Ad Valvas 1995-1996 - pagina 193

PAGINA 13

AD VALVAS 9 NOVEMBER 1995

Diepe doktersromannetjes van Alain de Botton Lezingencyclus over jonge Britse auteurs geopend door 'een ideale schoonzoon' Jonge schrijvers lijkt het tegenwoordig wel te regenen. Ook in Engeland. Alain de Botton is pas 27, maar heeft nu al drie internationaal geroemde boeken op zijn naam staan. Vorige week bezocht hij als eerste in een serie Britse nieuwlichters de VU. Zijn stelling: "Een goed schrijver moet leren stelen." Peter Boerman "Mijn eerste boek kwam tot stand zonder dat iemand er iets van wist. Ik had mijn vrienden verteld dat ik werkte aan een promotie over de zeventiende eeuwse Franse filosofie. Daar kon je beter mee voor de dag komen dan met een roman. Als je in Engeland aan mensen vertelt dat je een boek schrijft, kijken ze je aan of je van JVlars komt. Schnjvers hebben er nogal een slecht image. N u ik terugkijk, was ik er altijd al wel in geïnteresseerd om ideeën op papier te zetten, maar ik heb nooit gezegd: ik moet en zal schrijver worden, or I'll die. Daarmee zou ik me belachelijk hebben gemaakt." Een vriendelijke glimlach tekent zich af op het gelaat van Alain de Botton. Zo de Engelse literatoren al te kampen hebben met een wat verdorven imago, zou hij wel eens degene kunnen zijn die daar verandering in gaat brengen. D e Botton heeft namelijk verdacht veel weg van de ideale schoonzoon. Hij is intelligent en komisch en schijnt ook nog eens aantrekkelijk te zijn. Plus: hij heeft een goede baan. Hij is schrijver. De Botton is pas 27, maar heeft al wel drie internationaal succesvolle romans op zijn naam staan. Vorige week deed hij Nederland aan voor een promotietour, waarbij de v u niet werd overgeslagen. De Botton mocht er het spits afbijten in een serie van jonge Britse auteurs die dit jaar aan studenten Engels komen voordragen uit eigen werk.

lief kan hebben, die stoethaspel. H o e is het toch mogelijk dat zoveel onschuld m Engeland als pretentieus wordt gezien? "Geloof dat toch niet", lacht D e Botton resoluut. "In Engeland wordt alles wat boven het maaiveld uitsteekt pretentieus gevonden. Dat heeft een goede kant, namelijk dat Engeland een opvallend onpretentieus gebied is. Maar het heeft ook een slechte kant, namelijk dat alles er niet pretentieus is. H e t is er nogal reactionair, nogal conservatief. Eigenlijk kun je er maar heel weinig doen zonder voor pretentieus versleten te worden." D e drie boeken die D e Botton schreef, verschillen in wezen wemig van elkaar. D e verhaallijnen ontstijgen het niveau van een doktersromannetje zelden, al zijn ze veel minder plotgencht. Wat D e Botton echter uit doet stijgen boven de middelmaat is zijn stijl, zijn werkwijze. Hl) neemt alledaagse situaties als uitgangspunt en gebruikt dan flarden van grote schrijvers en filosofen om zijn tekst te larderen. Vooral het werk van Marcel Proust blijkt daarbij een vruchtbare bron. Gevraagd naar zijn invloeden komt die n a a m bij D e Botton ook als eerste naar boven, direct gevolgd door die van Milan Kundera. "Mensen zeggen dat mijn stijl daar ook wel op lijkt: gewone mensen met een dieper verhaal erom heen. Ik denk niet dat je veel hoeft te lezen om zelf een goede schrijver te zijn. N e e m Shakespeare, die heeft nooit

Pretentieus De Botton is op zijn minst een opmerkelijke keuze te noemen. En dat niet alleen vanwege het feit dat hij van Zwitserse komaf is, pas twaalf jaar m Engeland woont en zijn moedertaal Frans is. Nee, meer vanwege zijn mentaliteit. Waar veel jonge Nederlandse schrijvers zichzelf voorbijlopen in zelfgenoegzaamheid, blijft D e Botton beminnelijk, ietwat onzeker, verrast door zijn eigen succes. Tekenend voor hem is ook een steeds terugkerende scène in zijn boeken: de verbazmg over het feit dat zijn prachtige geliefde, de geperfectioneerde schoonheid, ook hèm

veel kunnen lezen. Een goede schrijver moet, denk ik, leren stelen. Je moet uit een boek leren halen wat er inzit. Wat dat betreft is het net als studeren. Je moet al die boeken ook niet van voor tot achter lezen, maar precies die dingen eruit halen die voor jou van belang ktmnen zijn."

Bizar vak D e jonge auteur verbaast zich over de manier waarop tegen schrijvers wordt aangekeken. "Mensen vragen altijd hoe het is om schnjver te zijn. H o e laat sta je op, werk je met een computer, werk je ook op zondag, dat soort dingen. Mensen zijn geobsedeerd door dit soort vragen bij schrijvers. Ze realiseren zich h u n eigen connectie tot schrijven niet. Schrijven is geen bizar vak of zo. Het is slechts een stapje verder dan wat iedereen in zijn hoofd doet. Het is niet veel anders dan andere vakken. Als je van een schrijver houdt, hoef je ook niet gelijk te denken dat hij een genie is. Dat vind ik zo'n kul. N e e m Vermeer. Ik vind echt dat die geweldig mooie schilderijen maakt. Maar om hem nou een genie te noemen. Dat snap ik niet." K a n iedereen dan schrijver worden? "Ja, ik denk het wel. Zoals ik ook denk dat iedereen aardig kan zijn. Meestal is alleen het leven te kort." Voor mensen die ook schnjver willen worden heeft D e Botton dan ook maar één advies: "Just do it. Ik denk wel dat je bij jezelf te rade moet gaan of wat je te vertellen hebt, interessant is voor andere mensen. Er zijn ontzettend veel boeken die weliswaar prachtig geschreven zijn, maar waarvan het net is of je m de trein zit naast iemand die jou zijn levensverhaal vertelt. Over opa en oma en de hele famiHe. Gaap. What's the point? Elke scène die ik beschrijf, heeft een doel. Het leert je iets van de karakters. Maar meestal is het ook iets dat voor meer dan alleen

de karakters in het boek geldt. Mijn visie is universeel. Mensen moeten zich kunnen herkennen in mijn boeken. En moeten er iets van op kunnen steken." Aha, de jonge auteur heeft een boodschap? "Ik ben geen angry young man die de wereld wU veranderen, als dat is wat je bedoelt. Ik ben wel boos over veel dingen, maar ik wil geen shock in mijn boeken. Ik heb ook niet één boodschap, wel veel kleintjes. Je moet gelukkig zijn, dat is wel een belangrijke boodschap. Ik vind het zo'n cliché om te zeggen dat je dat niet kunt leren uit een boek. Je hebt geen 'doe-het-zelfboek' voor het leven. Maar een boek

'Als je eenmaal je eerste hoek hebt geschreven, denk je eerder: laat ik er nog maar een schrijven' kan je wel veel inzichten geven." H e t eerste boek dat D e Botton in 1991 schreef. Essays m Love, onlangs vertaald als Proeven van liefde, kwam tot stand m zes maanden. "Ik studeerde geschiedenis m Cambridge. T o e n het tijd werd om aan mijn promotie te werken, begon ik met schrijven. In Engeland is het systeem gelukkig erg gemakkelijk. Je praat maar een keer per maand of zo met je professor. Die vraagt dan: 'Alles goed?' Jij zegt 'ja' en je kunt weer verder met wat je aan het doen was. In mijn geval was dat mijn eerste boek." N a een half jaar schrijven, durfde De Botton een agent in te schakelen, die m minder dan twee maanden een uitgever wist te strikken en zijn boek m de

winkel kreeg. "Natuurlijk heb ik wel mazzel gehad, dat weet ik ook wel. Als je eenmaal je eerste boek hebt geschreven, denk je eerder van: laat ik er nog maar een schrijven."

Adviesboek E n zo volgde d n e jaar later TTie Romantic Movement, tegenwoordig ook in het Nederlands verkrijgbaar als De Romantische school. Twee maanden geleden verscheen in Engeland zijn derde werk: Kiss Teil. De Botton heeft dit boek naar eigen zeggen opgezet als een 'biografie van een gewoon mens', het meisje Isabel. Het boek IS compleet met foto's en een register, maar blijft toch onmiskenbaar een roman. "Ik ben steeds een beetje moediger geworden. Bij mijn eerste boek dacht ik: God, they're going to kill me for this. Maar goed, dat heb ik overleefd. D u s dacht ik: ik doe het nog eens. N u weet ik steeds beter wat werkt en wat niet. En waarom niet. Ik heb wel geluk gehad dat ik na mijn studie met schrijven kon beginnen. Als je het dan niet doet, doe je het, denk ik, nooit meer. Als je veertig bent en twee kmderen hebt, is het best moeilijk om te zeggen: nu ga ik eens een boek schrijven. Je weet nooit of je het gepubliceerd krijgt." Zijn derde boek is net uit, maar nu al werkt D e Botton, tussen de interviews en voorleesbeurten door, aan zijn vierde. "Dat moet een self-help-hoek worden met de titel Hoe Proust je leven kan veranderen. Het wordt een adviesboek voor je liefdesleven, je bankrekening, al die zaken waar Proust je iets over kan leren. Hij was zelf rampzalig met geld, maar dat wil niet zeggen dat je daarover niets van hem kunt leren. Hij dacht namelijk wel veel over geld." Weer verschijnt die aanstekelijke, brede lach op De Bottons gezicht. "Veel schrijvers doen dat trouwens." Zevenentwintig jaar, drie boeken, in veel talen vertaald. En okee, geen pretenues. Heeft de Brit dan misschien wel ambities? "Ach, ook dat valt wel mee. Doorschrijven en steeds betere boeken maken. Niets hogers, gewoon evolueren. Dat is denk ik eigenlijk al een heel grote ambitie." De Romantische school (1994), vertaald door Maarten Polman, is verschenen bij uitgeverij Atlas en kost 39,90 gulden Proeven van Liefde (1993) is vertaald door Harry Pallemans, ook bij Atlas uitgegeven en kost 34,90 gulden In januan 1996 staat bij Atlas de verschijning van de vertaling van Kiss Tetl (1995), onder de titel De Biograaf, op de agenda De Engelse versie van het werk van De Botton, uitgegeven door MacMillan/Picador, wordt in Nederland geïmporteerd wordt door Nilsson Lamm

'Als je in Engeland t e g e n m e n s e n vertelt dat j e e e n boek schrijft, kijken z e j e aan of je van Mars komt'

Robin Farquar-Thomson

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen