Ad Valvas 1995-1996 - pagina 313

AD VALVAS 18 JANUARI 1996

PAGINA 7

Waarom zwellen de gewrichten? Nieuwe hoogleraar reumatologie moet licht werpen op oorzaken van reuma Reuma heeft in het verleden weinig wetenschappelijke aandacht gekregen. En dat terwijl er nog steeds weinig bekend is over de ontstaanswijze van de ziekte. Een nieuwe hoogleraar reumatologie, prof.dr B.A.C. Dijkmans, moet het tij doen keren. Caroline Buddingh'

"De vraag waarom de vu per 1 janu­ an 1996 een hoogleraar reumatologie heeft aangesteld, wil ik met een wedervraag beantwoorden, namelijk: waarom is dit niet eerder gebeurd?" Prof dr B.A.C. Dijkmans is er duide­ lijk over. Gezien de mogelijkheden in Amsterdam had dit onderzoeksgebied eerder meer aandacht mogen hebben. Er is betrekkelijk weinig bekend over de oorzaken van de verschillende vor­ men van reuma. Terwijl in Nederland alleen al aan chronische reuma, ook wel reumatoïde artritis genoemd, rond de honderd­ a tweehonderdduizend mensen lijden. De wetenschappelijke belangstelling voor reuma is sinds het midden van de jaren tachtig toegenomen, toen de overheid besloot dat er meer onder­ zoek moest worden verricht naar chronische ziekten. "Chronische ziek­ ten zi|n nooit echt populaire onder­ zoeksgebieden geweest, wellicht omdat er geen sprake was van een dodelijke afloop. Maar toen beter bekend werd dat deze ziekten wel een emstige invaliditeit kennen, is er meer aandacht voor gekomen. Bovendien bleek uit rapporten dat de sociaal­eco­ nomische belasting van chronische ziekten voor de samenleving erg groot is; voor deze patiënten moet een groot gezondheidszorgapparaat klaar staan en bovendien kunnen zij soms in beperkte mate of zelfs helemaal geen werk verrichten." Vanuit dat perspectief is reumatologie een erkend specialisme geworden imet als gevolg dat aan de faculteiten geneeskunde leerstoelen " reumatologie worden ingesteld. "Onderzoek naar chronische ziekten is dus in een soort stroomversnelling terechtgekomen," aldus de hoogleraar.

Samenwerking De nieuw op te richten afdeling reu­ matologie in het Academische Ziekenhuis van de vu, het Azvu, zal reumatologen opleiden in samenwer­ king met het Slotervaart Ziekenhuis, dat momenteel de grootste klinische reumatologische afdeling binnen de regio groot­Amsterdam heeft, en met het Jan van Breemeninstituut, een groot poliklmisch 'org­ en behande­ lingsinstituut vooi reumatologie in Amsterdam. Patiënten met de meer ingewikkelde ziektebeelden, met name gecompliceerde reumatoïde artritis en

diverse ontstekingen, zullen in de toe­ komst binnen de vu worden behan­ deld. Naast het feit dat studenten en artsen in opleiding beter op de hoogte wor­ den gebracht van nieuwe ontwikkelin­ gen, ligt volgens Dijkmans de meer­ waarde van zo'n samenwerkingsver­ band in het feit dat nu gemakkelijker bij een grotere groep patiënten vroeg­ tijdig kan worden vastgesteld of deze een beïnvloedbare reumatologische aandoening hebben. Alleen al omdat het patiëntenbereik een stuk groter is geworden. "Ons vermoeden wordt steeds meer bevestigd: hoe eerder bij een patiënt reumatoïde artritis is vast­ gesteld, des te effectiever zal de behandelmg zijn. Bovendien heeft samenwerking tussen reumatologen van verschillende ziekenhuizen het voordeel dat voor studies naar de wer­ king van een geneesmiddel grotere aantallen patiënten kunnen worden benaderd." Reumatoïde artritis is een ziekte waar­ bij veelal in eerste instantie de kleme gewrichten van de handen en voeten gezwollen raken. Maar ook andere gewrichten kunnen in het proces betrokken raken en soms worden interne organen ook aangetast. Inmiddels is gebleken dat een vroegtij­ dige behandeling de ziekte tot rust kan brengen, waardoor patiënten min­ der fysieke beperkingen ondervinden. Dijkmans: Patiënten die dertig jaar geleden nog in een rolstoel belandden, kunnen we nu met name dankzij medicamenten, oefentherapie en gewrichtsprotheses langer op de been houden."

f Prof. dr B.A.C. Dijkmans: 'We weten inmiddels dat reumatoï de artritis een immuunziekte is'

Peter Wolters - AVC/VU

Aanleg Ondanks nieuwe medicijnen en behandelmethoden is er nog maar weinig bekend over het ontstaan van reumatoïde artritis. "Vroeger werd wel gedacht dat reuma in sommige geval­ len een erfelijke ziekte is, maar daar zijn we op teruggekomen. W e hebben bij geen enkele vorm van reumatoïde artritis kimnen aantonen dat ze erfelijk is." "We weten inmiddels wel dat mensen die een bepaalde aanleg hebben, meer kans hebben om de ziekte te krijgen. Of men de ziekte echt krijgt, kunnen we echter vooraf nooit vaststellen. Terugkijkend kun je wel een aantal determinanten noemen. Deze zijn echter zo vaag, dat we er niet zoveel over kunnen zeggen. We weten inmid­

dels wel dat reumatoïde artritis een immuunziekte is; m het lichaam van de patiënt zijn cellen op hol geslagen die bepaalde stoffen afscheiden. Reumapatiënten krijgen nu antistoffen toegediend, die gericht zijn tegen deze celboodschappers. Deze zogenoemde immuno­modulerende therapie hjkt te werken, maar we zijn minder hoopvol dan een aantal jaren geleden, aange­ zien we de ziekte met deze middelen niet kunnen stoppen. En het is nog maar de vraag hoelang we het ziekte­ proces hiermee tot rust kunnen bren­ gen." "Van een aantal andere vormen van

reuma, zoals de ziekte van Bechterev, een niet­chronische reumavariant, is inmiddels bekend dat patiënten een bepaalde aanleg moeten hebben voor de ziekte en dat bovendien een ele­ ment ­ wellicht een bacterie ­ van bui­ tenaf een rol speelt bij het ontstaan. En reactieve artritis blijkt vooral jonge mensen te treffen als ze gevoelig zijn voor voedsel waarin bijvoorbeeld een salmonellabactene aanwezig is, maar bij reumatoïde artritis tasten we nog helemaal in het duister." Van deze vorm van reuma zal worden onderzocht in welk stadium van de behandeling welke medicamenten en

therapieën het beste werken. "Op die manier proberen we ook meer inzicht te krijgen in het ontstaan van de ziek­ te. Als een medicijn blijkt te werken, gaan we onderzoeken hoe dat komt; uiteindelijk zullen we op die manier toch meer inzicht krijgen in het ont­ staan van de ziekte. Het onderzoek zal op deze manier zeker gestaag vorde­ ren. Een patiënt die nu reuma krijgt, is, denk ik, dus toch beter af danken patiënt die al tien jaar reuma heeft."

Een theelepeitje Hnzensoep is genoeg voor een heel jaar geluk Antropologiestudenten Heleen Smits en Sigrid Kristensen verrichten drie maanden veldwerk op Sicilië. Maandelijks berichten zij van hun belevenissen. Over linzensoep bij Oud Nieuw en de Siciliaanse stempeltjescultuur. In de serie 'De wereldstudent'. Heleen Smits Sigrid Kristensen

Het is bijna middernacht, de laatste dag van het jaar. In een carnavalesk versierde feestzaal tikken de minuten weg, terwijl onder luid gejuich de laatste lootjes getrokken worden. Sicilianen zijn nu eenmaal dol op spelletjes, gokken en loterijen. Terwijl de tafels nog vol staan met enorme hoeveelheden pasta, vlees en toetjes, wordt er een bord dampende linzen­ soep voor onze neus gezet. Een thee­ lepeltje is genoeg voor een heel jaar geluk. Om 00.00 uur precies vliegen de champagnekurken in het rond. W e wanen ons even in Nederland en

staan al snel buiten in de lucht te turen. Tevergeefs, vuurwerk wordt bij andere gelegenheden afgestoken. Het is nu tijd voor het echte werk: de mannen schieten vrolijk met jachtge­ weren in het rond, terwijl de rest van de familie het serviesgoed uit het raam aan diggelen gooit. Weer eens wat anders dan een vuurpijl ontwij­ ken. Het is leuk om te ervaren hoe snel je opgenomen wordt in een afgelegen bergdorpje waar iedereen elkaar kent. De status van vreemdeling is reeds lang ingeruild voor die van vreemde dorpeling. Men is inmiddels gewend aan onze afwijkende haarkleur, onze

in hun ogen enorme lengte en aan de bergstappers waarmee we het hele dorp doorkruisen. Dat neemt echter niet weg dat we er inmiddels echt 'bij' horen en dat men dus ons ook goed in de gaten houdt. Het hele dorp weet morgen waar we vandaag geweest zijn en wat, waar en met wie we gegeten hebben... Zelfs een bezoekje aan het kerkhof buiten het dorp blijft niet onopge­ merkt. In tegenstelling tot Noord­ Europa worden de doden hier boven de grond 'begraven', in met pracht en praal versierde huisjes. De vele lamp­ jes, foto's en bloemen geven het kerk­ hof een haast levendig sfeertje. Het lijkt wel een flatgalerij, de hoge met geraniums bezaaide grafmuren waar de kisten van de minder bedeelden in worden geschoven. Voor de echte flatgebouwen moet je echter in Palermo zijn, een hectische havenstad niet ver van ons dorpje waar we regelmatig voor ons onder­ zoek te vinden zijn. De stad heeft op zijn minst twee gezichten. De weelde­ rige kathedraal als middelpunt van het historische centrum, de ontelbare

vaak verscholen kerken, de prachtige parken en de stijlvolle winkelstraten staan in schril contrast met de vele verloederde stadswijken, het rondslin­ gerende vuilnis en de nog steeds zichtbare sporen van de bombarde­ menten uit de Tweede W ereldoorlog. De stad bruist overdag van leven, in

de smalle straatjes strekken zich druk­ bezochte marktjes uit en overal klinkt het geluid van vrolijk schreeuwende Sicilianen nog net boven het lawaai van het chaotische verkeer uit. Het is duidelijk dat men hier buiten leeft. Zodra de schemer invalt, verandert Palermo in een verlaten, ongure stad

waar de misdaad welig schijnt te tie­ ren. In de oude universiteitsbiblio­ theek merk je daar niets van. Hier heerst de rust. Bij binnenkomst maken we wederom kennis met de Siciliaanse 'papiertjes­ en stempeltjescultuur'. ledere student dient bij binnenkomst vijf formulieren m te vullen die naast het toegangsbe­ wijs als lenerspasje fungeren. Een ritueel dat zich iedere dag herhaalt. Enthousiast stormen wij daarna op de enige computer af die helaas slechts door een gewichtige man in pak bediend mag worden. Hij besluit net te gaan lunchen en wij zijn dus ver­ oordeeld tot een lange zoektocht in het doolhof der kaartenbakken. Met een lijstje titels gaan we vervol­ gens 'even' naar de uitleenbalie. Bijna drie uur later hebben we de benodig­ de boeken en bijbehorende formulier­ tjes in handen. Ervan uitgaande dat even een boek lenen al gauw een hele dag kost, zou een tempobeurs hier helemaal stressen zijn...!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen