Ad Valvas 1995-1996 - pagina 239

AD VALVAS 30 NOVEMBER 1995

PAGINA 7

In Windhoek worden leraren minder verbaal VU helpt zuidelijk Afrika bij hervorming onderwijs De dienst ontwikkelingssa menwerking va n de vu houdt de komende ma a nd in de Namibische hoofd­ stad Windhoek een vierdaags congres over onderwijs in exacte vakken. Dr C. Stolt, mede­orga nisa tor va n het congres, verwacht da t zo'n 150 mensen uit tien Zuidafrikaanse la nden komen luisteren na a r sugges­ ties van de vu om het onderwijssysteem ter plekke te verbeteren. Peter Boer man

De vu heeft al lange tijd contacten met verschillende universiteiten in landen in het zuiden van Afrika. Sinds de ban­ den met de universiteit van Potchefstroom in het toentertijd door apartheid gekenmerkte Zuid­Afrika verbroken werden, heeft de vu haar werkterrein steeds meer verlegd naar de buurlanden. Ook de aanpak van de ontwikkelingssamenwerking is sinds­ dien veranderd. Waar vroeger de vu vooral zelf de leerlingen probeerde te onderwijzen, ligt nu het accent op ver­ beteren van de leraren, legt medewer­ ker van de dienst ontwikkelingssamen­ werking (DOS) dr C. Stoll uit. "In veel landen is de traditie van lesgeven uiterst verbaal. De leraar vertelt en de leerling neemt het al dan niet op." Stoll lacht. "Dat systeem heeft zijn goede kanten. In Nederland zou je soms willen dat de leerlingen wat beter luisterden. Maar het kent ook zijn nadelen. De leerling wordt er weinig in betrokken. Daarom pleiten we ervoor de leerling meer zelfWerkzaam te laten zijn."

Stoll heeft de laatste jaren hard meege­ werkt aan de zogenaamde teacher­trai­ ning, een programma om de kwaliteit van de leraren in de ontwikkelingslan­ den te bevorderen. "We willen de didactiek verbeteren en de program­ ma's meer richten op wat de leraren echt te doen krijgen. Ook nascholings­ en bijspijkercursussen voor leraren die

al les geven horen daarbij. Als ik zeg dat er daar veel leraren rondlopen die niet voldoende gekwalificeerd zijn, druk ik me namelijk nog eufemistisch uit." Maar door alleen de huidige leraren te verbeteren, ben je er nog niet, beseft Stoll. Ook 'het systeem' moet verande­ ren. "De vu maakt natuurlijk niet het beleid in die landen. Dat willen we ook met. We willen wel een onder­ zoeksysteem opzetten om bijvoorbeeld te kijken waarom mensen leraar wor­ den en waarom leraren stoppen. Het mes snijdt met dergelijk onderzoek aan twee kanten: de leraar gaat bij zichzelf te rade hoe hij zijn vak uitoefent en de school krijgt gelijk feedback. In die zin dragen we wel indirect bij aan het beleid." Voor het opstarten van zulk onderwijs­ kundig onderzoek werkt DOS niet alleen samen met de lerarenopleiding van de vu, IDO­VU , maar ook met de

Universiteit Twente. Stoll weet waarover hij praat. Als bio­ loog was hij zelf jarenlang werkzaam in het zuidelijke gedeelte van Afrika. Nu maakt hij deel uit van een van de vier taakgroepen van DOS, Basic Sciences, een groep die zich vooral bezighoudt met de exacte vakken. Die bemoeienis is vaak ook inhoudelijk. "In principe koppelen wij slechts mensen", zo vat Stoll het werk van DOS samen. "De faculteiten verzorgen de inhoudelijke component, bij ons zitten de mensen met verstand van ontwikkelingssamen­

Dr C. stoll: 'Als ik zeg dat er in zuidelijk Afrika veel ler a­ ren r ondlopen die niet voldoen­ de gekwalifi­ ceerd zijn, dr uk ik me nog eufe­ mistisch uit'

tv

V.

Peter Wolters ­ AVC/VU

werking. Maar door onze vakinhoude­ lijke achtergrond en ervaring daar, kunnen we ook specifieke problemen beter inschatten." De taakgroep waar Stoll deel van uit­ maakt verzorgt haar teacher­training nu in negen landen: Botswana, Namibië, Zimbabwe, Tanzania, Lesotho, Swaziland, Zambia, Zuid­Afrika en Mozambique. Het congres dat DOS van 11 tot 14 december in Windhoek organiseert, moet iedereen uit die negen landen, die bezig is met de teacher­training, samenbrengen. De deelnemende landen zijn zelf gevraagd een delegatie samen te stellen. "Dat is een heel diplomatiek proces", aldus Stoll. "We hebben alleen richtlijnen gegeven wat voor mensen we verwach­

ten. We willen niemand iets opdrin­ gen." De organisatie van de conferentie kost in totaal zo'n twee ton. Vooral het NufGc, de landelijke organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs, droeg financieel een belangrijke steen bij. Dat DOS een ste­ vige poot heeft in zuidelijk Afrika mag wel blijken uit het feit dat een van de andere taakgroepen van DOS, het Natural Resource Management, in dezelfde tijd aan de University of the North in Zuid­Afnka een conferentie houdt. Stoll is dan ook niet zonder trots over zijn werkgever. "Wat ont­ wikkelingssamenwerking betreft doet de vu zeker niet onder voor anderen. Samen met de landbouwuniversiteit

van Wageningen, behoort de vu tot de groten. We hebben hier nu zo'n dertig man m Nederland zitten. En nog eens zoveel 'in het veld'. Het merendeel daarvan zit, sinds de bemoeienis met Indonesië sterk is teruggelopen, in zui­ delijk Afrika." Stoll, die met de snel­ heid van een mitrailleur zijn verhaal afsteekt, begint opnieuw te lachen. "Je kunt wel op je vingers natellen dat de KLM een goede klant aan ons heeft."

Drummer neigt naar stabiliteit De hand die het snelst trommelt stuurt de hand met de langzame cadans Het ritme wordt niet geregeld door een soort moto­ riekprogramma in het hoofd, zoals vroeger wel werd gedacht. Het menselijk bewegen richt zich gewoon op stabiliteit. Da t stelt bewegingswetenscha pper Lieke Peper, die afgelopen ma a nda g op haar onder­ zoek promoveerde. Peter Boer man

Het valt niet mee om met twee handen twee verschillende snelheden te trom­ melen. Toen bewegingswetenschapper Lieke Peper de oorzaken hiervan wilde onderzoeken, moest ze haar toevlucht zoeken tot ervaren drummers. "De principes die ik onderzocht gaan voor iedereen op", verklaart ze, "maar de experimenten die ik in gedachten had, zouden anderen nooit ten uitvoer kun­ nen brengen." Gelukkig drumde Pepers vriend al een tijd lang in een bandje, zodat de eerste proefpersoon snel gevonden was. Ook de anderen bleken alras voor handen. "Ik heb kunnen kiezen uit zo'n acht drum­ mers. Meestal gebruikte ik er een stuk of vijf, zes. Eén keer slechts drie, maar dat is echt het minimum om nog ver­ antwoorde conclusies te kunnen trek­ ken. Het onderzoek is heel intensief geweest, ook voor de proefpersonen." Ruim vijf jaar geleden studeerde Peper af aan de faculteit bewegingsweten­ schappen op, kort gezegd, een voorlo­ per van haar huidige onderzoek. Anderhalf jaar later kreeg de faculteit van NWO een subsidie om het onder­ zoek te vervolmaken. Peper, die tot die tijd als aio aan de slag was, besloot na njp beraad de overstap naar haar eer­ ste liefde te maken. Daar heeft ze naar eigen zeggen nooit spijt van gehad. "We werken hier vanuit een vrij nieuw perspectief Dat twee handen elkaar

beïnvloeden, wisten we al. De traditio­ nele opvattmg is echter dat je daarvoor een soort motoriekprogramma m je hoofd hebt dat de interactie regelt tus­ sen twee ritmisch bewegende ledema­ ten. Ik heb nu aangetoond dat dit motoriek­programmaverhaal niet opgaat. Een plotselinge overgang tus­ sen verschillende ritmes valt er name­ lijk niet mee te verklaren." Peper schrijft in het proefschrift Tapping dynamics, waarop ze afgelopen maandag promoveerde, dat als een drummer spontaan overspringt op een ander ritme dit een gevolg is van ver­ schillen in stabiliteit. U it het wiskundi­ ge model van gekoppelde osciU atoren dat de promovenda heeft opgesteld blijkt dat die stabiliteit afhangt van de verhouding tussen de frequenties waarmee de handen moeten slaan. Een verhouding als 4:7 bleek bijvoor­ beeld moeilijker dan een verhouding van 3:4. Peper ontdekte dat een drum­ mer neigt naar een stabiele verhouding met een lage frequentie. "Als je een moeilijk patroon steeds sneller laat uit­ voeren, stapt de drummer op een gegeven moment vanzelf over op een gemakkelijker patroon. Er vindt een soort aantrekking tot bepaalde coordi­ natiepatronen plaats. Daaruit blijkt maar weer eens dat het menselijk bewegen gericht is op stabiliteit." De opstellingen die Peper voor haar onderzoek bedacht, vroegen soms nogal wat van de deelnemende drum­

Dr Lieke Peper : 'Als je een moei­ lijk patr oon steeds sneller laat uitvoe­ ren, stapt de drummer op een gegeven moment vanzelf over op een gemakkelijker patroon'

Peter Wolters ­ AVC/VU

mers. Bij een van de moeilijkste expe­ rimenten kreeg de drummer bijvoor­ beeld op één oor het ritme te horen dat hij met zijn rechterhand moest slaan, en kreeg hij voor het ritme van zijn linkerhand een knipperend lichtje te zien. De bewegingen van de handen van de proefpersonen werden steeds geregistreerd door middel van LED­jes op de vingers. Al snel bleek dat alle testen steeds in dezelfde richting wezen. Hoe sneller je een bepaalde verhouding moet trommelen, hoe min­ der stabiel dat ritme wordt en hoe eer­ der je overstapt op een relatief makke­ lijk patroon. Ook een andere uitkomst was opvallend: de hand die het snelst moet trommelen heeft een grotere invloed op de hand met de langzame

cadans dan omgekeerd. Dat daarbij niet alle proefpersonen altijd precies aan de voorspellingen voldeden, is volgens de promovenda toe te schrijven aan de 'lange individu­ ele leergeschiedenissen' die de proef­ personen achter de rug hadden. "In de coördinatie van je ledematen spelen intentie en leren een grote rol. Hierdoor kan natuurlijk variatie tussen proefpersonen optreden. Maar het is mij juist opgevallen hoe weinig de uit­ komsten verschilden van wat ik ver­ wachtte." Hoewel Peper verklaart haar proef­ schrift als een afgerond geheel te zien, verklaart ze ook nog aanleiding genoeg te hebben om door te gaan met onder­ zoek naar de wijze waarop verschillen­

de ledematen verscheidene ritmes kun­ nen uitvoeren. Gelukkig heeft ze daar­ voor ook nog de tijd. Sinds Peper begon met haar onderzoek zijn slechts drieëneenhalf jaar verstreken. Haar contract loopt nu nog door tot april. Voor veel promovendi een ongekende luxe. "Ik heb het wel efBcient gedaan", verklaart ze haar snelle promotie. "De experimenten waren bovendien geluk­ kig met aftiankelijk van elkaar. Ik kon dingen dus door elkaar doen. Dat heeft me ook wel geholpen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen