Ad Valvas 1995-1996 - pagina 319

AD VALVAS 18 JANUARI 1996

PAGINA 13

niversiteiten morrelen voorzichtig aan ijzeren rechtszekerheid personeel VSNU-onderhandelaar Prins ziet flexibilisering niet als gevaar: 'Wij zijn de firma Van der Valk niet' Doet de wegwerparbeider binnenkort zijn intrede aan de universiteit? Voor het eerst mogen universiteiten en val(bonden met elltaar onderliandeien over eigen arbeidsvoorwaarden voor het wetenschappelijk onderwijs. De nadruk waarmee de universiteiten op vergroting van 'mobiiiteit' en 'flexibiliteit' hameren staat haaks op de ijzeren rechtszekerheid waar de vakbonden traditioneel naar streven. Een interview met de onderhandelaar namens de universiteiten, F. Prins.

Pleter Evelein/HOP Er moest lang op worden gewacht, maar nu is het zover: er komt een eigen CAO voor de universiteiten. Niet dat de instellingen voortaan met de bonden in de slag gaan over de salarissen. Dat blijft vooralsnog voorbehouden aan de minister van onderwijs. En minister Dijkstal blijft verantwoordelijk voor afspraken over de VUT. Maar de onderwerpen waarover wel gesproken mag worden - onder meer tijdelijke contracten, vaker wisselen van functie, andere werktijden bieden meer dan genoeg mogelijkheden om de huidige rust danig te verstoren. Kort samengevat: de universiteiten willen een veel slagvaardiger personeelsbeleid kunnen voeren. Daarbij worden mensen niet meer voor onbepaalde tijd aangesteld in een bepaalde functie, maar wordt regelmatig bekeken of iemand niet van baan moet veranderen. Ook moet er volgens de universiteiten meer variatie in beloning komen, afhankelijk van de geleverde prestaties. Men wil afscheid nemen van de "ambtelijke gedetailleerde regelgeving, die nog geënt is op het eenzijdige karakter van de aanstelling en op het creëren van rechtszekerheid voor onbepaalde tijd", zo blijkt uit de Nota van inzet van de Vereniging van universiteiten (VSNU). D e VSNU wil voorrang geven aan mobiliteit en flexibiliteit. Het moet mogelijk worden dat een werknemer na een bepaalde periode met een andere functie of andere taken wordt belast, eventueel buiten de universiteit. De vakbonden komen pas eind deze maand met een reactie. Dat die bijzonder kritisch zal zijn, ligt voor de hand. "Tijdelijke aanstellingen, het gebruik maken van uitzendkrachten, detacheringen: vakbonden hebben het daar vreselijk moeilijk mee", beaamt F. Prins (64), die namens de gezamenlijke universiteiten met de vakbonden gaat onderhandelen. Prins zal ook aanwezig zijn bij de afzonderlijke onderhandelingen die de bijzondere universiteiten, waaronder de vu, voeren met de minister en de bonden. D e huidige CAO van de v u loopt op 1 april af. De gezamenlijke universiteiten hebben Prins, die onlangs bij Philips met pensioen ging, speciaal voor de onder-

Caoonderhandelaar F. Prins: 'Niet alle medewerkers werken even hard en met evenveel toewijding. Dus moet je ook verschillen maken in de honorering'

Bram de Hollander

handelingen aangetrokken. Hij was bij het elektronicaconcern onder meer human resource manager, een modieuze term voor personeelsfunctionaris. Iemand uit het bedrijfsleven kent het klappen van de zweep, redeneerde de VSNU.

H o e ernstig de bezwaren van de bonden tegen 'ontduiking van de rechtspositie' ook zullen zijn, het is volgens Prins onvermijdelijk dat de positie van het personeel gaat veranderen. Zo zullen de universiteiten vaker werk gaan uitbesteden: "Het is orraiiskenbaar een maatschappelijk fenomeen dat arbeidsorganisaties h u n aandacht focussen op de care business. Andere activiteiten besteden zij uit aan 'specialisten'. Die trend is ook bij de universiteiten al waarneembaar. Bij het schoonmaken, de catering. E n welke universiteit heeft nog een eigen metselaar in dienst?"

Ook de vaste regels voor beloning, met de jaarlijkse periodiek voor iedereen, gaan op de helling. "Hoever we daarmee willen gaan, weten we nog niet", zegt Prins. "Maar wij vinden het ten principale nodig. Niet alle medewerkers werken even hard en met evenveel toewijding. D u s moet je ook verschillen maken in de honorering." Die prestatiebeloning kost in het begin extra geld, omdat men rekening moet houden met verworven rechten. "Daarom kan je dit maar heel geleidelijk invoeren. Maar het principe is dat de koek anders verdeeld wordt. Op den duur kan dat overigens betekenen dat je hetzelfde werk verricht met minder mensen. Waarom ga je immers outputgericht honoreren? Omdat je denkt dat de motivatie van mensen daardoor beter wordt. Kwalitatief en kwantitatief."

- De bonden zijn niet tegen een vergroting van de mobiliteit van het personeel. In het verleden hebben zij echter altijd als voorwaarde gesteld dat iemand de garantie krijgt dat hij bij de universiteit kan blijven werken. Prins: "Uiteraard ken ik de vrees voor de 'wegwerparbeider'. Iemand die eruit moet als hij niet meer kan worden gebruikt. Maar wij zijn de firma Van der Valk niet. Onder mobiliteit verstaan wij niet dat je iemand ontslaat omdat er plotseling moet worden bezuinigd. Het betekent juist: geplande doorstroming. D e universiteiten willen mensen aannemen die na een jaar of zes weer verdwijnen. Vooral in de wetenschappelijke functies. Daar is doorstroom nodig om te zorgen dat je bijblijft. Dat geldt vooral voor jongere onderzoekers, maar het kan ook voor hoogleraren opgaan. Ook daar is verfiissing nodig." " D e universiteiten vidllen er vanaf dat mensen twintig, dertig jaar in dezelfde functie zitten. Er zijn mensen met een aanstelling waarin vijfentwintig jaar geleden tot drie decimalen achter de komma is beschreven wat h u n taak is. Die krijg je daar nooit meer weg. Dat is heel slecht. Ook voor henzelf. Als je met een zekere regelmaat wat anders gaat doen, verhoog je je competentie, zoals dat in het jargon wordt genoemd."

hij presteert. Hoe? Daar moeten de universiteiten zelf iets voor verzinnen. D e decaan moet daarin een grote rol krijgen, lijkt mij."

- Zullen docenten en onderzoekers in de toekomst veel vaker van functie wisselen en korter in dienst zijn} "Ik denk het niet. D e universiteit is in hoge mate een gespecialiseerd bedrijf. Overstappen van de ene naar de andere vakdiscipline kan vaak niet. Het zal altijd een verwant vakgebied moeten zijn. Je kunt wel proberen om mensen tijdelijk elders bij een instelling of bedrijf onder te brengen om ze daar weer eens iets nieuws te laten opsnuiven. Of bij een buitenlandse imiversiteit." "Noodzakelijkerwijs begin je daar voorzichtig mee. Op kleine schaal. Het vraagt om een heel ander personeelsbeleid. Als je je mensen mobieler wilt maken, moet je bijvoorbeeld serieus werk maken van loopbaangesprekken en carrièrebegeleiding. Dat gebeurt nu nog te weinig. Dat komt mede omdat er in de tmiversitaire cultuur geen duidelijke gezagslijnen zijn. T o c h moet het mogelijk zijn om een wetenschapper te beoordelen op wat

- De vakbonden spreken slechts namens een relatief klem deel van de werknemers. Zal het eigenwijze universitaire personeel vergaande afspraken niet proberen te frustreren? "Op een universiteit werken gemiddeld meer intelligente mensen dan bij een bedrijf. N o g niet zo lang geleden had ik nog een discussie met vakgroepdirecteuren van de Universiteit Utrecht. D a n ontstaan discussies over de structuur van de leiding, over de vraag of wetenschappelijke onafhankelijkheid zich wel verdraagt met het opgelegd krijgen van maatregelen. Je moet niet denken dat je dat in één gesprek verandert. D e colleges van bestutir zullen bereid moeten zijn om creatief tegenspel te accepteren en te gebruiken om h u n wensen aan te passen. Dat is een proces. Voordat je daar de revenuen van plukt, ben je vijf jaar verder." "Je zal veel moeten uitleggen om een draagvlak te creëren. Veel doen met de mensen, in plaats van over de hoof-

- Is mobiliteit en flexibiliteit voor nietwetenschappelijk personeel even belangrijk als voor docenten en hoogleraren? "Verandering van werkzaamheden is zeker ook goed voor het hogere nietwetenschappelijk personeel. En wat de lagere functies betreft: wij willen bijvoorbeeld dat er meer op onregelmatige tijden gewerkt gaat worden, dat de universiteitsbibliotheek 's

^Op een universiteit merken M^médem meer mteÜigente tnensen dan bij een bedrijf d avonds langer open blijft. D e portier en het kantinepersoneel krijgen daar ook mee te maken."

den van mensen heen. Ook daarvoor is het nodig dat het personeelsbeleid wordt geprofessionaliseerd. H e t is nu nog sterk gericht op de exegese en toepassing van regelingen." " O m de veranderingen geaccepteerd te krijgen heb je de hulp nodig van mensen die verstand hebben van groepsdynamische problemen. Groepen reageren altijd traag en in zekere zin afwijzend. Daar moet je mee kuimen omgaan. E n dat duurt een tijd." - Leidt een meer marktgerichte houding er niet toe dat een toponderzoeker klassieke talen veel minder gaat verdienen dan een hoog aangeschreven econoom? Een econoom ligt immers veel beter in de markt. "De discipline waarin iemand werkt, zegt niets over het wetenschappelijke niveau van de functie. Een universiteit zal iemand allereerst betalen naar zijn kwaliteiten als onderzoeker. Als het bedrijfsleven daarbij een concurrent is, zijn de mogelijkheden van de universiteit beperkt. Een bedrijf kan meer betalen. D a n moet je een andere constructie zien te bedenken." - De relatie tussen de universiteit en de werknemer lijkt in elk geval zakelijker te worden. Wie een tijdelijk contract afsluit, wil daar iets voor terugkrijgen. "Misschien moeten de universiteiten gaan betalen voor dergelijke verslechteringen. Ik bedoel dat er een afspraak wordt gemaakt dat er aan het eind van de contractperiode een vergoeding wordt gegeven. Dat gebeurt soms ook al in de private sector. Ik weet niet wat de imiversiteiten gaan doen. Tenslotte werken daar al veel mensen met een tijdelijk dienstverband." "Maar eeriijk gezegd verwacht ik niet dat er nu opeens veel gaat veranderen. Er is geen sprake van revolutie, maar van evolutie. In feite gaat het om het continueren van een beweging die al enige tijd geleden in gang is gezet. Het zou ook onverstandig zijn om ineens de boel op z'n kop te zetten. Dat lukt nooit."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen