Ad Valvas 1995-1996 - pagina 543

AD VALVAS 2 MEI 1996

PAGINA 5

Het gevaar van de eerste zoen Bijzonder hoogleraar zal werking Epstein-Barrvirus ontrafelen Het was niet moeilijk grappen te maken over de benoeming van dr J.IVI. Middeldorp tot bijzonder hoogleraar 'moleculaire en immunopathologische aspecten van Epstein-Barrvirusgeassocieerde maligniteiten bij de mens'. Het onderwerp lijkt te gespecialiseerd voor een bijzondere leerstoel. Toch is die pret niet gepast. Het virus staat in de top tien van ziekteveroorzakers. "Het is een subtiele sluipmoordenaar waar we nauwelijks iets over weten", aldus de kersverse bijzonder hoogleraar. Caroline Buddingh'

Hl) moest er hartelijk om lachen, prof.dr J. Middeldorp, om de ingezonden brief m Ad Valvas waann de bijzondere leerstoel, die hij sinds begin april bekleedt, belachelijk wordt gemaakt. "Duidelijk iemand die niet weet wat het Epstein-Barrvirus allemaal kan veroorzaken in het menselijk lichaam. Het lijkt een minitieus gedetailleerd onderzoek, maar het tegendeel is het geval. We weten nauwelijks iets over dit virus, terwijl de impact enorm is." Meer dan negentig procent van de mensheid heeft het Epstein-Barrvirus m het lichaam, opgelopen via moedermelk of speekseloverdracht zoals bij zoenen. Een deel van deze groep wordt ziek als gevolg van het virus. Maar niet iedereen krijgt dezelfde ziekte. Bi) de een veroorzaakt het de ziekte van Pfeiffer en bij anderen bepaalde vormen van kanker. Tieners die de ziekte van Pfeiffer hebben gehad, hebben een drie keer verhoogde kans om op latere leeftijd de ziekte van Hodgkin te krijgen. Kinderen kunnen allerlei chronisch actieve infectieziektes op lopen, terwijl bij patiënten waarvan het immuunsysteem is aangetast als gevolg van aids

of een transplantatie, het virus een rol speelt bi) de ontwikkeling van bepaalde tumoren. Bovenstaande geldt voor Nederland en andere westerse landen. \n Zuidoost-Azie, met name in China, speelt het virus een rol bij het ontstaan van keel/neuskanker, daar een van de meest voorkomende vormen van kanker. In Centraal-Afrika ontstaat bij een groot aantal kinderen tussen de vijf en tien jaar het Burkitt Lymfoma, een tumor die zeer agressief is. Over de oorzaken hiervan tasten deskundigen in het duister. Daarom is het.volgens de bijzonder hoogleraar zo belangrijk dat er nu gericht onderzoek wordt gedaan naar het virus, te meer daar de afgelopen jaren duidelijk is geworden dat het virus bij steeds meer ziektes een belangrijke rol lijkt te spelen. "Welke rol, dat weten we niet. Maar het lijstje van ziektes is de afgelopen tien jaar in ieder geval in een behoorlijk tempo gegroeid." Binnen de bijzondere leerstoel zal de werkmg van het virus worden onderzocht. "We gaan eerst analyseren hoe het virus in het menselijk lichaam onder controle wordt gehouden, want bij de meeste mensen is dat dus het geval. Vervolgens gaan we kijken wat er misgaat bi) patiënten die een tumor

of een andere ziekte hebben waarvan bekend is dat het virus er een rol bij speelt. We willen daarbij antwoord knjgen op de vragen hoe het komt dat het immuunsysteem het virus niet herkent en wat het uiteindelijk voor schade aanncht. Pas dan kunnen we therapieën ontwikkelen", legt Middeldorp uit. , Veroorzaakt het Epstein-Barrvirus in andere werelddelen allerlei aandoeningen vanwege slechte hygiënische omstandigheden, m de westerse landen is juist het tegendeel het geval. "Je zou kunnen zeggen dat hier de hygiënische omstandigheden te goed zijn. Vroeger kregen de meeste baby's nog moedermelk en voorgekauwd eten, waardoor ze al op vroege leeftijd besmet raakten met het virus. Het immuunsysteem moest dus ook al in een vroeg stadium een respons tegen het virus aanmaken. Nu de meeste baby's potjes Olvarit krijgen en in het algemeen de leefpatronen zijn gewijzigd, raken de meeste jongeren pas bij hun eerste zoen besmet, waardoor het lichaam ook pas dan gaat reageren, zelfs in heviger mate, waardoor de ziekte van Pfeiffer ontstaat. Het aanmaken van antistoffen heeft dan meer impact dan op kinderleeftijd en daarom worden deze tieners echt ziek. Ook het ontstaan van vormen van kanker, denken we hierdoor te kunnen verklaren." "We hebben zelfs sterke vermoedens dat het Epstein-Barrvirus van zichzelf ook niet zo'n kwalijk virus is, maar dat door veranderende levenspatronen er geen goed evenwicht meer kan ontstaan tussen gastheer en virus, waardoor er dus ziektes ontstaan. Maar daar zullen we de komende jaren achter moeten komen." Prof.dr J.M. Middeldorp: 'We ontdekken steeds meer ziektes waarbij het Epstein-Barrvirus een rol speelt' Peter woiters - AVC/vu

'Afrikaanse theologen moeten eigen cultuur bestuderen' Theologe dr Mercy Oduyoye drie maanden gasthoj Dgleraar aan dif!VT| ,: "Als je niet weet waar iemand vandaan komt, kun je geen goed gesprek met hem voeren, meent dr Mercy A. Oduyoye uit Ghana. "Dan raak je zijn innerlijk niet." Oduyoye was drie maanden lang gasthoogleraar aan de theoiogiefaculteit van de VU. Deze week keert ze naar haar geboortegrond terug. Frieda Pruim

Dr Mercy Oduyoye (62) bekleedde drie maanden de naar de Braziliaanse bisschop Dom Helder Camara genoemde leerstoel aan de vu. Zij leidde een seminar over de theologie van Afrikaanse vrouwen. "Ik heb geprobeerd de studenten iets bij te brengen over het verband tussen Afrikaanse religie en Afnkaanse cultuur", vertelt de Ghanese theologe. "We hebben boeken gelezen van Afrikaanse romanschnjfsters die schrijven over vrouwenlevens zoals Buchi Emecheta. Vervolgens hebben we theologische werken van Afrikaanse vrouwen gelezen om te kijken in hoeverre hun theologie correspondeert met de context waarin deze bedreven wordt. Zo kwamen we erachter hoe de kerken in Afrika zouden moeten reageren op hun omgeving." Een kerk is pas relevant als ze zich verdiept in de levens van vrouwen en luistert naar wat zij te zeggen hebben, meent Oduyoye. "Op sommige plaatsen gebeurt dat wel", zegt ze. "Daar zijn vrouwen heel actief en nemen zij deel aan de besluitvormmg. In andere kerken luisteren vrouwen alleen. Veel vrouwen werken er hard aan dat daar verandering in komt." Oduyoye doet dat op haar manier. Zij was in 1989 een van de initiatiefneemsters van de 'Kring van bezorgde Afnkaanse vrouwelijke theologen', die onderzoek doet naar de positie van vrouwen in de kerk en hierover publiceert. Bij deze kring hebben zich inmiddels circa tweehonderd theologes uit heel Afrika aangesloten. "In sommige landen in West-Europa zijn vrouwen de strijd voor een plaats in de kerk zo zat geworden, dat ze hun eigen kerk zijn begormen, maar

dat gebeurt in Afnka niet", zegt Oduyoye. "In onze landen proberen de vrouwen van binnenuit voor elkaar te kn)gen dat de kerk op hun situatie reageert. Voor mi) is dat een betere strategie, maar voor anderen is dat geen effectieve methode. Dat hangt af van de context waarin )e werkt." In de voordracht die Oduyoye afgelopen vrijdag gaf ter afsluiting van haar periode aan de vu, wees ze erop dat de kerk in Zuid-Afrika met haar strijd tegen apartheid heeft aangetoond wat de rol van de kerken in Afrika zou kunnen zi)n. "De Afnkaanse kerk kan een beweging tegen seksisme op gang brengen als ze er echt van overtuigd zou zijn dat dat een zonde is", meent ze. "Geconfronteerd met de apathie ten aanzien van seksisme moeten Afrikaanse vrouwelijke theologen theologische bronnen aanboren om seksisme aan te pakken in de Afrikaanse kerken. De dynamische rol van Zuidafrikaanse vrouwen in de strijd tegen racisme toont aan dat Afrikaanse vrouwen daartoe in staat zijn."

Ervaring Oduyoye heeft een groot deel van haar leven buiten haar geboorteland gewerkt: ze doceerde theologie in Nigeria, was een aantal jaren staflid en plaatsvervangend secretans-generaal van de Wereldraad van Kerken in Geneve, werkte enkele jaren op het regionale kantoor van de All African Conference of Churches in Nigeria en vervulde een aantal gasthoogleraarschappen aan universiteiten in de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië. "Ik heb de uimodigingen om in die landen te komen doceren altijd aangenomen omdat ik het leuk vond om op een andere manier les te geven dan in het Zuiden", legt ze uit. "In

Dr Mercy Oduyoye: 'Pas toen onze landen in de jaren zestig onafhan-kelijk werden, konden we op onze eigen manier over God praten' Sidney vervuurt - AVC/VU

Nigeria had ik altijd erg grote klassen, want ik gaf kerkgeschiedenis, een verplicht vak. Hier kan ik veel creatiever werken, omdat de mensen komen omdat ze geïnteresseerd zijn en de groepen veel klemer zijn." Ze ervaart de colleges die ze geeft als een wederzijds leerproces. "We vergelijken altijd: hoe gaat het in jouw land, wat is jouw ervaring? Theologie moet in mijn ogen altijd gebaseerd zijn op je context, dus ook op je ervaring. Door die ervaringen te delen, leer ik veel over de levens en strijd van andere mensen." Steeds opnieuw ontdekt ze dat mensen in de noordelijke landen niet begrijpen waar ze het over heeft als ze benadrukt dat het belangrijk is om deel uit te maken van een gemeenschap. "Zij hebben een filosofie waarin het individu zo centraal staat, dat

ze niet inzien dat het belangrijk is om het individu te zien in de context van de gemeenschap", aldus Oduyoye. "Dat is vaak een belangrijk pimt van discussie. In het Zuiden ben je afhankelijk van je familie, je gemeenschap. Hier zorgt de overheid ervoor dat mensen niet heel arm worden. Alleen als het misgaat springt een andere georganiseerde groep, bijvoorbeeld de kerk, in. Die zorgt dan voor eten en een slaapplaats. In het Zuiden zou dat een familielid zi)n." De Kring van Afrikaanse theologes waar Oduyoye lid van is, hecht groot belang aan het bestuderen van de Afrikaanse cultuur. "Elke theologie wordt bedreven in een specifieke culturele context", legt ze uit. "Een Afrikaanse theologie kan dus niet anders dan cultureel Afrikaans zijn. Je gebruikt immers de taal en de symbo-

len van je eigen cultuur om te praten over God. Als je met mensen praat en je weet niet waar ze vandaan komen, dan kim je geen goed gesprek voeren. Dan raak je hun irmerlijk niet. Daarom moeten wij onze eigen achtergrond bestuderen. Dat is in het verleden te weinig gebeurd. De mensen die het Evangelie naar Afrika brachten, droegen het over zoals ze het in hun eigen land gewend waren. Dus de Nederlanders doceerden ons de theologie van de Nederlandse Hervormde Kerk, alsof de mensen aan wie ze het leerden Nederlanders waren. Pas toen onze landen in de jaren zestig onafhankelijk werden, konden we op onze eigen manier over God gaan praten in plaats van op de westerse manier."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen