Ad Valvas 1995-1996 - pagina 401

AD VALVAS 2 2 FEBRUARI 1 9 9 6

PAGINA 7

'Mensen moeten gewoon meer bewegen' Weinig beweging in de jeugd geeft klachten op latere leeftijd Jongeren die weinig bewegen, krijgen op latere leeftijd valeer ernstige aandoeningen. Dat steit IHan Kemper, hoogleraar gezondheidskunde aan de vu. Inactiviteit is een belangrijke veroorzaker van hart- en vaatziekten. Deze constatering is verontrustend omdat ruim dertig procent van de bevolking niets aan lichaamsbeweging doet. Afgelopen donderdag en vrijdag stond deze problematiek centraal op het vierde vu-gezondheidszorgcongres.

afgenomen. En vanaf htm 21-ste besteden zij nog slechts een uur per week aan matige inspanning zoals voetballen en gymnastiek. Ook aan de 'normale', noodzakelijke dagelijkse lichaamsbeweging, zoals fietsen en lopen, besteden de meeste jongeren nog nauwelijks tijd. Het gevolg van deze leefwijze was dat het uithoudingsvermogen van de meeste onderzochten vanaf hun zestiende was afgenomen en dat degenen die tijdens hun jeugd veel hadden gesport een betere conditie hadden. Bovendien bleek dat de botmassa van degenen die tijdens de hele onderzoeksperiode regelmatig hadden gesport, groter en sterker was dan bij degenen die weinig aan beweging hadden gedaan. "Rond je 28-ste neemt de botmassa langzaam af. Als in je lichaam tijdens je jeugd veel bot is aangemaakt duurt het langer Voordat de grens bereikt wordt dat je broze botten krijgt en dus snel heupen en polsen kunt breken."

^

Caroline Buddingh' "De oplossing is eigenlijk heel eenvoudig. Mensen moeten gewoon meer gaan bewegen. En verder moeten we er niet al te ingewikkeld over doen", vertelt Han Kemper, hoogleraar gezondheidskunde aan de geneeskundefaculteit en afgelopen week een van de sprekers op het congres 'Bewegen als beleid'. "Je hoeft niet meteen lid te worden van een sportvereniging en minstens drie keer per week intensief te trainen. Als je nu eens begint met de trap te nemen in plaats van de lift. Van station WTC naar de vu te lopen in plaats van de tram te nemen. En naar de winkel te fietsen in plaats van met de auto de boodschappen te halen. Dan heb je op een dag al heel wat aan beweging gedaan. Als dit soort kleine gedragsverandenngen zijn doorgevoerd, verbruikt een gemiddeld mens al voldoende energie om een normaal eetpatroon te kunnen verwerken. Pas als je meer eet dan je lichaam op normale wijze kan verwerken, is het verstandig om per dag meer en intensiever te bewegen. Dan moet je dus echt sporten, niet alleen voor de ontspanning en het spel, maar ook om voldoende energie te verbruiken." "In Amerika zijn onderzoekers zelfs tot de conclusie gekomen dat de dertig minuten die je per dag gemiddeld moet bewegen om je energie te verbmiken, opgesplitst kunnen worden in zes maal vijf minuten, waardoor het dus echt geen opgave meer hoeft te zijn om meer te bewegen." Kennelijk is het dat wel, want in Nederland doet ruim eenderde van de bevolking nauwelijks iets aan beweging. De verklaringen die Kemper hiervoor geeft, liggen voor de hand: "Als gevolg van de mechanisering en automatisering wordt het ons steeds makkelijker gemaakt. Terwijl onze voorouders nog intensieve arbeid moesten verrichten, hoeven we tegenwoordig zelfs niet meer uit de stoel te komen als we de televisie op een andere zender willen zetten." Een ongezond eetpatroon en een inactief leven leiden bij westerse mensen tot een verhoogd risico op overgewicht, hoge bloeddruk en te veel cholesterol in de bloedvaten. Het is echter moeilijk aan te tonen dat deze risi-

Actieplan

Illustratie Beread Vonk

EEN HlfKAf4rE ZAAK ƒ cofactoren daadwerkelijk leiden tot ongeneeslijke aandoeningen. "Het gaat hier niet om besmettelijke ziektes die veroorzaakt worden door één ziekteverwekker. De aandoeningen die ontstaan door overgewicht, hoge bloeddruk en te veel cholesterol noemen we 'sluipmoordenaars', die heel langzaam maar zeker toeslaan. Je hebt er jarenlang geen erg in, maar vroeg of laat slaan ze plotseling toe: een beroerte, een hartstilstand, benauwdheid of een tumor. Uit onderzoeken blijkt dat ruim twaalf procent van de bevolking vroegtijdig overlijdt, vanwege te weinig beweging." Kemper benadrukte op het congres dat het met name van belang is dat jongeren veel aan lichamelijke beweging doen, aangezien op jonge leeftijd de basis wordt gelegd voor de lichamelijke gesteldheid op oudere leeftijd. Bovendien blijkt dat men in de loop der jaren steeds minder aan lichamelijke beweging doet. Kemper trekt zijn conclusies op grond van het Amsterdams Groei- en Gezondheidsonderzoek (AGGO), dat

sinds 1976 aan de vu wordt gedaan.

Binnen dat onderzoek wordt al twintig jaar lang dezelfde groep mensen gevolgd. Er wordt bestudeerd welke gevolgen eten, weinig beweging, roken en alcohol op jonge leeftijd heeft voor de gezondheid op oudere leeftijd. De onderzoeksgroep bestond in 1976 uit vijfhonderd kinderen van twaalf en dertien jaar. Tijdens de schooljaren zijn ze elk jaar onderzocht en daarna op hun 21-ste, 27-ste en 29-ste. Afgelopen week is begonnen met de achtste meting. Het zal ruim een jaar duren, voordat de uitslagen van deze meting bekend zijn.

Overgewicht De onderzoekers gaan na hoe de groei, ontwikkeling en gezondheid verandert, onder meer door het meten van lichaamslengte, gewicht, lichaamsvet, bloeddruk, cholesterolgehalte en uithoudingsvermogen. Bovendien worden ook psychische kenmerken als stress, persoonlijkheidstrekken en veranderingen in leefgewoonten zoals eet-, drink-, rook- en beweeggedrag gemeten. "Dit longitudinaal onderzoek wordt

steeds interessanter", vertelt Kemper, want "nu de onderzoeksgroep steeds ouder wordt, kunnen we ook steeds meer uitspraken doen over de gevolgen op latere leeftijd van te weinig beweging, te veel en te vet eten. Wij gaan ervan uit dat er sterke verbanden zijn." Uit de voorlaatste meting van het onderzoek bleek dat bij tien tot vijftien procent van de 29-jarigen sprake was van overgewicht, dat vijftien tot vijfentwintig procent een te hoge bloeddruk had en dat meer dan de helft rondliep met een te hoog cholesterolgehalte. Dit zijn allemaal risicofactoren voor het vroeg op laat optreden van hart- en vaatziekten. Kemper: "Ik vond het vier jaar geleden opmerkelijk dat een flink deel van onze onderzoeksgroep al dergelijke risicofactoren vertoont, nog voordat zij hun dertigste hebben bereikt." Een andere conclusie uit de afgelopen metingen was dat jongeren naarmate ze ouder worden, minder bewegen. Op dertienjarige leeftijd spelen en sporten jongens en meisjes nog gemiddeld vier uur per dag, maar op hun zestiende is dat met 75 procent

Als ik het voor het zeggen had.

Kemper verwacht ook in de toekomst nog interessante uitkomsten van het onderzoek. "Over tien jaar bereikt deze groep de leeftijd dat de eerste mensen aan hart- en vaatziekten overlijden. Ik ben echt benieuwd welke ontwikkelingen we zullen zien in onze groep. Nog interessanter is om te kijken hoe het met de deelnemers uit onze controlegroep staat. We hebben hen nu ook voor het eerst sinds de vierde meting weer benaderd. Zij hebben daarna geen voorlichting en feedback van ons gekregen. Ik vraag me af of dat nog wat uitmaakt voor de uitkomsten van ons onderzoek." Nu het nog niet zover is, is er volgens Kemper al wel een taak weggelegd voor de overheid om jongeren meer te laten bewegen. Inmiddels hebben de ministeries van onderwijs en sport de handen al ineengeslagen en in de notitie Jeugd in Beweging aangekondigd een actieplan op te stellen. Jongeren actief krijgen is volgens de nota niet alleen de verantwoordehjkheid van het onderwijs, maar ook van de sportverenigingen en de ouders. Die laatsten moeten inzien hoe belangrijk lichamelijke beweging voor hun kinderen is. "Als de ouders regelmatig voor de buis hangen en nauwelijks bewegen, geven zij natuurlijk niet het goede voorbeeld." Of de omslag gaat komen, vraagt ook Kemper zich af: "Het valt natuurlijk niet mee om je in deze samenleving te houden aan een streng dieet of een sportief leefpatroon, terwijl je door je omgeving haast wordt gedwongen weinig te bewegen en veel te eten en de gevolgen daarvan pas jaren later merkbaar zijn."

• •

Geen gezeur over geslacht Wat zou er gebeuren als de vrouwelijke scheikundestudenten Marjolein Groot en Saskia Schoenmakers Inet voor het zeggen hadden. Elfde aflevering van de estafettecolumn, waarbij de pen van hand tot hand gaat. Marjolein Groot Saskia Sctioenmal<ers

W

ij zijn Marjolein Groot en Saskia Schoenmakers, studenten scheikunde. Wij werden als vrouwelijke scheikunde studenten gevraagd de 'pen' over te nemen en een stukje te schrijven over wat er zou gebeuren als wij het voor het zeggen hadden. Dit brengt ons meteen bij het eerste punt dat wij graag veranderd zouden zien: als wij het voor het zeggen hadden, werd er niet langer gezeurd over geslacht en de

invloed daarvan op bepaalde taken of studies. Zo verschillend zijn vrouw en man nou ook weer niet, een klein detail daar gelaten. Bovendien is de vrouwelijke scheikundestudent niet zo'n exotisch fenomeen, momenteel is het percentage vrouw ongeveer veertig. Er is verhoudingsgewijs wel enigszins een tekort aan vrouwelijke docenten. De vraag is of dit ligt aan de kwaliteit, beschikbaarheid of interesse van vrouwen voor dit soort fiincties. Opmerkelijk is het feit dat de helft van alle aio's vrouw is. Als wij het voor het zeggen hadden, was de studieduur voor bepaalde studies, zoals (uiteraard) scheikunde vijf jaar in plaats van vier. De ene studie vergt nu eenmaal wat meer tijd en ervaring in het bedrijven van onderzoek dan andere studies. Wij vinden het dan ook zeker nuttig dat er gelobbyd wordt om voor bepaalde studies, waaronder scheikunde, het curriculum te verlengen tot ten minste vijf jaar. Over de mogelijkheid

om andere studies te verkorten durven wij ons niet uit te laten, maar het lijkt ons wel erg nuttig daar eens wat overheidsgeld aan te verspillen. Als wij het voor het zeggen hadden, krijgt het college van bestuur met haar onzalige plarmen voor de invoering van een bursaalstelsel voor aio's op de vu geen voet aan de grond. Het is zacht uitgedrukt zeer opmerkelijk dat aio's die verantwoordelijk zijn voor het grootste gedeelte van de wetenschappelijke output van de universiteit en bovendien meestal (afhankelijk van het onderzoeksgebied?) lange dagen maken, beloond zullen worden met de student-status en de bijbehorende beurs. Menigeen weet uit ervaring dat de minister van ocw niet in staat is enige zekerheid te bieden over de toekomst. Het is nooit zeker of morgen de beurs nog dezelfde hoogte heeft of misschien wel in de vorm van een negatief bedrag wordt uitgekeerd. Maar helaas, we hebben het niet voor het zeggen op de vu. Sterker nog,

op de vu schijnen zelfs de faculteitsraden over dit onderwerp niets in te brengen te hebben. Nu we toch bezig zijn, als wij het voor het zeggen hadden werd de efficiëntie van het openbaar vervoer flink verbeterd. Het zou namelijk best prettig zijn om vooraf te kunnen inschatten hoe laat je ergens arriveert. Vertragingen zijn helaas nog een te regelmatig terugkerend (natuur)verschijnsel. Een ander punt van kritiek is de al de pan uitgerezen prijzen die de NS durft te vragen voor het minimale beetje service dat ze leveren. En hoewel we gelukkig nog de beschikking hebben over een gedeeltelijke ov-jaarkaart - die overigens niet gratis is, zoals men wel beweert - is het toch schrikken als je de schandalige prijzen ziet, zelfs met veertig procent korting! Marjolein Groot en Saskia Schoenmakers geven de pen door aan Ingnd Spillekom, studente aardwetenschappen en lid van het studentenplatform voor de bèta-faculteiten

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen