Ad Valvas 1995-1996 - pagina 154

ADVALVAS 26 OKT OBER 1995

PAGINA 10

Kamerleden Lansïnk en Van Gelder snakken naar een inhoudelijk debat 'We verzinnen prachtige verhalen om de bezuinigingen te rationaliseren. Dat is hypocriet' Praten over hoger onderwijs is steeds meer praten over geid en steeds minder over inhoud en visie. Tot grote ergernis van CDAoudgediende Ad Lansinit en tot verdriet van Wim van Gelder, sinds 1986 in de Kamer voor de pvdA. "Minister Ritzen moet in het kabinet met de vuist op tafel slaan", vindt Lansink. Van Gelder hekelt zijn partijgenoten in de fractie, "in de pvdA wordt steeds meer gehamerd op 'investeren in jezelf'. Ik voel me daar absoluut niet bij thuis." Een tweegesprek. Pieter Evelein/HOP Sinds hij in 1989 aantrad, heeft minister R itzen de buikriem van het hoger onderwijs, steeds strakker aange­ haald. Vooral de studenten moesten zeer fors inleveren. T e r illustratie: de overheid had in 1990 3,5 miljard gulden beschikbaar voor de studie­ financiering. In 1998 is dat nog slechts achthonderd müjoen. Aanvaardbaar, vindt de minister. Studeren is inves­ teren in je toekomst. Daarvoor mag fors worden betaald. En studeren is presteren. D u s krijgt een student niet gedurende zes jaar een beurs, maar vier jaar. Lenen kan altijd nog.

I

Was dit ook gebeurd als bezuinigingen niet nodig waren geweest? Van Gelder: "De maatregelen hangen sterk samen met geld. Dat zal ik niet ontkermen. Ik had graag gezien dat dit thema los van de financiën op tafel was gekomen. Dat is niet gebeurd. Dit soort onderwerpen komt pas op de agenda als er moet worden bezuinigd. En nu verzinnen we prachtige verhalen om de bezuinigingen te rationaliseren. Dat is hypocriet." Lansink: "Ik vind het stijlloos. Onder­ wijs is één van de kerntaken van de overheid. Dat betekent dat er altijd voorrang moet worden gegeven aan idealen boven geld. De minister moet zich daar hard voor maken. Maar Ritzen heeft een zwakke positie in het kabinet. H o e is het anders te verklaren dat het kabinet hamert op werk, werk, werk, een versterking van de techno­ logie en een versterking van de kermis­ infrastructuur, maar niet investeert in het onderwijs? Bij onderwijs bepaalt

geld het beleid sterker dan bij andere departementen." Van Gelder: "Ik ben het er mee eens dat er meer geld voor onderwijs moet komen. Maar sinds 1982, onder Lubbers 1, 2 en 3 is het kabinetsbeleid voornamelijk bepaald door de vraag: hoe krijgen we de overheidsuitgaven onder controle. Daardoor wordt ook met onderwijs veel instrumenteier omgegaan. Het ontbreekt aan een op de toekomst gerichte aanpak. We hebben al veel te lang moeten wachten op een fundamentele discussie over de plaats van het onderwijs in de samenleving en wat daarbij de rol is van de overheid enerzijds en de markt anderzijds. Als die patstelling niet snel wordt doorbroken, gaan we op veel terreinen de boot missen. Ik maak me daar zorgen over."

Visie Lansink: "Er is helemaal geen visie meer. Dat verwijt ik primair de minister, maar ook de fracties die hem steunen. Ze laten zich meeslepen door de WD, wat erop neerkomt dat het hoger onderwijs een elitaire aangelegenheid wordt. Studeren wordt steeds duurder. Het is onmogelijk om met de huidige bezuinigmgen de toegankelijkheid tot het hoger onderwijs te handhaven. Terwijl we juist een Hoger Onderwijs Voor Velen nodig hebben om de samenleving overeind te houden."

I

De nadruk op bezuinigen leidt ertoe dat studiefinanciering mets meer heeft te maken met de zelfstandigheid van studenten, maar alles met de eigen investering van de student. Van Gelder: "Het is breder. Op veel

J|vi|iltiHIILUA WfWJVIimbffiff f j ;

­ ­ 'i<s»igsï*c«3«l«W?R«e?*

Ad Lansink: 'Er is helemaal geen visie meer. Dat verwijt ik primair de minister, maar ook de fracties die hem steunen' terreinen in de samenleving is sprake van de depri drive: deregulering en privatisering waar het kan. Ik heb daar heel veel moeite mee. Onderwijs is een goed met een eigen waarde, waar de overheid in dient te investeren. Zij het, dat je wel mag kijken of studenten niet te makkelijk voor een universiteit kiezen in plaats van een hogeschool. Maar het is grote onzin om te beweren dat studeren alleen een kwestie is van investeren in jezelf. Een deel van mijn fractie denkt er zo over. Ik voel me daar volstrekt niet bij thuis. Dat is een verarmde benadering. Op dit moment denk ik dat de studiefinanciering geen drempel opwerpt om te gaan studeren. H e t wordt heel trick y, maar tot nu toe ben ik niet pessimistisch. Ik maak me meer zorgen over het bindend advies. Ritzen wil dat studenten al na drie maanden kunnen worden weggestuurd, terwijl er instellingen zijn die nog niet

eens m staat zijn om na een jaar een goed bindend advies te geven. Dan vraag ik me af: waar zijn we nou mee bezig." En zo moeten de studenten nog maar afwachten of het onderwijs zo goed wordt als minister Ritzen belooft. Het collegegeld gaat alvast omhoog, terwijl de Kamer had geëist dat er eerst harde bewijzen moesten zijn voor een verbetering van de k waliteit. Van Gelder: "Zowel de universiteiten als de hogescholen hebben R itzen toegezegd dat ze er hard aan werken. Ik geloof daar in en dat is voor mij

^Van studenten hoor ik dat het onderwijs nog tüèl te wensen overlaat*

Dat is teleurstellend. In de vorige regeerperiode was dat anders. D e afspraken over de bezuinigingen zijn zo heilig dat er niets meer te discussieren valt."

I

Behalve dan bij de spaarpuntenregeling. Daar k wam de minister zélf terug op zijn belofte aan de Kamer om zo 'n regeling te treffen. Hij voelde niets voor 'betaalde vakantie'. Van Gelder: "Over die vakantie had hij niet meer mogen beginnen. Die discussie was afgerond. Maar er is iets anders. We hebben geleerd dat je universiteiten en hogescholen met iets onmogelijks moet opleggen. H o e zit het eigenlijk met de administratieve belasting van zo'n regeling? Lansink: "Dat had je je moeten bedenken toen je voor ons amendement stemde. Een jaar geleden al, bij het wetsvoorstel Student op eigen benen!" Van Gelder: "En toch vind ik het reëel om die belasting na te gaan. Wat mij betreft komt de Kamer regelmatig terug op zijn besluiten. Het is heel verstandig om jezelf de vraag te stellen of de regels wel uitvoerbaar zijn."

I voldoende. Er wordt veel te negatief gedaan. In de Kamer was het beeld ontstaan dat het een zootje is bij de instellingen. Dat is een volstrekte misvatting. Er is al veel in beweging gezet. Dat blijkt ook uit rapporten van de Inspectie. D e voorwaarde van de Kamer om pas na een kwaliteitstoets met een verhoging van het collegegeld in te stemmen, is wat mij betreft een extra impuls."

Toch m a a r a n d e r s

Sidney Vervuurt - AVC/VU

Lansink: "De belofte van de instellingen zegt mij niets. Zij hebben de neiging om zichzelf te beschermen. Studenten vormen de beste toets. En van hen hoor ik dat het onderwijs nog wél te wensen overlaat. Er komen nog twee verhogingen van het collegegeld aan. Daarvoor moet echt worden vastgelegd dat eerst de kwaliteit wordt beoordeeld. Het gedrag van de coalitie in deze kwestie is opvallend. Het komt vaker voor: er wordt heel hard geroepen dat er iets moet gebeuren, maar als puntje bij paaltje komt, kruipt men bij elkaar en zegt: we laten de eis vallen en doen het toch maar anders. Omdat de bezuiniging anders niet wordt gehaald.

ln het beleidsplan HOOP-belooft Ritzen tien jaar budgettaire rust. Wat is die belofte waard? Lansink: "Het is the limit dat R itzen dit voorstelt. Nota bene hij heeft van het ene op het andere moment ingestemd met een enorme bezuiniging. Je kunt geen afspraken vastleggen voor zo'n lange periode. Een regering regeert niet over het graf heen. IVlinisters proberen het wel, om rust voor zichzelf te creëren. Maar het is een lege huls." Van Gelder: "Dat vind ik dus onzin. Het goede van dit kabinet is juist dat het aan het begin van de rit heeft vastgelegd waar er moet worden bezuinigd. De bedoeling is dat daar niets meer bijkomt. Zo garandeer je de instellingen dat ze voor een langere termijn uit de wind worden gehouden. Dat is een heel positieve aanpak." H l Maar ook een reële aanpak ? Van Gelder: "Je moet wel enig geloof hebben in je eigen beleid. Voor honderd procent kun je het nooit garanderen. D e wereld verandert zeer snel en de opvattingen van mensen ook."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen