met eigen spullen." Eind jaren zeventig richtte het studen­ tenpastoraat een afdeling van het Interkerkelijk Vredesberaad (IK V) op aan de vu. "Vooral in de jaren van de grote vredesdemonstraties in Amsterdam en Den Haag, en daarna, waren we actief; tot en met het verko­ pen van buttons en vredeskranten bij de ingang van de mensa", schrijft Ype Bekker, van 1976 tot 1992 studenten­ pastor en nu plattelandsdominee in Friesland. "Veel studenten hebben hun bewogenheid met de wereldpro­ blematiek in deze activiteiten laten blijken." Dat gold ook voor de Oost­ Europagroep onder leiding van pastor Lodewijk Ringnalda, die tot de val van de Muur reizen organiseerde naar Moskou en Oost­Berhjn.

Het verzet Ringnalda zit nog steeds op het politie­ ke spoor. "Als de politieke dimensie uit het studentenpastoraat verdwijnt, heeft dat pastoraat geen bestaansrecht meer", stelt hij m de lustrumbundel. Volgens hem werd hij in zijn tijd (1963­1989) al uitgelachen als hij zulke uitspraken deed, maar de inmid­ dels 71­jarige houdt vol. "Gelukkig begmt met name onder jongeren nu het verzet", signaleert hij. "Op geen enkele manier willen zij ingepast wor­ den m een groep. Men weigert vier­ kant om mee te doen met welke trend dan ook, zodat alle manipulatie en reclame resoluut weggezapt wordt. Dat is hoopvol!" De leidinggevenden van de UVA, VU en Hogeschool Holland laten zich in de jubileumbundel positief uit over de activiteiten van het studentenpastoraat, die zij financieel mede mogelijk maken. Niet zozeer omdat zij willen dat hun studenten op het rechte geloofspad gehouden of gebracht wor­ den, maar vooral omdat het pastoraat thema's aanroert die de universiteit noodgedwongen laat liggen. "Naast alles wat studenten op het HBO leren, is er een dringende behoefte aan leer­

plekken voor al die andere vragen", meent directeur W.B. Rietvelt van de Hogeschool Holland, doelend op het studentenpastoraat. Het zakelijke contact tussen docent en student nodigt over het algemeen niet uit tot een gesprek over de meer wezenlijke dingen van het menselijk leven, signaleert prof. dr E. Boeker, rector magnificus van de vu, die in zijn studententijd zelf actief was m het pas­ toraat. Boeker ziet het "als een bijzon­ dere bijdrage van het studentenpasto­ raat dat daar openingen worden gebo­ den om als student te praten over de wereld waarin wij leven en uiteindelijk over de positie die de student daarin

'Toch moet er wel tvat veranderen, als het studentenpasto­ raat niet als een nachtkaars wil uitgaan'

wil innemen". Om die reden zou hij "niet graag de inspanning van studen­ tenpastores numeriek uitdrukken, zoals we dat bij het onderwijs tegenwoordig gewend zijn". Opmerkelijk genoeg hield juist Boeker in zijn studententijd grafieken bij van het catechisatiebe­ zoek, zo vertelt Hessels Mulder in het lustrumboek. Volgens prof.dr W.P.M, de Meijer, rector van de UVA, verschaft de univer­ siteit geen inzicht in de samenhang der wetenschappen en opvoeding tot maatschappelijk verantwoordelijk­ heidsbesef "In het proces van zelfstan­ dig leren omgaan met wetenschappelij­ ke kennis, spelen uiteindelijk ook vra­ gen een rol die door geen wetenschap kunnen worden beantwoord en die te maken hebben met de zingeving van het eigen bestaan", aldus De Meijer. "Het studentenpastoraat verdient het respect van de universiteit omdat het zich bij uitstek met deze vragen bezig­ houdt. Al zijn de antwoorden die het geeft, als het die al geeft, maar voor een klein gedeelte van de populatie van de UVA werkelijk overtuigend, voor de gehele populatie betekent het een uitdagmg, een herinnering aan de plicht tot zelfreflectie die bij zelfstandi­ ge omgang met wetenschappelijke ken­ nis hoort." Met weemoed denkt André Fox, vanaf

1982 studentenpastor in Amsterdam, terug aan de tijd dat het kader van het studentenpastoraat nog vooral uit stu­ denten bestond. Hij wijst erop dat het een hele toer is om voor het huidige 'werkberaad' van studenten nieuwe mensen te vinden. "Studenten moeten studeren, acht uur per dag, zo wordt ons voorgehouden. Maar dat betekent wel dat er steeds minder te vinden zi)n voor een klus die langer dan een paar maanden duurt." Het valt hem ook op dat steeds meer studenten afkomen op kortlopende activiteiten. In de opzet van het jaar­ programma houden de pastores daar steeds meer rekening mee. Fox con­ cludeert dat het "eigenlijk fantastisch" IS dat er ondanks de toegenomen stu­ diedruk nog zoveel studenten aan de activiteiten van het pastoraat deelne­ men. Toch moet er wel wat verande­ ren, als het studentenpastoraat niet als een nachtkaars uit wil gaan. In de jaren tachtig werd het gezicht van het Amsterdamse studentenpastoraat voor­ al bepaald door het programma in het gebouw aan de Van Eeghenstraat 90 (VE'90). Maar de pastores vragen zich af of ze daarmee wel genoeg mensen bereiken en voldoende gezien worden door studenten. Daarom proberen zij, in navolging van hun collega's in het verleden, weer een plek te krijgen 'op locatie': op de universiteiten en de hogeschool. Studente Marriét Schuurman, actief in het huidige studentenpastoraat, beaamt dat de verhoogde studiedruk een bedreiging vormt voor het voort­ bestaan van het studentenpastoraat. Anderzijds is het volgens haar een uit­ daging dat veel huidige studenten niet gelovig zijn opgevoed. "Onbevangen­ heid en oprechte nieuwsgierigheid ope­ nen de weg voor geheel nieuwe inzich­ ten en benaderingen", meent ze. Volgens Schuurman is er dus wel degelijk toekomst voor het studenten­ pastoraat, op voorwaarde dat het weet m te spelen op de veranderende maat­ schappij. "Dan kan het studentenpas­ toraat studenten helpen van hun studie te maken wat deze behoort te zijn: het ontwikkelen van intellectuele en alge­ mene (sociale) vaardigheden die hen in staat stellen verantwoordelijke posities in de maatschappij te vervullen." De toekomst gedenken, Lustrumbundel ter gelegen­ heid van het vijftigiang bestaan van het Studentenpastoraat Amsterdam, is voor vijf gulden te koop bij het secretanaat van het studentenpastoraat, kamer CA 29

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen