Ad Valvas 1995-1996 - pagina 491

ADVALVAS 4 APRIL 1996 .

PAGINA 5

Nieuwe tijden, nieuwe onderwijsprogramma's Onderwijs bij Biologie en Bewegingswetenschappen verschuift van vakgroep naar faculteit Veel studenten hebben moeite de rode draad in hun studie te ontdekken. Biologie en Bewegings­ wetenschappen besloten daar wat aan te doen: Biologie gaf de vakgroepen minder zeggenschap over het onderwijs en Bewegings­ wetenschappen schaf te ze zelfs helemaal af . De 'dag van het onderwijs' van de VU op 15 april besteedt aandacht aan 'nieuwe tijden, nieuwe programma's'.

VOOR:

Martme Zuidweg Fneda Pruim Biologie is twee jaar geleden begon­ nen met een nieuw propaedeusepro­ gramma. Voor die tijd was de propae­ deuse verdeeld in acht cursussen van elk zo'n vijf weken. ledere vakgroep was verantwoordelijk voor haar eigen cursus. Alleen een briljante student wist een rode draad in het propae­ deuseprogramma te ontdekken. "De wens leefde, zowel bij studenten als docenten, om de propaedeuse tot een meer organisch geheel te maken; om meer samenhang in het onderwijs te brengen", zegt voorzitter dr Karel Kits van de propaedeusecommissie van Biologie, tevens portefeuillehou­ der onderwijs van de faculteit. Ook de visitatiecommissie constateer­ de begin jaren negentig dat een logi­ sche opbouw van het onderwijspro­ gramma bij Biologie ontbrak. Boven­ dien miste de commissie klassiek bio­ logische vakken. De nadruk lag te veel op moleculaire biologie. Vanaf het moment dat de prille eerstejaarsstu­ dent de faculteit betrad, werd hij al bestookt met moleculen. Dat beteken­ de een hoop scheikunde en wiskunde gelijk al in het eerste semester, waar­ van heel wat studenten schrokken: was dit werkelijk het vak waar ze met zoveel geestdrift voor hadden geko­ zen? Het leek nauwelijks op de biolo­ gie zoals ze die in de schoolbanken hadden gekregen. . Sinds twee jaar is de propaedeuse her­ zien. Studenten krijgen de eerste drie maanden van hun studie het vak Alge­ mene Inleiding in de Biologie. Op tafel ligt dan één dik boek. Biological Science van James L. Gould en Wil­ liam T. Keeton, dat alle subdisciplines van de biologie beslaat. Zo staan onderwerpen als voortplanting, mole­ culaire biologie, oecologie en evolutie er gebroederlijk naast elkaar. Ook het onderwijs na die eerste drie maanden is ingrijpend veranderd. Een deel van de oude cursussen verdween, andere cursussen kregen een nieuwe vorm.

Nieuw orgaan Dat biologie voorheen nooit een alge­ mene inleiding heeft gehad, is niet zo vreemd, vindt Kits. "Biologie is natuurlijk altijd een vak geweest ­ in tegenstelling tot sociologie of rechten ­ dat mensen op de middelbare school al hebben gehad. Men is er daarom altijd van uitgegaan dat studenten die op de universiteit met biologie begin­ nen, dat algemene overzicht al heb­ ben. Dat blijkt dus niet terecht." De propaedeusecommisie werd opge­ richt om zich als overkoepelend orgaan bezig te houden met het onderwijs aan eerstejaars. De commis­ sie bekijkt onder meer welke docenten geschikt zijn om de eerstejaars les te geven. Naar aanleiding van het jong­ ste beleidsplan van Biologie wees decaan prof.dr F. de Graaf van de faculteit ook al op het belang om docenten op didactische vaardigheden te selecteren, zeker in de propaedeu­ sefase. "Wij vinden dat we onze beste docenten m het eerste jaar moeten inzetten, omdat dat jaar voor veel stu­ denten bepalend is voor het verdere verloop van hun studie." Complicerende factor is dat het selec­ tieorgaan, de propaedeusecommissie, zelf in hoofdzaak bestaat uit propae­

Illustratie Berend Vonk

deusedocenten. "Daar zit wel een spanning", erkent Kits. "Punt is dat als je wilt praten over de inhoud van het programma je mensen moet heb­ ben die daar een goed inzicht in heb­ ben. Maar als propaedeusecommissie moet je ook kunnen zeggen: die cur­ sus is zo en zo gegaan, moeten we het niet hebben over een andere docent. Het ligt voor de hand dat dat niet meevalt als die docent ook in de com­ missie zit, maar dat is geen reden om het niet te bespreken." Met de propaedeusecommissie ver­ schoof de verantwoordelijkheid voor het onderwijs van de afzonderlijke vakgroepen naar de faculteit. Dat ging niet zonder slag of stoot. "Zo'n cursus algemene inleiding was op zichzelf niet omstreden. Ook over de keuze van het boek was men vrij unaniem. De herverkaveling was het lastigste punt. Van acht cursussen van vijf weken naar dit programma; dat ervaart iedereen als inleveren en nie­ mand wil inleveren."

Territoriumdrift Kits constateerde een opmerkelijke territoriumdrift bij de vakgroepen. "Wat betreft een plek in het rooster, in het curriculum, is er een grote ter­ ritoriumdrift. Iedereen wil natuurlijk dat zijn discipline, zijn deel van het vakgebied goed aan bod komt in het onderwijs. Iedereen vindt zijn eigen vakgebied een belangrijk onderdeel van de biologie." Maar uiteindelijk krijg je ze wel mee, is de ervaring van Kits. "De weg van de overtuiging is natuurlijk toch altijd de beste bij dit soort dingen. Er is met alle vakgroepen gesproken. We lieten zien dat ze niet de enige zijn die moe­ ten inleveren. Daarnaast is het heel belangrijk om sturing te geven, anders wordt het een oeverloze discussie." Bij Bewegingswetenschappen zijn ze nog een stap verder gegaan: om meer lijn in het onderwijs te krijgen hebben ze de vakgroepen maar helemaal afge­ schaft. "In plaats daarvan hebben we nu een onderwijsraad met vijf 'direc­ teurtjes' die ieder verantwoordelijk zijn voor een van de vijf afstudeerrich­ tingen", legt dr Peter Hollander, 'chef­directeur' van deze raad, uit. "Zij zijn geselecteerd op basis van didactische en inhoudelijke kwalitei­

ten. Samen zijn we verantwoordelijk den in plaats van doel. voor het onderwijs als geheel." De Daarbij komt dat de onderwijsraad nu 'directeuren' van Bewegingsweten­ bij elk vak zelf een docent zoekt, die schappen hebben een heel nieuw cur­ zowel didactisch als inhoudelijk goed riculum ontwikkeld, dat in september onderlegd is. Het streven is dat de 1995 van start is gegaan. studenten het onderwijs gemiddeld Een van de aanleidingen om een minimaal een zeven geven. "In tegen­ nieuw studieprogramma te ontwikke­ stelling tot vroeger worden docenten len was de visitatieronde van 1991. niet meer door hun professor of vak­ "De visitatiecommissie constateerde groep gestuurd. Omdat ze het onder­ dat er heel veel studietrajecten aange­ wijs nu meer als hun eigen verant­ boden werden", aldus Hollander. woordelijkheid zien, doen ze beter "Dat kwam de planning van het hun best om het goed te doen." onderwijs niet ten goede. De afstu­ deerrichtingen sloten bovendien slecht Toepassen op de beroepspraktijk aan. Intern con­ De specialisaties zullen beter op elkaar stateerden we dat de verschillende dis­ worden afgestemd: in de toekomst ciplines die we in huis hadden, sterk moeten studenten van alle richtingen naar elkaar toegegroeid waren. Om een scriptie schrijven die aan dezelfde die reden leek het ons beter om voor­ • richdijnen moet voldoen, terwijl vroe­ taan in het onderwijs niet uit te gaan ger iedere vakgroep daar "zijn eigen van die verschillende disciplines, maar inzichten over had". Statistiek wordt van de bewegingswetenschappen als niet meer als apart vak gegeven, maar geheel. Een ander manco was dat we als onderdeel van een groot blok steeds meer bèta­achtige onderzoeks­ onderzoeksvaardigheden in het tweede methoden hanteerden, maar dat we jaar. Op die manier leren de studen­ studenten daar maar matig op voorbe­ ten de regeltjes meteen toepassen in reidden." de praktijk, in de hoop dat ze zo min­ der het ene oor in, het andere oor uit gaan. Rigoreuze aanpak "Na de visitatie hebben we acuut Al het onderwijs wordt nu gegeven in geprobeerd een aantal dingen te ver­ blokken van acht weken. Studenten beteren", zegt Hollander. "Maar volgen in dit systeem nooit meer dan omdat tegelijkertijd de studenten­ twee of drie vakken tegelijk. Docenten markt wat krapper werd en we onze hebben nog maar tien in plaats van positie wilden handhaven, hebben we dertig dagen om tentamens na te kij­ voor een rigoreuzere aanpak gekozen ken, zodat studenten al na vier weken dan we aanvankelijk van plan waren." hertentamen kunnen doen. "Als een Een van de onderliggende oorzaken docent zich niet aan die termijn van de gesignaleerde problemen was houdt, moet hij de studenten een volgens Hollander dat de vakgroepen extra herkansingsmogelijkheid bieden verantwoordelijk waren voor de afstu­ en krijgt hij een aantekening in zijn deerrichtingen in plaats van de facul­ personeelsdossier", aldus Hollander. teit als geheel. Om die reden besloot In tegenstelling tot de biologen heb­ de faculteit in het nieuwe curriculum ben de meeste bewegingswetenschap­ de oude vakgroeperi op te heffen. pers niet wakker gelegen van de reor­ In plaats van zes afstudeerrichtingen ganisatie van de faculteit. "Dat was die de verschillende disciplines binnen redelijk verrassend", blikt de voorzit­ Bewegingswetenschappen weerspie­ ter van de onderwijsraad terug. Hij gelden, kent het nieuwe curriculum er vermoedt dat de flexibiliteit van zijn vijf, waarvan er drie nauw aansluiten collega's samenhangt met het feit dat bij de beroepspraktijk. Het basispro­ Bewegingswetenschappen nog een gramma dat alle studenten moeten jonge faculteit is, met veel minder doorlopen is uitgebreid van anderhalf rangen en standen dan bijvoorbeeld naar twee jaar. Het accent tijdens die Biologie. Het technisch personeel had eerste twee jaar is verschoven van het meer moeite met de veranderingen, opdoen van kennis uit de verschillen­ vooral omdat er in de nieuwe struc­ de disciplines naar het "kijken naar tuur voor enkele technici geen plaats bewegen", waarbij kennis van de ver­ meer was. "Maar die zouden ook in schillende disciplines middel is gewor­ het oude curriculum zijn afgevloeid

wegens teruglopende middelen", rela­ tiveert Hollander. "Wij hebben de verantwoordelijkheid voor het onderwijs bij de vakgroepen weggehaald toen dat nog een weinig gangbaar idee was", zegt hij. "Nu is het college van bestuur van de vu bij de verschillende faculteiten aan het peilen wat ze ervan zouden vinden als de faculteit verantwoordelijk zou wor­ den voor het onderwijs en is Zoeter­ meer bezig de wet in dezelfde richting te veranderen. Wij lopen dus een paar jaar voor." Bij veel faculteiten is vol­ gens hem de invloed van de vakgroe­ pen heel groot. Zij hebben ieder htm eigen werkwijze. "Op zich is de werk­ wijze van de een niet beter dan die van de ander, maar dat er vijf verschil­ lende werkwijzen bestaan binnen een faculteit, is heel slecht." Hollander heeft op basis van evalu­ aties onder studenten de indruk dat het onderwijs in het nieuwe curricu­ lum redelijk goed wordt beoordeeld. "Een beetje meer dan een zeven, is mijn indruk." Hij vermoedt dat dat te danken is aan de "nieuwe bemaix­ ning" die door de onderwijsraad is uitverkoren om college te geven. "Ik verwacht dat het curriculum een stuk gestroomlijnder wordt en inhoudelijk beter. Maar we zijn nog maar acht maanden bezig, dus veel kan ik daar nog niet over zeggen. In elk geval zijn mensen uit onderwijskundige kringen heel enthousiast en zijn we niet voor niets bij de laatste zes geëindigd voor de landelijke onderwijsprijs. Dat geeft ons het gevoel dat we de goede kant opgaan." Ook bij Biologie klinken positieve geluiden. Kits: "Over de afgelopen twee jaar zijn we redelijk tevreden. De grote aantallen studenten van de laat­ ste jaren maken het niet makkelijker om het nieuwe onderwijs flitsend van de grond te krijgen, maar de studen­ ten constateren wel al meer samen­ hang in het programma en hebben nu ook meer het gevoel dat ze het vak studeren waarvoor ze gekozen hebben. En dat was de bedoeling."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen