Ad Valvas 1995-1996 - pagina 47

PAGINA 7

R igt AD VALVAS 7 SEPTEMBER 1995

Diabetes bij ouderen vaak niet onderkend I

Meer kans op diabetes bij appel- dan bij peervormige lichamen nngeveer honderdduizend ouderen in tderland weten niet dat ze derdomsdiabetes hebben, maar lijden wel ^ n deze vorm van suikerziekte. Dit concludeert drs Joke Mooy in haar ioefschrift, waarop ze afgelopen woensdag gepromoveerd.

Ï

Caroline Buddingh' "We hadden al een vermoeden dat een groot aantal ouderen in Nederland met ouderdomsdiabetes rondloopt, zonder d^t ze het zelf weten." Maar Joke Mooy vindt het toch schokkend dat uit haar onderzoek blijkt dat ruim de helft van de ouderen die aan diabetes lijden, hiervan zelf niet op de hoogte is. Mooy heeft meegewerkt aan een grootschalig onderzoek in Hoorn naar de vraag hoe vaak ouderdomsdiabetes voorkomt bij ouderen tussen de 50 en 75 jaar en welke factoren de kans op ouderdomsdiabetes vergroten. "Suikerziekte wordt gekenmerkt door efii langdurig verhoogd glucosegehalte i^het bloed", vertelt de onderzoekster, ":^bnder dat dit altijd duidelijke symptomen te zien geeft. Toch is diabetes geen ongevaarlijke ziekte. Patiënten hebben bijvoorbeeld een veel grotere kans op een hartaanval en op afwijkingen aan ogen, nieren en zenuwen. Met name wanneer de suikerziekte niet wordt behandeld". Mooy heeft bekeken wat de factoren

zijn die de kans op het krijgen van ouderdomsdiabetes vergroten. In Hoorn is de afgelopen jaren een grootschalig bevolkingsonderzoek gehouden naar stoornissen in de glucosetolerantie en de daarmee geassocieerde hart- en vaatziekten bij 50- tot 75-jarigen. Hierbij bleek dat ongeveer 3,5 procent van de onderzochte ouderen diabetespatiënten waren, zonder dat zij dit zelf wisten. "Als je dit doortrekt naar de Nederlandse ouderenpopulatie, dan betekent dat dus dat een grote groep ouderen niet weet dat ze suikerziekte heeft."

Vergrijzing Om de klachten te kutmen behandelen IS het van belang om te weten dat men diabetes heeft. Klachten die met het glucosepeil te maken hebben, zoals moeheid en lusteloosheid, kunnen makkelijk verholpen worden. Bovendien is de kans op hart- en vaatziekten bij niet behandelen twee tot vier maal groter. Voor de gezondheidszorg is dit een belangrijk probleem, want diabetes met

de bijkomende ziektebeelden is goed voor 140.000 verpleegdagen per jaar, wat zo'n negentig miljoen gulden kost. Dit bedrag gaat alleen maar hoger worden, aangezien de grootste groep diabetespatiënten ouderen zijn, en de verdere vergrijzing in het verschiet ligt. Het wekt dan ook geen verbazing dat het ministene van volksgezondheid veel waarde hecht aan dit soort onderzoeken. Er zijn meerdere vormen van suikerziekte, maar het merendeel van de gevallen is in twee categorieën in te delen. De eerste is de insulme-afhankelijke vorm en komt vooral onder jongeren voor. Daarom wordt deze vorm ook wel jeugddiabetes of'type-1 diabetes' genoemd. Onderzoek onder jongeren tot negentien jaar leerde dat zij de ziekte ontwikkelen door een samenspel van genetische en omgevingsfactoren, waardoor uiteindelijk, via het immuunsysteem, de insuline-producerende cellen kapotgaan. De grootste groep patiënten (oÊBcieel 125.000 patiënten, maar feitelijk dus het dubbele aantal) zijn dus de ouderen. Op vijftigjarige leeftijd heeft bijna drie procent diabetes, bij zeventigjarigen lijdt zestien procent er aan. Ouderdomsdiabetes wordt waarschijnhjk veroorzaakt door een combinatie van onvoldoende werking van insuline en onvoldoende capaciteit van de alvleesklier om insuline te produceren. Genetische en omgevingsfactoren spelen ook hierbij een rol. Van deze laatste categone zijn veroudering, erfelijkheid en overgewicht de belangrijkste risicofactoren. Deze oorzaken waren al langer bekend; het nieuwe van de Hoorn-

studie is dat nu is vastgelegd hoe sterk het verband tussen deze factoren en diabetes is. Zo is uitgerekend dat een persoon die ouder is dan vijftig jaar en familieleden heeft met diabetes, zeven procent kans heeft om met ontdekte diabetes te hebben. De kans wordt

^Op vijftigjarige leeftijd heeft bijna drie procent diabetesy bij zeventigjarigen lijdt zestien procent er aan veertien procent als deze persoon ook nog eens een 'quetelet-index' - lichaamsgewicht gedeeld door lengte in het kwadraat - heeft van boven de dertigNaast het feit dat Mooy het verband heeft onderzocht tussen de bekende risicofactoren en de kans op ouderdomsdiabetes, heeft ze ook gekeken naar minder bekende factoren die mogelijk de kans op de ziekte vergroten. Daarbij bleek dat niet alleen overgewicht, maar ook de verdeling van het vetweefsel in het lichaam bepalend is. Mensen met een peervormig Hchaam (het vet vooral

verdeeld over dijbenen en heupen), hebben minder kans op diabetes dan mensen met een appelvorming lichaam (vet vooral verdeeld over de buikstreek).

Levensgebeurtenissen Een andere mogelijke nsicofactor is het meemaken van ernstige levensgebeurtenissen, bijvoorbeeld wanneer de partner is overleden. De kans op diabetes is dan twee maal groter. "De verklaring voor deze verbanden is nog speculatief', aldus Mooy. "Wat betreft de appel- en peervorm van het lichaam heeft het vaker voorkomen van de ziekte waarschijnlijk te maken met het feit dat vet in de buikholte andere metabole eigenschappen heeft dan het vetweefsel op heupen en dijbenen. Deze eigenschappen hebben mvloed op de glucosehuishouding." Andere mogelijke risicofactoren zijn bepaalde voedingspatronen en gebrek aan lichaamsbeweging. "Uit ons onderzoek bleek dat personen die weinig aan lichaamsbeweging doen en bovendien veel (dierlijk) eiwit, vet en linoolzuur nuttigen, hogere glucosespiegels hadden. Daarentegen leek matig alcoholgebruik een gunstig effect te hebben." Deze laatstgenoemde verbanden zullen in de vervolgstudies, die nu gaande zijn, nader worden onderzocht. Non-Insulm-Dependent Diabetes Meüitus m a Genera) Caucasian Population, door J.M. Mooy, uitg Copyprint 2000, Enschede 1995, ISBN 90-5669^04-3

'Mijn studie heeft op een laag litje gestaan'

jaar later

Destijds vertelden vijf nieuwe eerstejaars in Ad Valvas over liun verwachtingen en aspiraties. We zijn nu vier jaar verder. Het einde van de studie nadert en de toekomst komt steeds dichterbij. Hoe is het de vijf dit jaar vergaan en wat moet er van hen terechtkomen? 'Ais het in Nederiand te erg wordt met de smog en de natuurvervuiiing, trelc ilc me terug in Noord-Zweden'

•^orry als ik wat traag of chagrijnig overkom", verontschuldigt Aleid Bos (23) zich bij binnenkomst. "Ik b|en namelijk oververmoeid." Desondanks is ze van plan binnenkort aan haar afstudeerscriptie te beginnen. Vanaf de paasvakantie heeft haar studie een half jaar op %en laag pitje gestaan.

zorg. Eén ochtend in de week doet ze licht huishoudelijk werk bij een joodse mevrouw. Daarnaast past ze nog steeds op de kinderen van een van haar hoogleraren en heeft ze er onlangs een nieuw oppasadres bijgekregen. "Mijn ouders willen liever dat ik wat meer tijd voor mezelf neem", zegt ze als ze alles heeft opgesomd, "maar ik vind het moeilijk om iets te laten vallen."

Wij stonden onder meer biologische pruimen te verkopen; ergens weggestopt in een hoekje, terwijl de Postbank en Heineken in de hal plastic stonden uit te delen. Organisaties die echt iets voor de vu doen, worden weggemoffeld, terwijl de grote jongens met hun vervuilende acties prominent aanwezig zijn. De vu legt graag de nadruk op haar specifieke karakter, maar daar komt zo weinig van terecht." Een advertentie in Ad Valvas bracht haar op het spoor van de joodse thuis-

In de Westerkerk, waar ze catechisatie volgde, komt ze nog steeds graag. "Ik schenk daar af en toe koffie en help 'achter de coulissen'. Ik zit ook in een eetgroepje met mensen van de kerk. Op de universiteit is onlangs de vu-mok ingevoerd. Ik heb de Westerkerk aangeschreven met de vraag of ook daar de plastic bekertjes door serviesgoed kunnen worden vervangen. Dat gaat binnenkort waarschijnlijk inderdaad gebeuren. Nu nog Max-Havelaarkofïie, dan ben ik tevreden."

Servies Fneda Pruim "Mijn privéleven kostte meer energie", vertelt ze, zonder daarover verder te wjllen uitweiden. Wel volgde ze voor de ^mervakantie een oriëntatiecursus Latijn. "Dat wilde ik altijd al en nu had ik e» tijd voor. Het was ontzettend interessant." Stads een halfjaar maakt ze deel uit Van het Universitair Milieu Platform. 2 " de introductieweek hadden we een nSarktkraam. Dat was vrij waardeloos.

Ze weet inmiddels zeker dat ze het ondenvijs in wil. Het afgelopen jaar is ze begonnen met de lerarenopleiding. Na haar afstuderen is ze daar nog een jaar mee zoet. "Ik vind het wel een uitdaging om voor de klas te gaan staan. Het lijkt me te gek om een leuke sfeer in de klas te creëren en tegelijkertijd wat over te brengen. Maar ik hoef niet zo nodig fulltime aan de slag. Ik heb liever wat meer tijd dan veel geld." Zoals het er nu naar uitziet, zal haar afstudeerscriptie gaan over een minder bekende vrouwelijke Britse auteur uit deze eeuw. "Niet uit feministisch oogpunt, maar we hebben de laatste tijd veel mannelijke schrijvers behandeld. Ik ben ook benieuwd hoe vrouwen schrijven." Ze heeft veel zin om aan haar scriptie te beginnen, maar ze ziet er tegenop om achter de computer te kruipen op de vu. "Het liefst zou ik mijn scriptie met de hand schrijven, lekker op mijn eigen kamertje. De vu is nou niet het meest

Bram de Hollander

inspirerende gebouw dat er bestaat." Verder gaat ze een bijvak Zweeds volgen aan de UVA. "Ik ben nog nooit in Zweden geweest, maar het land trekt me erg", verklaart ze deze stap. "De mentaliteit van de Zweden spreekt me aan. Bijvoorbeeld op milieugebied hebben ze de dingen goed geregeld. Ook de taal vind ik erg mooi. Laatst heb ik een prachtige film van Ingmar Bergman gezien. De UVA biedt een vak aan waar films van Bergman worden geanalyseerd. Dat lijkt me heel leuk. Ik heb wel eens gezegd: als het in Nederland te erg wordt met de smog en de natuurvervuiling, trek ik me terug in Noord-Zweden. Maar Zweden wordt steeds populairder. Daar baal ik van."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen