Ad Valvas 1995-1996 - pagina 207

I AD VALVAS 16 NOVEMBER 1995

PAGINA 7

'Europese munt is eerder magneet dan splijtzwam' I Onderdirecteur Nederlandsche Bank: 'Nederland moet koste wat kost meedoen aan E M U ' De Nederlandse regering zal alles op alles moeten zetten om de komende jaren de staatsschuld te verminderen. De kip met de gouden eieren ­ de economische en monetaire unie (EMU) ­ zou anders wel eens aan onze neus voorbij kunnen gaan. Een groot gevaar, aldus professor Ba kker, onderdirec­ teur van de Nederlandsche Ba nk, dinsda g in zijn oratie over de EMU. "Het zou te gek voor woorden zijn als Nederland daar niet a a n mee zou mogen doen." Peter Boerman "Het is een, ingrijpende operatie. Maar het zal de moeite zeker waard zijn." Dr A.F.P. Bakker, onderdirecteur van de Nederlandsche Bank, noemt zich­ zelf een echte believer in de Europese gedachte. Hij is dan ook een groot voorstander van de EMU, de Econo­ mische en Monetaire Unie, die begin '99 van start moet gaan. "Ik denk dat dat heel goed is voor Nederland èn heel goed is voor Europa", betoogt hij. "We zullen de komende jaren alles op alles moet zetten om mee te mogen doen. Als we ervoor zorgen dat we met zo'n zes, zeven landen van start kun­ nen, dan ben ik er van overtuigd dat de EMU geen splijtzwam zal zijn, maar juist een fikse magneetwerking heeft." Bakker (45) is sinds april dit jaar een dag per week hoogleraar monetaire en bancaire vraagstukken aan de econo­ mische faculteit van de vu. Afgelopen dinsdag hield hij zijn oratie, waarin hij zich afvroeg of Nederland al klaar is voor de Europese munt. Het antwoord op die vraag vatte hij samen als 'bijna, maar nog niet helemaal'. Wel pleitte hij ervoor nu eindelijk eens serieus werk te maken van het terugdringen van de staatsschuld en het begrotings­ tekort, het verschil tussen de inkom­ sten van het Rijk en de uitgaven plus rente. "Om mee te doen aan de EMU mag je begrotingstekort niet hoger zijn dan drie procent van het bruto binnenlands produkt (BBP)", zegt Bakker. "Dat moeten wij hier kuimen halen. Dat staat ook in de kabinetsplannen van volgend jaar. Het probleem van de staatsschuld blijft dan echter bestaan. Die hangt bij ons al jaren op zo'n tach­ tig procent van het BBP." Voor de EMU geldt dat de staatsschuld niet hoger dan zestig procent mag zijn of daar in elk geval duidelijk naar toe

moet bewegen. "Ik vind daarom dat we veel lager moeten mikken dan die drie procent bij het begrotingstekort; dat we zeker onder de twee procent moeten komen. Dat is ook best reëel. We zitten nu in een redelijk gunstige conjunctuurfase. W e hebben groeicij­ fers van zo'n twee a drie procent. Daar kunnen we gebruik van maken. Als we het in deze fase al niet kunnen, dan denk ik dat onze toekomstige EMU­ partners zich nog wel eens achter de oren zullen krabben voor ze met ons in zee gaan. Ik wil niet al te mechanisch klinken, maar de voorwaarden zijn

voldoen, de zogenaamde 'convergen­ tie­criteria'. Op dit moment voldoen volgens de raad van ministers pas drie landen aan deze criteria. Duitsland en Luxemburg waren de eerste. Sinds kort heeft, verrassend genoeg, ook Ierland het felbegeerde keurstempel gekregen. "Het zou te gek voor woorden zijn als Nederland, met zijn stabiele mmit, zich daar niet bij zou kunnen voegen", meent Bakker. "Maar dan zal dat wel in het begrotingsbeleid zichtbaar moe­ ten worden. D e voorwaarden zijn er niet voor niets. Er zijn veel mensen die zeggen dat de criteria wel wat soepeler kuimen. Daar ben ik niet voor. D a n haal je de vloer onder de munt van­ daan. Iedereen is welkom, dat wel. Maar de eisen in het verdrag zijn even duidelijk als haalbaar. Dat kun je in elk economisch tekstboek nazoeken." "De eisen die nu op tafel liggen, lage inflatie, begrotingstekort, staatsschuld, zijn allemaal eisen die de Nederlandse regering toch aan zichzelf moet stel­ len", stelt Bakker resoluut. "Ook in landen die niet in de EMU komen te zitten, gebeurt dat. Denk aan de Verenigde Staten met h u n balanced èwafg'êr­discussie. D e EMU ZOU voor ons eigenlijk alleen een extra stimulans moeten zijn."

centrale banken weergeven hoe zij denken over de implementatie. Bakker, die op de vu monetaire en bancaire zaken gaat doceren, weet uit ervaring dat de commerciële banken nog 'een enorme inspanning' moeten leveren om even ver te komen. "V eel mensen denken: je doet een druk op de knop en alles wat eerst gulden was, wordt vanzelf zoveel Euro of Ecu. Misschien heb ik dat zelf ook «oit gedacht, maar daar ben ik wel van genezen. Het gaat hier om een majeure operatie. Al die miljoenen transacties per dag moeten binnen korte tijd worden omgezet. D e voorbereidingen daarvoor kosten zeker drie, vier jaar. Daar moet nu al mee begonnen worden." Het zal de moeite echter meer dan waard zijn, gelooft de naaste medewer­

'^Maur ik denk dat ons ^en

Euro of Ecu

'De voorbereidingen tioor de ene Europese zijn inmid een verge'i éï^uiiusi^ door de politiek afgesproken om elkaar te laten zien dat men echt een commit­ ment heeft. Dat men elkaar in de ogen durft te kijken op het punt begrotings­ beleid. Als je eenmaal in de EMU zit, is de wisselkoers weggevallen. D a n moet je dus van elkaar verzekerd zijn van een solide begrotingsbeleid. Zo'n enor­ me overdracht van macht ga je niet aan als een ander niet heeft laten zien ook vrijwillig zo'n beleid te kunnen voeren." Wie in 1999 bij het eliteklasje wil horen dat met de EMU van start gaat, moet aan een fiks aantal voorwaarden

• >«

/«$.• •.

Het V erdrag van Maastricht, waarin de basis is gelegd voor de EMU, laat de vraag open met hoeveel landen min­ stens begonnen dient te worden. Alleen een datum is vermeld: 1 januari 1999. Wie dan aan de voorwaarden voldoet, mag meedoen. De rest moet nog even wachten. Bang voor 'een Europa van twee snelheden' is de onderdirecteur van de Nederlandse Bank echter niet. "Op monetair gebied hebben we in het verleden altijd meer snelheden gekend. Uiteindelijk moet het streven wel zijn dat de EMU het hele gebied van de Europese Unie bestrijkt. H e t aardige is dat het Nederlandse bedrijfsleven dan nog grotere voordelen kan behalen." E n het speculeren op de wisselkoers van een Europese munt zal de beleggers ook geen windeieren leggen, verwacht Bakker. D e voorbereidingen voor de ene Europese m u n t zijn inmiddels in een ver gevorderd stadium. Alleen een naam heeft het beestje nog niet. Hoogstwaarschijnlijk valt daarover vol­ gende maand, tijdens de top in Madrid, een beslissing. Deze week ver­ schijnt echter al een introductiescena­ rio voor de Europese munt, waarin alle

ker van Duisenberg. "V oor het bank­ wezen zitten er natuurlijk wel wat nadelen verbonden aan de EMU. Als je naar Frankrijk gaat, hoef je geen geld meer te wisselen. Dat scheelt de ban­ ken inkomsten. Maar er staat ook iets tegenover: de Europese m u n t zal op de financiële markten veel belangrijker worden. Al met al geloof ik dan ook dat iedereen er op termijn beter van kan worden." Sterker nog: als het aan Bakker hgt, is de monetaire eenwording nog maar een begin. "Het verdrag van Maas­ tricht kent voor mij twee asymme­ trieën. In de eerste plaats is dat het gemis aan een politieke imie. Ik denk niet dat je dat als voorwaarde voor een monetaire unie kan stellen, maar wil je een gezamenlijk beleid voeren, dan zal je ook politiek nader tot elkaar moeten komen. De andere asymmetrie zit hem voor mij in de eerste en tweede letter van de EMU. H e t monetaire beleid wordt in '99 volledig overgedragen aan een Europese instantie. Maar die E, dat economische, bestaat voornamelijk uit goede beloften. Goed, de conver­

gentiecriteria blijven ook na 1999 gel­ den. Maar dan nog, als je die over­ schrijdt, duurt het volgens het huidige verdrag nog jaren voor er überhaupt sancties komen. Dat wordt een pro­ bleem. D e vraag is dan ook wie de tegenspeler van die centrale Europese bank gaat worden. V an zowel de Europese commissie als van de raad van ministers valt daarin nu weinig heil te verwachten. Het klinkt mis­ schien vreemd voor een centrale ban­ kier, maar ik denk dat de monetaire unie niet zonder verdergaande politie­ ke en economische samenwerking kan."

Verhuizen Ander belangrijk gevolg van de mone­ taire samenwerking is volgens Bakker een toename van de flexibiliteit op de arbeidsmarkt. "In de V erenigde Staten zie je dat als het ergens niet goed gaat, mensen gelijk gaan verhuizen. Hier is dat ondenkbaar. In Nederland werkt dat al niet, laat staan in Europa. Welke werkloze richt zich hier nou op het Ruhrgebied? Het is misschien een beetje een modewoord, maar ik denk wel dat de EMU ons verplicht tot een flexibelere arbeidsmarkt. Als het dade­ lijk in jouw regio minder goed gaat, kim je niet zomaar meer je munt goed­ koper maken. Het instrument van de wisselkoers ben je kwijt. Ook het in­ strument begrotingsbeleid wordt aan banden gelegd. D a n zal je dus arjdere oplossingen moeten vinden om je uit de brand te redden. D e lonen verlagen bijvoorbeeld. Of aan de arbeidsvoor­ waarden sleutelen." M e t arbeidsmobiliteit heeft Bakker zelf overigens weinig ervaring. D e Fries van geboorte studeerde ooit Frans in Grenoble en economie aan de vu, maar toont zich sinds die tijd opval­ lend honkvast. Bijna twintig jaar werkt hij nu al bij de Nederlandsche Bank. Zijn benoeming als hoogleraar bracht hem nu ook nog eens terug naar de vu. "Alles is hier nog net als vroeger. Het is alleen wat drukker geworden." Bakker begint te lachen. " D e v u moet een heel prettige werkomgeving zijn. D e meeste mensen van wie ik ooit col­ lege heb gehad, zijn er nu nog."

Professor Bakker: 'Als we nu al niet aan de voor­ waarden van de Europese munt kunnen voldoen, waarom dan wel In de toe­ komst?'

De Nederla ndsche Bank

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen