Ad Valvas 1995-1996 - pagina 573

AD VALVAS 9 MEI 1996

PAGINA 19

De hoofdinspecteur en de bei^ kwaliteitsplannen 'Niemand wil politieke heibel, maar wij moeten wel een streep trekken' Er heerst hoogspanning bij de inspectie voor het hoger onderwijs. Sinds enkeie wel<en buigt men zich er over een berg 'kwaliteitsplannen' uit het hoger onderwijs. Begin juni moet de hoofdinspecteur, drs J.C. (Johan) van Bruggen, al aan minister Ritzen melden welke plannen er deugen. Van de uitkomst hangt veel af. Frank Steen kamp/HOP

Vorig jaar besloot de Tweede Kamer dat het collegegeld op termijn met 500 gulden verhoogd mocht worden, mits gelijktijdig de 'studeerbaarheid' van het hoger onderwijs zou worden verbeterd. Om die studeerbaarheid te bevorderen, werden de universiteiten verplicht een kwaliteitsmanagementplan (KMP) op te stellen. In dat plan geven de instellingen aan hoe zij hun onder­ wijs willen verbeteren. De grote vraag is nu natuurlijk: van hoeveel universiteiten wordt het kwali­ teitsplan afgekeurd? Bij de inspectie voor het hoger onderwijs heeft men het antwoord al grotendeels in han­ den. Hoofdinspecteur Van Bruggen heeft er zelfs al met de minister over gesproken. "Maar ik kan absoluut nog niets zeggen over de uitkomsten van onze beoordeling." Hij legt dit uit: "Stel nu eens dat wij zestig procent van alle plannen onder de maat vin­ den. Je kunt je voorstellen dat de Kamer dan heel moeilijk akkoord kan gaan met de volgende collegegeldver­ hoging. In dat geval heeft de minister dus een groot probleem." Ook als dertig procent van de plannen ondermaats blijkt, mag Ritzen nog problemen verwachten. Van Bruggen: "Hij zou dan bijvoorbeeld kunnen zeggen dat sommige instellingen pas laat begonnen zijn; en dat bij de meesten de kwaliteitsverbetering in elk geval stevig op gang is." Maar ook dan is het nog de vraag of de Kamer dit genoeg vindt om de collegegeld­

Hoofd­ inspecteur Johan van Bruggeni'lk kan u vertellen dat sommige inspecteurs hier slecht van slapen ' Bram de Hollander

verhoging door te laten gaan. En als er nu maar drie of vier KMP 'S worden afgekeurd? Van Bruggen: "Dan staan die universiteiten en hoge­ scholen er slecht voor. Want wij mogen het niet bekendmaken, maar er is toch een kans dat zo'n afkeuring bekend wordt." De publiciteit daar­ over kan studenten wegjagen. "En dat kan grote financiële gevolgen hebben. Wij zien heel goed dat zowel de minister als universiteiten weinig belang hebben bij politieke heibel. Maar aan de andere kant: wij moeten wèl een streep trekken. Als een instel­ ling er met de verbetering van het onderwijs een potje van maakt, is het aan ons om dat te constateren. Ik kan u vertellen dat er inspecteurs zijn die daar slecht van slapen." Ook een hoofdinspecteur die 'abso­ luut niets' zegt, kan tussen de regels door veel duidelijk maken. Want wie

Van Bruggen beluistert, voelt wel aan dat zijn inspecteurs niet voor niets slecht slapen. De kans lijkt groot dat er meer dan een handvol kwalititeits­ plannen wordt afgekeurd. "Kijk: als in een KMP over vier van onze zes vaste toetsingspunten niets wezenlijks te vinden is, dan zeggen wij natuurlijk: 'Minister, dit kan niet.'" Toch hoeft voor de betreffende universiteit dan nog niet alles verloren te zijn, denkt Van Bruggen: "Het zou nog kunnen dat er afgesproken wordt dat die instelling als de weerga in juli/augus­ tus aan de slag gaat om haar plarmen te verbeteren. En dat wij die dan op de valreep alsnog beoordelen. Het heeft zeker niet onze voorkeur, maar het is een mogelijke way out." Behalve met alle kwaliteitsplarmen, hebben de inspecteurs het ook druk met de visitatierapporten. Sinds drie jaar heeft de inspectie ook de taak om

na elk visitatierapport aan de minister te melden bij welke opleidingen de kwaliteit zorgelijk is. Zo'n opleiding moet snel voor verbetering zorgen. Blijft die uit, dan kan de minister na een tijd de opleiding sluiten. "U heeft gezien waar dat toe kan lei­ den: afgelopen september is voor het eerst een opleiding genoemd die het ultimum remedium van sluiting door de overheid naderde." Het ging om poli­ ticologie in Nijmegen. Een visitatie­ commissie vond al in 1992 dat deze opleiding veel te licht was. Vorig jaar vond de inspectie dat er nog steeds niet genoeg was verbeterd. Dus dreig­ de minister Ritzen met de 'rode kaart' als er niet binnen een half jaar iets veranderde. De universiteit stak als­ nog tonnen in versterking van haar politicologie­opleiding. "En", aldus Van Bruggen, "in april stelden wij vast dat de procedure afgesloten kon

worden." De rode kaart werd net niet getrokken. Tot zijn verbazing zijn veel universi­ teitsbesturen pas door het geval politi­ cologie wakker geschud. Kennelijk begreep men nu pas dat het systeem van visitaties harde consequenties kan hebben. Men zal daar volgens Van Bruggen aan moeten wennen: "We gaan dit vaker meemaken." Zo heeft de inspectie, op basis van de visitatie­ rapporten uit 1995, dit jaar zowel bij de universiteiten als in het HBO een tiental nieuwe zorgelijke gevallen aan­ gewezen. Namen noemt de hoofdin­ specteur niet. Maar hij wil wel kwijt dat door die dreiging "het spel tussen ons en de instellingen harder gespeeld zal worden dan tot nu toe". "U begrijpt: wij zijn niet echt geliefd. Niemand roept: 'Ha, daar komt onze inspecteur!' Vroeger waren we vooral adviseurs, maar dat verschuift steeds meer naar auditing, een accountant­ achtige rol. Ook voor ons is die veran­ dering niet eenvoudig. We zijn nog steeds bezig om onze procedures aan te scherpen." "En er gaat nog wel eens iets fout", erkent Van Bruggen. Niet dat zijn mensen maar naai; willekeur oordelen vellen, maar de berg informatie en mooie verhalen die ze soms over zich uitgestort krijgen, wil hen nog wel eens zand in de ogen strooien. Zodat het er niet van komt om op het juiste punt nog even de harde feiten te chec­ ken. Een opleiding laat bijvoorbeeld met mooie schema's zien dat de sprei­ ding van tentamens verbeterd is. "Daar kun je niet over oordelen zon­ der met studenten te praten", vindt Van Bruggen. "Dus eist een goede inspecteur een gesprek met zes of zeven door hem zelf uit te kiezen stu­ denten. Maar je moet dat wantrouwen wel op tafel durven leggen. Soms kan je maar beter met twee inspecteurs op pad gaan."

Nieuwe ISO­voorzitter vreest bureaucratie Hij vindt de prestatiebeurs een "onding", vindt dat Ritzen te ver gaat met de aantasting van de universitaire democratie en noemt alle aandacht voor kwaliteit en studeerbaarheid "heel positief". Met zulke standpunten kun je zo terecht bij de Landelijke Studentenvakbond. Toch zit Maarten Stienen bij de andere studentenbond, de gematigde ISO.

>.

. fi^n^ • ­/i.­^iS

Iso­voorzitter Maarten Stien en : 'Een studen t in elk opleidingsbestuur'

' " i ï • "*-

Bram de Hollander

Frank Steen kamp/HOP

Komend collegejaar wordt de Maast­ richtse student Maarten Stienen voor­ zitter van de studentenvakbond iso. Stienen, derdejaars gezondheidskun­ de, heeft al wat ervaring met besturen. Hij is vice­voorzitter van de universi­ teitsraad (UR) en voorzitter van de UR­ commissie studentenbeleid in Maas­ tricht. Was ook plaatselijk voorzitter van siB, de Studentenvereniging voor Internationale Betrekkingen. Landelijk is hij al enige tijd actief in de iso­com­ missie voor internationalisering. En hij overlegt, als lid voor de Maastrichtse studentenfractie Dope, geregeld met geestverwanten uit andere steden, in de 'commissie universitaire politiek' van het iso. Over ondenvijsvemieuwing kan hij meepraten. Hoorcolleges zijn in Maastricht een uitzondering. In plaats daarvan volgen studenten er pro­ bleemgestuurd onderwijs (P GO), waar­ in ze zelf doelgericht kennis leren ver­ garen. Bij zulke onderwijsgroepen was Stienen afgelopen jaar tutor of proces­ begeleider. En hij is niet afgeknapt op het PGO­systeem: "Dit stimuleert een actieve studiehouding. Een manco is

alleen dat docenten soms nog moeten leren goede 'taken' voor zelfstudie voor te bereiden." Wat vindt hij van Kwaliteit en studeer­ baarheid, het door de studentenbon­ den afgedwongen akkoord waardoor het ganse hoger onderwijs dit jaar plannen voor onderwijsverbetering moesten schrijven? "Er zit wel bureau­ cratie aan vast", vindt Stienen. "Maar de winst is dat nu de kwaliteit van het onderwijs bij elke hoger­onderwijsin­ stelling bovenaan de agenda staat. Er zijn veel meer docenten betrokken bij discussies over onderwijsverbetering dan voorheen." Dat geldt ook voor Maastricht. "Terecht, want ook aan ons onderwijs is wel degelijk veel te verbeteren." Hij vindt dat kwaliteit en studeerbaarheid van het onderwijs "permanent" op de bestuurlijke agen­ da thuishoren. Stienen maakt zich nu vooral druk over de plannen van minister Ritzen

met het universitair bestuur, waarbij de invloed van gekozen raden wordt verkleind. Hoewel de zaak al beklon­ ken kan zijn voordat 'zijn' bestuur aantreedt, wil hij wel het iso­stand­ punt kwijt: "Wij hebben grote moeite met de manier waarop Ritzen de ver­ antwoordelijkheid verschuift. Het zal wel met lukken om het allemaal tegen te houden, maar ik denk wel dat we de ergste knelpunten er nog uit moe­ ten zien te halen." Het 'budgetrecht' krijgen de universiteitsraden niet meer terug, beseft Stienen. "Dat moeten we ook niet proberen. Maar een aparte ondernemingsraad (OR), naast of in plaats van de medezeggenschapsraad (MR)? Daar zijn we helemaal tegen. Daar zullen we alles op inzetten." Het ISO gaat bepleiten dat bij wet ver­ plicht wordt dat er een student in het opleidingsbestuur komt. "En ook in het faculteitsbestuur hoort een stu­ dent ­ in elk geval als adviserend lid ­

om te zorgen dat de studenten over gelijke informatie beschikken." En verder wil het iso dat de medezeggen­ schapsraad het recht krijgt de voor­ dracht voor nieuwe universiteitsbe­ stuurders te doen. Stienen vindt het vreemd dat de minister met zijn nieuwe voorstellen een slagvaardiger universiteit zegt na te streven, "terwijl hij juist bestuurlij­ ke schijven lijkt toe te voegen. Boven het college van bestuur komt een Raad van Toezicht. De universiteits­ raad kan opgevolgd worden door een tweetal raden, de OR en de MR. Onder het faculteitsbestuur komt als nieuwe laag het opleidingsbestuur. En het college van decanen maakt wel plaats voor een college van hoogleraren. Maar als de decanen daar niet in zit­­ ten, zal er dan niet ook een informeel overleg met de decanen komen?" In het hot issue van de studiefinancie­ ring is Stienen zich nog aan het ver­

diepen. Wat hij al wel zeker weet, is dat het nieuwe regime van vier jaar prestatiebeurs een "vreselijk onding" is. Hij verwacht dat de politiek daar ook achter gaat komen, want de bewegingsvrijheid van studenten wordt nu wel heel erg smal. "Ook als je een extra cursus schrijfvaardigheid wilt volgen, je buitenlandse stage iets laat uitlopen of je scriptie wilt uitdie­ pen om een artikel te schrijven ­ al die dingen worden onmogelijk gemaakt, tenzij je er een extra studieschuld van duizenden guldens voor over hebt." Hij vindt het geen vrolijk idee dat iemand die niet afstudeert, straks nog eens een schuld van zo'n zeventigdui­ zend gulden meekrijgt. "Want zonder diploma sta je er toch al slechter voor." Welk alternatief het iso voor de studiefinancienng gaat bepleiten, is nog niet bekend. Stienen: "Er wordt aan een standpunt gewerkt. De vraag is onder meer wat je met de ouder­ afhankeUjkheid moet doen." Met de andere vakbond, de Landelij­ ke Studenten Vakbond (LSVb) wil Stienen zo goed mogelijk samenwer­ ken. Maar stijlverschil zal er wel blij­ ven. "De LSVb stapt te vaak veront­ waardigd uit een overleg", vindt hij bijvoorbeeld. "Misschien is het bedoeld om extra invloed te krijgen; maar ik vraag me af of dat zo werkt. Wij zouden niet zo vaak weglopen. Want dan ben je je invloed toch kwijt?" Een fusie met de wat activistische LSVb is dan ook niet aan de orde, ver­ zekert Stienen. En of de nieuwe iso­ voorzitter zonodig aan demonstraties of andere acties zou meewerken? Hij drukt zich eerst diplomatiek uit. Maar op de vraag of hij wel eens achter een spandoek heeft gelopen, komt een vol­ mondig: "Ja. Op 1 februari in Duits­ land ­ tegen de invoering van college­ geld. Ik liep daar samen met het Lsvb­ bestuur." Want zo groot zijn de ideo­ logische verschillen nou ook weer niet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen