Ad Valvas 1995-1996 - pagina 598

PAGINA 20

AD VALVAS 23 MEI 1996

Gevoelens

Adriaan Anderson: 'in sommi ge opziciiten i open het zali enleven en de universiteiten i n Nederland ver achter, vai t me op'

Bram de Hollander

at groene spul... spinazie Vof bmtmm «^^JS"!­^ ­Cït­'J ^­i^I '­K^V*­* lik: é ¥4.» b^Aötffe.i, J.J r,5:; viin >*SfiPafi. ï%e ml 4t ^-.iw/mmtelt in ePwï«s; wa4' il^*' tiï^ kiöTsTje^t, wBi zlln ïifSisti* « Cfï teïï rt^iifili Je ­jftli­i mat ê^ mm^imsi.' b€%aMng . Adifoaft Aïiïtesos üit Zul' Afrika vertctl iïï én oeife; *Te g»«r. Marianne Hoek van Di jke Hij werkt aan de universiteit van Pe­ tersburg in Zuid­Afrika, waar zelfs in de winter de zon vaker schijnt dan hier. Als hij een woord in het Engels met weet, schakelt hij over naar het Nederlands. Adriaan Anderson (31) is een half jaar in Amsterdam in het kader van een uitwisselingsproject met

TE GAST

^(i^liitifA«At^*^»tiJ>St/M

i'i

de rechtenfaculteit van de Universiteit van het Noorden in Petersburg. "Na jaren van isolatie is dit project een goede gelegenheid om te kijken of onze kennis en ervaring op hetzelfde spoor zitten als die van onderzoekers uit andere landen", vindt Adriaan, die verder met zijn vier coUega­docenten internationale contacten komt leggen. De uitwisseling is een initiatief van een medewerker van de universiteit van Petersburg die in de jaren '70 naar Nederland vluchtte en aan de vu rechten studeerde en doceerde. Drie jaar geleden keerde hij terug naar Zuid­Afrika. Van daaruit bouwt hij nu aan contacten met de rechtenfaculteit van de vu. Vanuit Nederland zijn er ook al mensen naar Petersburg ge­ weest. Zuid­Afrika is een land in verande­ nng. De afschaffing van de apartheid en de komst van de eerste democrati­ sche regenng heeft veel teweegge­ bracht. "I k steun de veranderingen in Zuid­Afrika", zegt Adriaan. "Het was niet meer dan logisch dat een oneer­ lijk regime, waar zoveel mensen onder leden, uiteindelijk ten onder ging. Je kunt nu echt zeggen dat iedereen de kans heeft om gelijk te zijn. Alleen duurt de economische revolutie langer dan de politieke. Er is veel werkloos­ heid en analfabetisme. Docenten zijn nu heel belangrijk in Zuid­Afrika." Hij is bescheiden over de rol van juristen in het proces. "Natuurlijk zijn die be­ langrijk. Maar rechten kun je niet eten. Hooguit rechters."

Op zijn universiteit is niet veel veran­ derd. Voor de afschaffing van de apartheid was het een zwarte universi­ teit. Het valt hen dan ook niet moei­ lijk om te voldoen aan het streven van de regering om studentenpopulatie, organisatie en docentenkorps een pro­ centuele afspiegeling van de verschil­ lende bevolkingsgroepen te laten zijn. "Het gaat dan niet alleen om blank en niet­blank, trouwens. We streven ook naar vijftig procent vrouwen. I n dat opzicht lopen het zakenleven en de universiteiten in Nederland ver achter, valt me op." Adnaan maakt zich zorgen over het beeld dat in Europa en de Verenigde Staten heerst van president Mandela. "We houden allemaal heel veel van hem, maar we zien hem in Zuid­Afri­ ka niet als de redder van de natie. Er zijn een heleboel andere mensen, die net zo hard werken en net zo capabel zijn. HI J is natuurlijk heel belangrijk voor het land, voor de nation building, zoals we dat noemen. Hij weet men­ sen bij elkaar te krijgen en hij is inter­ nationaal bekend en geliefd. Zoiets als jullie koningin. Als de koning van Noorwegen jang is, stuur je haar er naartoe", legt Adriaan uit. Hij mist de Zuidafrikaanse politiek, waarin altijd wel wat aan de hand is.

Naast het slechte weer, de tremen die op tijd njden en de vele regeltjes in Nederland, vallen hem als niet­Euro­ peaan andere dingen op aan Neder­ land. Hij geniet bijvoorbeeld van de rijkdom aan cultuurschatten. "Als wij één schilderij van Rubens hebben, bouwen we er meteen een museum omheen en noemen dat het 'Rubens­ museum'. Ga je hier naar het Frans Hals­huis, dan hangen er meteen hon­ derden", vergelijkt Adriaan. "Europa heeft zo'n njke culturele geschiedenis. BIJ ons in de 'nieuwe wereld' is vier­ honderd jaar erg oud, terwijl dat hier al redelijk modem is." Wat hem ook opvalt, is de manier waarop de herin­ nering aan de Tweede Wereldoorlog hier nog leeft. "Wij zijn het groten­ deels vergeten: er was een oorlog, er zijn soldaten gesneuveld, maar het is voorbij. I n Nederland en andere Eu­ ropese landen lijkt het bijna een ob­ sessie. Anti­Duitse gevoelens zie je tot op het .voetbalveld toe. Ik begrijp ook wel dat een mvasie in je eigen land veel ingrijpender is dan het sturen van soldaten naar een verre oorlog. Op vier mei ben ik naar de Dam gegaan voor de dodenherdenking. Het raakte me wat daar gebeurde. Ik zag hoeveel mensen nog pijn hebben van de oor­ log." Hij koestert dubbele gevoelens bij de neiging tot uitbundige internationale betrokkenheid van de Nederlanders. "Bezorgdheid over het milieu, bijvoor­ beeld. Dat gaat niet alleen over Ne­ derland, maar net zo goed over het re­ genwoud of vervuiling in Alaska. Ne­ derlanders hebben antwoorden op vragen die nog niet eens gesteld zijn. Maar het is niet altijd slecht, vind ik.

Niet zo te spreken is Adriaan over het eten hier. "De Nederlandse cuisine vind ik nogal saai. Al is het vast heel gezond eten, want je ziet hier geen mensen met veel over­ of onderge­ wicht. Maar je kunt aardappelen maar op een beperkt aantal manieren koken en dan die witlof erbij of dat groene spul ... spinazie. Ik houd ook met zo van groente", komt de aap uit de mouw. En de finishing touch van een lapje vlees is ook al niet voor Adriaan weggelegd. Omdat vlees hier drie keer zo duur is als in Zuid­Afrika, ziet hij zich financieel gedwongen tot vegeta­ risme. Dit alles mag echter de pret niet drukken. Hij geniet van zijn ver­ blijf in Nederland. I n het hospitium wonen hij en zijn collega's in een ge­ deelte met appartementen. Naast mensen van de universiteit wonen daar ook asielzoekers. Het feit dat er gezirmen zitten, geeft een huiselijke sfeer. Al gaan ze graag op bezoek in het hospitium zelf. "Er is altijd wel iets te vieren. Een verjaardag, iemand die afscheid neemt. Mensen verzinnen gewoon een reden om feest te vieren. Er zijn pas T­shirts gedrukt met 'Wonderland' er op. Dat is het hier ook een beetje: je bent hier tijdelijk, studeert en feest een paar maanden en dan ga je weer terug naar de realiteit. Dat geldt natuurlijk meer voor de stu­ denten dan voor ons. Wij moeten ge­ woon werk afleveren als we terugko­ men, maar het is wel wonderfull."

<P4 C»^C><1 C>4 0 4 c»4 Of WOK UW QRoooje

walsUyj 5 ^ ^-^'-^v A V :

In de anti­apartheidsbeweging stond Nederland vooraan. Dat was prima."

-s^-v

Ae Uitjes Y\oïï j

o WonÜ

Er zijn mensen die geloven dat we­ tenschap en persoonlijke gevoelens elkaar bijten. Met het huldigen van zo'n achterhaald idee gaan ze vooral aan zichzelf voorbij; ze behandelen zichzelf als een optelsom van zuivere en onzuivere aspecten in de hoop dat ze de 'onzuivere' kunnen uit­ schakelen als ze met 'echte feiten' bezig zijn. Maar wie heeft ooit be­ paald dat gevoelens geen echte fei­ ten zijn? En op welke gronden? Op grond van blabla, objectieve meet­ baarheid en kwantificeerbaarheid? Waarschijnlijk. Gedrevenheid, cynis­ me, liefde­voor­het­vak en machts­ wellust zijn geen hormonale stoffen in ons bloed. We kunnen geen weef­ sel bij iemand wegsnijden, om het onder een microscoop op 'eerlijk­ heid' te onderzoeken. Waar het ge­ voelens betreft zijn we aangewezen op uitspraken die iemand over zich­ zelf doet of op uitspraken die ande­ ren over hem doen,­ met alle defini­ tieproblemen en interpretatie­kwes­ ties vandien. Wat de een 'passie' noemt, heet voor de ander 'hysterie' of juist 'escapisme'. Zulke woorden zijn nooit waardevrij en waarden hebben weer hun voedingsbodem in onduidelijke, persoonlijke gevoelens. Een voor iedereen inzichtelijk cirkel­ tje, maar daarmee niet open genoeg om eruit te kunnen ontsnappen. Onze werkelijkheid blijft hoe dan ook een menselijke werkelijkheid. En waar mensen aan het werk zijn, zijn complexe wezens aan het werk die hun onderzoek nooit feilloos kurmen scheiden van beweegrede­ nen, voorkeuren en beoogde doelen. Maar had er zonder een dergelijke onverklaarbare onderstroom über­ haupt wetenschap bestaan? Welnee. Dat mensen nieuwsgierig zijn en hun levensomstandigheden dankzij kennis willen perfectioneren is een gegeven, maar geen laatste recht­ vaardigingsgrond voor (pathologi­ sche) objectiviteitsdwang. Weten vsdj veel waarom we in elkaar zitten zoals we in elkaar zitten... Het ge­ tuigt van armoede om te geloven dat het raadsel zich door onszelf laat op­ lossen. Net of we ooit alle menselij­ ke condities van ons kunnen afpellen om als bloedeloze goden van buiten­ af naar onze schamele praktijkjes te kijken en alsnog in te grijpen. I n te grijpen in wat? Een vergeestelijkte werkelijkheid verdient het predikaat 'werkelijkheid' toch helemaal niet? Wie blijft er over om te genieten van de resultaten van een absoluut zui­ vere wetenschap, als alles is gezui­ verd van gevoelens? Tja. DÉSANNE VAN BREDERODE

Vrouwentoekomst Er gloort hoop aan de horizon voor vrouwen die een hoge positie nastre­ ven in het universitaire wereldje. Vol­ gens Equivalent, het onlangs gelan­ ceerde tijdschrift over vrouwen in on­ derwijsmanagement, komen er in de periode 2000­2010 veel hogere func­ ties vrij. "Het is van belang nu al te kijken hoe ervoor gezorgd kan worden dat er dan vrouwen op deze posities terechtkomen", schrijft het blad. Een van de deskundigen die aan het woord komen is Monic Hodes, secre­ taris van de emancipatiecommissie aan de vu. Volgens haar worden bij benoemingen voor bijvoorbeeld hoog­ leraren vaak andere eisen gesteld aan mannen dan aan vrouwen. "Kennelijk vindt men het zo belangnjk dat daar een man komt, dat bepaalde eigen­ schappen zoals 'hij is wat ouder', 'hij is er aan toe', 'hij heeft het verdiend' een rol gaan spelen en het item kwali­ teit naar de achtergrond verdwijnt." Volgens Hodes werpen ook vrouwen zelf barrières op bij de benoeming van seksegenoten. "Als je een van de wei­ nige vrouwelijke hoogleraren bent, moet je wel erg goed zijn. Als je een van de duizend bent, dan ben je niet zo interessant meer", verklaart ze de gebleken onderlinge tegenwerking van vrouwen aan de top. De weg naar de top vereist soms dat vrouwen zich gaan gedragen als een man. Hodes: "Als het ervoor zorgt dat je daardoor hoogleraar wordt en dat is wat je graag wilt, dan zou ik het gewoon doen. Kennelijk is dat de manier om binnen te komen." BLADLUIS

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen