Ad Valvas 1995-1996 - pagina 344

PAGINA 2

AD VALVAS 1 FEBRUARI 1996

In memoriam prof.dr G.C. Berkouwer (1903-1996) A. van Egmond O p 25 januari jongstleden overleed emeritus hoogleraar dr G . C . Berkouwer, 92 jaar oud. Drieëndertig jaar was hij aan de Faculteit der Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit als hoogleraar verbonden; van 1940-1945 als bijzonder hoogleraar in de 'nieuwe theologie', van 1945 tot 1950 als gewoon hoogleraar naast zijn p r o m o t o r Hepp, van 1950 tot 1973 als diens opvolger als gewoon hoogleraar in de dogmageschiedenis en de dogmatiek. D e betekenis die hij voor faculteit en universiteit heeft gehad, is uitzonderlijk groot. Weinigen hebben in de geschiedenis van de universiteit meer haar gezicht bepaald dan hij, zeker in de tijd dat de theologische faculteit relatief groot was (in 1955 bijvoorbeeld 388 van de 2000 studenten) en de universiteit in veel sterkere mate dan nu 'door het gereformeerde volksdeel gedragen' werd, zoals dat heette. Die grote betekenis heeft niet alleen te maken met zijn uitzonderlijke produktiviteit. Die was er zeker. Van 1949 tot 1972 verschenen in 18

delen zijn Dogmatische Studiën. Daar tussendoor bovendien zijn m o n u mentale werk over de Zwitserse theoloog Karl Barth {De tnomf der genade in de theologie van Karl Barth), twee boeken over het Tweede Vaticaans Concilie, een boek over Vijftig jaar theologie en talloze artikelen in Trouw, het Gereformeerd Weekblad en vele an(Jere periodieken. Al met al een duizelingwekkende lijst. Die grote betekenis heeft óók niet alleen te maken met het feit dat hij in Nederland en ver daar buiten een erkend eminent geleerde was, die als een van de weinigen een persoonlijke uitnodiging van Paus Johannes XXIII ontving om als waarnemer het Tweede Vaticaans Concilie bij te wonen; die promotor was bij 46 promoties; die erepromotor was van de zich tegen de apartheid kerende Zuidafrikaanse dominee Beijers Naudé; die leermeester was van vele jaargangen door de vu afgeleverde theologen. Zijn grote betekenis is bovenal gelegen in de weg die hij, juist als vruchtbaar auteur, als geleerde en leermeester van zovelen, heeft afgelegd en die de weg van vele gereformeerde mensen is geworden: die van

geslotenheid en isolement naar openheid en dialoog. Schreef hij in het begin van zijn loopbaan nog apologetisch en antithetisch (bijvoorbeeld tegen de rooms-katholieke kerk en haar theologie of tegen Karl Barth), gaandeweg veranderde dat in een veel meer luisterende en dialogische houding. Zonder eigen visies gemakkelijk op te geven, zeker, maar wel steeds in een uiterste poging om anderen recht te doen. Steeds nadrukkelijker blijkt uit zijn werk het inzicht dat het in theologie om existentiële vragen gaat waarop in verschillende historische contexten ook verschillende antwoorden gegeven zijn en mogen worden. In deze ontwikkeling en op deze weg zijn velen in de Gereformeerde Kerken hem gevolgd. Want hij had groot gezag en genoot veel vertrouwen. N a zijn emeritaat in 1973 leefde hij, mede door persoonlijke omstandigheden, teruggetrokken. Hij bleef in alle theologische ontwikkelingen bijzonder geïnteresseerd. Maar publiceren deed hij niet meer. Totdat hij, tot veler verrassing, in 1989 zijn laatste boek publiceerde: Zoeken en vinden. Herinneringen en

ervaringen, niet zozeer een autobiografie, al zijn er vele autobiografische elementen in, maar als het ware een zeer persoonlijke nabeschouwing op zijn eigen, vaak tastende en soms door veel twijfel en onzekerheid omgeven theologische gang. Van die aangevochtenheid kon hij de laatste jaren ook gewag maken in persoonlijke gesprekken, wanneer hij, naar aanleiding van wat ver weg of dichtbij gebeurde, zei: "Eigenlijk is er maar één echt theologisch probleem: dat van het menselijk leed en Gods goedheid." In 1993 bood de faculteit hem ter gelegenheid van zijn negentigste verjaardag een receptie aan waar veel van zijn leerlingen aanwezig waren. Daar heeft Berkouwer voor het laatst in het openbaar gesproken; het was een bewogen toespraak die uitliep op een beschouwing over het slot van Micha: 'Wie is een God als Gij...' Geen van de aanwezigen zal dat ooit vergeten. Wij gedenken onze leermeester, pastor en vriend Gerrit Berkouwer in grote dankbaarheid. Prof dr A van Egmond is hoogleraar aan de theologiefaculteit van de VU

Personalia D r G. P u c h i n g e r (1921), van 1971 tot 1986 hoofd van het Historisch D o c u m e n t a t i e c e n t r u m voor het Nederlands protestantisme, heeft de Akademiepenning 1996 toegekend gekregen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen voor zijn geschiedkundige werk. D e perming wordt uitgereikt in een vergadering van de Akademie op 15 april te Amsterdam. Op 3 april aanstaande opent het Historisch Documentatiecentrum van de v u een tentoonstelling over zijn werk.

Brieven Houdt uw reactie kort. Over bijdragen langer dan 3 0 0 woorden is contact met de redactie nodig. De redactie lean bijdragen inliorten. Anonieme brieven worden niet geplaatst.

Psychologen bekijken RTL5 'met samengeknepen billen' Ro^en D r J.C.N, de Geus van de vakgroep p s y c h o n o m i e van de vu is w o e d e n d over d e m a n i e r waarop zijn onderzoek in beeld wordt gebracht bij het RTL5-programma Jack op 't randje. Met de produktiemaatschappij van het p r o g r a m m a , 625, verkeert D e Geus volgens eigen z e g g e n 'op voet v a n oorlog'. Hij voelt z i c h ' v o l k o m e n v e m a a i d ' , m a a r overweegt g e e n juridische stappen. "Ik h o o p gewoon dat het snel over i s . " In het programma Jack op 't randje "zoekt, onderzoekt en ondergaat reporter Jack Kerklaan wekelijks controversiële en obscure zaken". Elk onderzoek voert hij uit met een lotgenoot, waarna hij zijn gedrag aan een deskundige voorlegt. H e t programma is iedere vrijdag om 19.00 te zien op RTL5. Er zijn inmiddels vier afleveringen geweest. In de aftiteling wordt steevast de 'sectie fysiopsychologie van de Vrije Universi-

teit' bedankt. D e Geus, verbonden aan die sectie, is echter niet zo blij met die aandacht. "Het is gewoon een afschuwelijk, sensatiebelust, waardeloos programma", stelt hij. "Ik kom liever niet op TV, dan in zoiets. D e les is: aan dit soort programma's moet je nooit meedoen. Wij zitten elke keer met samengeknepen billen te kijken wat ze er nu weer van gebrouwen h«bben." D e Geus zegt 'via list en bedrog' door de makers te zijn gestrikt. "Toen we door RTL5 benaderd werden met de beleefde vraag of we verstand hebben van het meten van emoties en of we onze apparatuur beschikbaar wilden stellen, was mijn eerste reactie: we willen absoluut geen kermis, dus kunnen we beter nee zeggen. Kort daarop kregen we echter een heel,serieus conceptscenario. Daar ben ik ingestonken. Ik vond dat ik aan de belastingbetaler verplicht was te laten zien wat we met zijn geld doen."

Zodoende ging D e Geus akkoord, slechts onder de voorwaarde dat zijn m e n s e n niet in beeld kwamen. "Anders zouden we nooit meer iemand kunnen vinden die aan ons onderzoek mee zou willen werken." Aan die voorwaarde heeft RTL5 zich gehouden. M e t andere afspraken werd volgens D e Geus echter minder zorgvuldig omgesprongen. Zo hebben de psychologen in feite maar aan twee afleveringen van het p r o g r a m m a meegewerkt. Die afleveringen 'gingen er ook nog net mee door'. T o c h staan de wetenschappers nog steeds op de titelrol. "Daar zouden we een juridische procedure over kunnen starten. Maar het programma krijgt mijns inziens nu al veel te veel aandacht, dus zien we daar maar van af." Ook over de vergoeding van RTL5 is D e Geus ontevreden. "We hadden eerst afgesproken voor onze bijdrage tweeduizend gulden te krijgen. Een

BAS VAN DER SCHOT

waanzinnig laag bedrag natuurlijk als je ziet dat er toch zo'n acht werkdagen in hebben gezeten. N u kwamen ze weer onderhandelen. Vonden ze dat ze niet meer dan vijftienhonderd gulden hoefden te geven. D a t schetst de atmosfeer wel." D e Geus zoekt de schuld vooral bij zichzelf. "Ik heb me vergaloppeerd aan de goede intenties die de programmamakers mij voorspiegelden." Dat ook vele andere wetenschappers van naam op de titelrol prijken, noemt hij een 'schrale troost'. " H e t geeft alleen aan hoe makkelijk je erin trapt." D e G e u s kijkt voorlopig slechts uit naar de aflevering van het educatieve kinderprogramma Klokhuis, waarin het werk van de onderzoekers wordt belicht. "Dat wordt gelukkig wel heel leuk." (PB)

M e t enige interesse volg ik de discussie die ontstaan is omtrent het roken in openbare ruimten aan de v u en ik moet bekennen dat mijn sympathie voorlopig geheel uitgaat naar de klagers. Zij hebben gelijk, er is op de v u nauwelijks een ruimte te vinden, waar iemand die niet rookt koffie kan drinken zonder berookt te worden. O m die mensen nu meteen anti-rokers te noemen, is te gemakkelijk en ook het argument dat je niet achter elke roker een politieagent kunt zetten, lijkt mij een dooddoener om maar helemaal mets te hoeven doen. Als de v u op de buitendeuren aangeeft dat er in openbare ruimten niet gerookt mag worden, dan dient de v u daarnaar te handelen. Als men dat niet wil, kunnen die verbodsstickers maar beter van de deuren afgehaald worden. Ernst Bangers Stg. Cursisten HOVO-vu

Ad Valvas per post Wie Ad Valvas per post wil ontvangen, kan schriftelijk of telefoniscJi een abonnement aanvragen bij Abonnementen-administratie Ad Valvas, De Boelelaan 1105, Hoofdgebouw, kamer 15b-15, 1 0 8 1 HV Amsterdam, tel. 020 4445630 Het abonnementsgeld (49,- gulden) geldt voor de geJiele jaargang of een deel daarvan. Wie zicJi in de loop van de jaargang abonneert, krijgt de nog verscJiijnende edities toegezonden

ADA^LVAS Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit Redactie-adres: De Boelelaan 1105 (bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, tel (020) 4445630 Fax-nummer: (020) 4445639 E-mail adres: advalvas@cca vu nl Redactiekamers: 156 11, 15B 13 en 15B 15, Hoofdgebouw VU Redactie: Frank van Kolfschooten (hoofdredacteur, tel. 4445632), Peter Boerman (personeelskatern, 4445631), Caroline Buddingh* (4445634), Erno Eskens (eindredacteur 4445638), Dirk de Hoog (4445637), Ben Koster (vormgeving, 4445633), Fneda Pruim (4445640), Martine Zuidweg (4445636) Secretariaat: Anne Pek en Harmke van Rossen (redactie-assistenten, 4445630/4445631), Loes Zwilling (mededelingen) Medewerkers: Désanne van Brederode, Ellen van Dalen,Dick Roodenburg, Setma Schepel, Elsbeth Vernout Fotografen: Nico Boink, Sidney Vervuurt, Peter Wolters (allen Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): Hanne Obbink, Alice van der Plas, Frank Steenkamp tel. (071) 5321432 Tekenaars: Aad Meijer^ Bas van der Schot, John Smit Ontwerp lay-out: Hollandse Hoogte Adviescommissie: drs A A. van Ruler, A Jongbloed, prof, dr J.H J. van den Heuvel, drs J. Timmerman, ir C M Veenstra-Strijland, ir J Hamelynck (secretaris) Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel (023) 5714745, fax (023) 5717680. Ook voor 'Adjes commercieel' (zie pagina 4) Ovenge Adjes redactie-adres, advertenties van VU-instanties opgeven op lD-04, Hoofdgebouw, tel 4445660 (mr J L K van der Veen) Produktfe: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 49, Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij redactie Ad Valvas, tel (020) 4445630 lnt.Standaard Serie Nummer: 0166-0098 Overname van artikelen is alleen toegestaan na verkregen toestemming van de redactie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen