Ad Valvas 1995-1996 - pagina 101

)95

ADVALVAS 28 SEPTEMBER 1995

PAGINA 9

»idooie mussen en slagen in de lucht 'Studenten worden blij gemaakt met dooie mus' Harder studeren, minder geld en een strengere selectie: maakt het HOOP het studentenleven tot een bestaan van stress, kwelling en andere ellende? We moeten niet overdrijven, vindt J. Meerburg, voormalig secretaris van het Lan­ delijk Beraad Studentendecanen. "We hebben de mooiste afbetalings­ regeling van de wereld." Nee, studenten zijn zeker niet lui, al studeert de één wekelijks veel meer uren dan de ander. Ze barsten juist van de energie, valt Meerburg elke keer weer op. Sommigen stoppen het in hun studie en lopen het ene keuzevak na het andere. Extra vakken wel te verstaan. En anderen dompelen zich onder in nevenactiviteiten, want daar word je een beter mens van. ' Maar de verhouding ligt scheef, vindt Meerburg. Als studenten geneeskunde in staat zijn om naast hun drukke studie van alles en nog wat te doen, is de conclusie terecht dat studenten rechten best kunnen worden gepnkkeld tot meer haast. Want rechten is onmiskenbaar makkelijker dan geneeskunde. "Er moet iets veranderen", vindt Meerburg, en dat ' Ritzen en Nuis daar werk van willen maken is een goede zaak. "Maar hoe doe )e dat het best? Dat is de grote vraag." Meerburg heeft eigenlijk maar één groot probleem met het HOOP en dat is

het bindend advies. Zeker als dat al na drie maanden kan worden gegeven. "Een dwingende verwijzing is logisch als studenten in het eerste jaar goed worden begeleid. Als ze steeds op de hoogte worden gehouden van hun vorderingen en alert worden gemaakt op de consequenties. Kortom, als je een geftmdeerd advies kunt geven. Ik geloof niet dat wij dat kunnen. Tot nog toe hebben de universiteiten zich er verre van gehouden. Bij de UVA waren er wel opleidingen die er mee wilden beginnen. Maar de studenten in de universiteitsraad hebben dat geblokkeerd. Het mocht er per se niet komen." Nu ligt het anders. Het bindend advies wordt onontkoombaar. "We moeten er op een gegeven moment gewoon mee

beginnen. Zeggen: dit is ons advies en dat kun je niet naast je neerleggen." Dat moment is echter nog niet aangebroken. Volgens Meerburg wordt er aan de universiteiten "heel hard gewerkt" om studenten sneller te laten studeren en beter te begeleiden. Maar zeker bi) de grote opleidingen, waar de persoonlijke aandacht voor studenten germg is, "is nog een lange weg te gaan" voordat zij een betrouwbaar advies kunnen krijgen. "Nu zou je puur op basis van het aantal studiepunten moeten beslissen. Ik zie met hoe het anders kan."

Prof.dr H.P.M. Adriaansens: 'Er wordt veel te veel tijd gestopt in zaken die niets met onderwijs te maken hebben' Bram de Hollander

Dom Verwijzing en selectie is niet alleen een zaak van de universiteiten, vindt Meerburg. Studenten moeten ook zelf aan de bel trekken als zij in de problemen raken of twijfels hebben. "Wat zie je nu? De ongemotiveerde studenten blijven gewoon weg." Volgens Meerburg bevat het HOOP voor de studenten doekjes voor het bloeden. Het 'studeerbaarheidsakkoord' bijvoorbeeld. Dat stelt een studentenstatuut verplicht op elke universiteit. Meerburg: "Het is een dooie mus! Net als het collectief klachtrecht. Dat voegt mets toe aan wat er al is. Het leidt alleen maar tot grotere verwarring." Studenten moeten eerst maar eens de bestaande mogelijkheden benutten. Maar soms kennen ze die niet eens. Onwetendheid leidt ook tot misplaatste geldzorgen, zegt Meerburg. Een lagere beurs, waar zo meteen ook nog eens een jaar vanaf gaat, hoeft helemaal geen probleem te zijn. De weerzin tegen lenen is onterecht en zelfs heel dom. "De Nederlandse aftjetalingsregelmg voor studieschulden is de mooiste van de wereld. Nergens kun je zo goedkoop in jezelf investeren. Mijn advies is: maak er zoveel mogelijk gebruik van, voordat het wordt afgeschaft. Volgens mij kan zoiets niet lang blijven bestaan."

'Dat l(un je niet in drie jaar proppen' uitkristalliseert", zegt Adriaansens. "Met de opmerking dat studenten rechten, economie en sociale wetenschappen wel wat harder kunnen studeren, is de suggestie gewekt dat de vierjarige opleidingen in drie jaar gepropt moeten worden. Terwijl er volgens ons rapport in de eerste fase compleet andere studies moeten komen. Algemeen vormende opleidingen, gekoppeld aan een hoofdvak, met veel aandacht voor vaardigheden als presentatie, analytisch vermogen en schrijfvaardigheid. Kwaliteiten waarop werkgevers selecteren en waarin studenten nu vaak tekort schieten." Adriaansens, vorig jaar een van de Voorwaarde voor het welslagen van de auteurs van het rapport Hoger onderwijs nieuwe driejarige studies is volgens in fasen van de Wetenschappelijke Raad Adriaansens wel dat er intensiever voor het Regeringsbeleid (WRR), is onderwijs wordt gegeven. Extra geld optimistisch over het plan om driejarige hoeft dat volgens hem niet te kosten. opleidingen in te voeren met een Wel is een betere organisatie nodig. tweejarige top voor de beste studenten. "De verhouding tussen studenten en Het idee sluit ook wonderwel aan op de staf IS op dit moment een op twintig. voorstellen van de WRR zelf: een Dat is gunstig, alleen wordt er veel te universiteit met een algemene driejarige veel tijd gestopt in zaken die niets met opleiding, waarna ongeveer de helft van onderwijs te maken hebben. Wat dat de studenten doorstroomt om zich in betreft zijn de voorstellen voor een een één­ tot driejarige tweede fase nieuwe bestuursstructuur nog niet goed verder te specialiseren in onderzoek of genoeg. Het moet simpeler. Er moet beroep. mmder met papier worden geschoven. Wat mij betreft kan de bestuurslaag op "Nu is vooral belangrijk dat het plan het niveau van de faculteiten van Ritzen zich in de goede richting

"Ik wil niet tè zonnig klinken", zegt socioloog prof.dr H.P.M. Adri­ aansens, "maar ik denk dat Ritzen er in geslaagd is de dynamiek in de universiteiten weer de ruimte te geven. H e t Hoger Onderwijs en Onderzoeks Plan (HOOP) biedt goede kansen om te variëren en te profileren. D e universiteiten wordt geen nieuwe blauwdruk opgelegd, terwijl de belofte van tien jaar financiële rust de instellingen veel vrijheid geeft om een eigen beleid te voeren."

i

De nieuwe dwangbuisjes van Ritzen en Nuis

:;.,^^^5^,

11

^

^

,../:.,.::i

Even was er opluchting. D e universiteiten krijgen volgens het HOOP geen algemene verkorting van hun studies opgelegd, maar mogen zelf kiezen of zij h u n vierjarige studie handhaven, dan wel driejarige studies invoeren met een tweejarig vervolg voor de beste studenten. H e t is niet genoeg, vindt prof.dr R.J. in 't Veld bij nader inzien. "Ik moet vaststellen dat de regering de baas wil blijven spelen. Daardoor is de kans groot dat de instellingen weer in h u n schuttersputjes zullen kruipen en er opnieuw niets terecht komt van de vernieuwing van het hoger onderwijs."

, f?

^

^n^Sg|Bft^,^;.r?i^;.v;

J

1 i*'>i'

"

l::>^|^^^H

p4,§

w^

ift

''V. ' S i è ...V' i'^^'^.

fcï^^ft'

^ . ^ : - ' V . . ' v ;'-'""'

y>

i

:

mm

M^

rn^rn ^t^^^

1^ÊKk

^

/'^H

j

bijvoorbeeld worden afgeschaft." Opvallend nonchalant is Adriaansens over het voornemen om vwo­ en MBO­ leerlingen nog maar drie jaar de tijd te geven voor een studie in het hoger beroepsonderwijs. Ook deze maatregel sluit mooi aan bij wat de WRR vorig jaar al te berde heeft gebracht, stelt hij. "Een verkorte opleiding voor studenten die meer onderwijs achter de rug hebben dan de havisten. Wat is daar zo vreemd aan? Daar moet toch mee te werken zijn." Zorgen zijn er daarentegen wel over de 'compacte universiteit' van Ritzen. Het aantal studenten zal de komende jaren alleen al door demografische ontwikkelingen drastisch teruglopen, denkt Adnaansens. Extra beleid om dat aantal nog verder terug te dnngen kan de universiteiten met gemak in een negatieve spiraal duwen. "Maar ach", verzucht hij, "ideologie volgt wel vaker noodzaak. De afname van het aantal studenten is een autonoom proces. Voor de overheid is het echter bijzonder aantrekkelijk om daar een eigen ideologie aan vast te plakken. Op die manier komt je beleid namelijk altijd uit." (HOP)

ê

^

i.j>.

^r"^ n

Prof.dr R.J. in 't Veld: 'De hang naar een k leine universiteit, waar wetenschap wordt bedreven met een hoofdletter W, dat is nostalgie' Peter woiters - AVCAU

Het is amusant, zegt de voormalig staatssecretaris van onderwijs en hoogleraar bestuurs­ en organisatieskunde, om "een overheid die alle variëteit in het hoger onderwijs heeft vernietigd te horen pleiten voor meer variëteit." Minder amusant vindt hij echter de "nieuwe dwangbuisjes" die Ritzen en Nuis in petto hebben: commissies die de nieuwe driejarige studies moeten goedkeuren, de verplichte verkorting van de studieduur voor vwo­ en MBO­leerlingen m het HBO en het afsluiten van allerlei 'verbmdingskanalen'. "Waarom zou je iemand verbieden om na een vierjarige studie over te stappen naar een tweejarige kopstudie? Welk doel is daarmee gediend? Het is een typische Pavlov­reactie van een overheid die koste wat kost wil bezuinigen op hoger onderwijs en daarom beperkingen oplegt aan de natuurlijke werking van het onderwijsstelsel. T erwijl het beter is als de instellingen nu eens echt de vrijheid krijgen om te variëren met him onderwijs. Wanneer je de kosten daarvan inzichtelijk maakt en de studenten daar gedeeltelijk zelf voor laat betalen, zullen ze vanzelf beter nadenken over de lengte van hun studie."

Natuurlijk mag de overheid zich de vraag stellen hoeveel geld zij over heeft voor hoger onderwijs, vindt In 't Veld. Zolang daaraan maar niet automatisch de verplichting wordt gekoppeld dat er minder studenten hoger onderwijs mogen volgen. "Daar is geen enkele reden voor. Het is volstrekt belachelijk om nu al vast te stellen dat de universiteiten in de volgende eeuw kleiner zullen zijn en dus met tweehonderd miljoen gulden minder toe kunnen. Prognoses op lange termijn zijn altijd fout gebleken." Flexibel zijn, niet toegeven aan dwingelandij, ruimte geven aan de koopkrachtige vraag naar hoger onderwijs, afwisseling van leren en werken. Het is het soort vocabulair waarmee In 't Veld uitdrukking wenst te geven aan het begrip variatie. De compacte universiteit van Ritzen en Nuis staat daar lijnrecht tegenover. Een gevolg van dwangmatig denken, aldus In 't Veld. "De hang naar een kleine universiteit, waar wetenschap wordt bedreven met een hoofdlener W, dat is nostalgie naar een universiteit die nooit heeft bestaan." Het percentage jongeren dat een of andere vorm van hoger onderwijs volgt, moet juist toenemen, vindt In 't Veld. "Ik hoop dat we tegen het midden van de volgende eeuw de zestig of zelfs zeventig procent hebben bereikt. Niet zozeer omdat het een economische noodzaak zou zijn, maar vooral omdat onderwijs ook een vorm van culturele ontplooiing is. Wat de overheid daaraan moet betalen is een andere vraag, maar mensen die zelf m onderwijs willen investeren, moeten de mogelijkheid m ieder geval krijgen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen