Ad Valvas 1995-1996 - pagina 159

PAGINA 15

ID VALVAS 26 OKTOBER 1995

I k was verliefd op mezelf' Studium generale over de kunst van het dromen ledereen brengt een kwart van zijn slapend bestaan dromend door. We dromen over auto's, wilde dieren en agenten, waarna we meestal weer overgaan tot de orde van de dag. Terwijl onze nachtelijke avonturen toch verrijkend voor ons dagelijks leven zouden kunnen zijn. Daarover gaat het studium generale van dit najaar. Op het programma staan behalve droomgedichten, -beelden en -verhalen een aantal lezingen over de kunst van het dromen. Dr H.R. Wijngaarden, emeritus hoogleraar klinische psychologie aan de vu, bijt op 26 oktober de spits af.

Frieda Pruim "Een vrouw droomt op haar 22-ste dat ze in een auto achter het stuur zit. Die droom heeft voor haar een positieve betekenis: ze zit zelf achter het stuur van haar leven. Tegen haar veertigste heeft ze dezelfde droom, maar die heeft nu een heel andere lading: ze kan zich met aan iets overgeven, houdt als het ware krampachtig het stuur in handen." Aan de hand van deze droom legt emeritus hoogleraar klinische

zijn gezin als een blok aan het been beschouwde en dat hij naar vrijheid verlangde. Dat bleek hij te herkeimen." Een aantal oersymbolen in dromen gaat al eeuwen mee: de slang, de koning, vader, moeder en kind - om er enkele te noemen. Deze beelden kunnen voor iedereen iets anders symboliseren. De slang kan bijvoorbeeld zowel verwoestend als een heilbrenger zijn, afhankelijk van hoe de dromer dit symbool beleeft. "Andere beelden zijn tijdsbepaald", legt Wijngaarden uit. "Duitse soldaten in dromen symboliseerden tijdens en vlak na de oorlog angst. Ten

tijde van de Koude Oorlog namen Russische soldaten hun plaats in, terwijl militairen nu nauwelijks meer in dromen voorkomen, omdat ze geen rol meer spelen in ons dagelijks leven. In deze tijd wordt er meer over politieagenten gedroomd, omdat mensen die dagelijks op straat tegenkomen." Lange tijd had Wijngaarden een schriftje naast zijn bed liggen waarin hij bi) het ontwaken zijn dromen noteerde, die hi) vervolgens aan een analyse onderwierp. "Ik had bijvoorbeeld twee of drie keer een droom met een homofiele tendens", vertelt hij. "Een man zocht toenadering tot mij. Het gedrag van die man werd steeds sterker. Eerst vroeg ik me af of de droom betekende dat ik heimelijke homoseksuele gevoelens koesterde, maar dat leek me sterk. Toen vroeg ik me af of de man die toenadering tot mij zocht misschien een deel van mijzelf vertegenwoordigde. Daar kwam ik verder mee: ik realiseerde me dat ik vond dat ik in die periode goed bezig was. Ik was als het ware verliefd op mezelf." In deze verklaring toont Wijngaarden zich een leerling van Jung, die meent dat je een persoon of beeld in je droom niet altijd letterlijk moet nemen. Soms symboliseert iemand of iets een deel van jezelf "Een orthodoxe Freudiaan zal meewarig glimlachen als hij mijn

interpretatie hoort. Voor hem is er in deze droom zonder twijfel sprake van verdringing van mijn homoseksualiteit. Maar dan glimlach ik meewarig terug." Overigens heeft de dromentheorie van Jung op dit moment verreweg de meeste aanhangers, ook onder Freudianen. Kort samengevat beschouwt Jung dromen als een rechtstreekse vertaling van gevoelens in symbolische taal, terwijl dromen volgens Freud verborgen wensen en gevoelens verhullen.

Roodkapje Wijngaarden is altijd al gevoelig voor symbolen geweest. Als kind las hij al graag legenden, sprookjes en sagen. Hij ziet een duidelijk verband tussen deze verhalen en dromen. "Jung heeft gezegd: de mythe is de droom van een volk. Daarin worden algemene belevingen uitgedrukt. Roodkapje is daar een goed voorbeeld van. Zij wordt opgegeten door de wolf, die staat voor de overheersende, bezittende moeder. Die vreet het kind als het ware op, geeft haar geen ruimte om tot zelfstandigheid te komen. Het is dus helemaal niet zo gek dat kinderen die al te zeer door hun moeder worden overheerst, te veel liefde over zich heen uitgestort krijgen, nogal eens dromen over wilde beesten en angst om opgegeten te worden." Hoewel lang niet iedereen zich zijn

dromen herinnert, droomt ieder mens maar liefst zes keer per nacht. En dat is maar goed ook, want onderzoek heeft uitgewezen dat wie stelselmatig gestoord wordt in zijn dromen, overdag emotioneel vervlakt. Zodra zo iemand de kans krijgt, haalt hij dit gebrek aan 'droomslaap' weer in. Wijngaarden gaat er vanuit dat we in onze dromen de enorme hoeveelheid gevoelens en indrukken die we overdag hebben opgedaan, verwerken. Het kan verhelderd zijn om daar inzicht in te krijgen en er iets mee te doen. Daar tegenover staat een theorie die stelt dat je droomt om overbodige indrukken weg te werken: je droomt om te vergeten en moet je daarom juist niet met je dromen bezighouden. "Het is niet wetenschappelijk bewezen dat dromen iets betekenen", aldus Wijngaarden. "Bovendien herinneren we ons maar een heel klein deel van wat we.hebben gedroomd en is niet na te gaan of onze weergave daarvan klopt. Daarom is het een hachelijke zaak om je met dromen bezig te houden. Maar dat maakt het er niet minder boeiend op!"

'Militairen komen nauwelijks meer in dromen voor'

i

m

psychologie en psychotherapeut dr. H.R. Wijngaarden uit'dat beelden in dromen nooit een eenduidige betekenis hebben. "De betekenis hangt af van het volk en de cultuur waarin je leeft en van je eigen geschiedenis. Ik kleur mijn dromen op mijn manier, zoals ik ben. Een ander droomt ze anders." Om die reden is hij van mening dat een therapeut iemands dromen niet kan mterpreteren. Dat kan alleen de dromer zelf. Een therapeut kan hem of haar hoogstens helpen op het juiste spoor te komen. "Het is een kwestie van heel goed luisteren", legt Wijngaarden uit. "Mijn cliënten liet ik altijd eerst een droom helemaal vertellen. Daarna vroeg ik door op details, waardoor iemand soms ineens op een heel ander spoor werd gezet. Zo vertelde een man me een droom waarin hij samen met zijn gezin een berg beklom. Hij liep een stuk voor zijn familieleden uit. De man dacht dat deze droom betekende dat hij bang was om zijn vrouw en kinderen in de steek te laten, dat hij een grote verantwoordelijkheid voelde voor zijn gezin. Toen heb ik hem erop gewezen dat hij vertelde dat zijn passen steeds groter werden en dat hij had laten blijken dat hl) er ontzettend van genoot om vooruit te lopen. Ik hoorde in de droom dat hij

Tekening Aad Meijer

'Studium generale leert je dromen te gebruiken' Frieda Pruim Na lifestyle, liefde en heksen hebben de organisatoren van het studium generale dit najaar gekozen voor een aantal middagen over de kunst van het dromen. "We zochten een onderwerp dat samenhangt met creativiteit", vertelt Aukje Strandstra van de afdeling Cultuur en Vorming van de Dienst Studentenzaken. "Dat vind ik leuk en de studenten ook." "Iedereen droomt, dus ik denk dat veel mensen in dit thema zijn geïnteresseerd", vervolgt ze. "Toch zijn dromen beslist geen dagelijks gespreksonderwerp tijdens colleges." Strandstra kwam met het onderwerp aan en maakte haar collega's enthousiast. Samen met cultureel medewerker Gert de Jager en PR-medewerkster Petra van Belois ging ze aan de slag om het thema meer vorm te geven. "Vroeger heb ik wel eens een droomcursus gedaan", verklaart

Strandstra haar betrokkenheid bij het onderwerp. "Ik houd een nachtboek bij waarin ik al mijn dromen opschrijf. Die lees ik terug als intrigerende verhalen. Verder probeer ik mijn dromen in mijn werk in beeld te houden, probeer steeds duidelijker te krijgen wat een mooie zaak is om voor te werken. Dan heb ik het over dromen als idealen, als iets om naar te streven." Beide soorten dromen komen tijdens het studium generale aan de orde. Emeritus hoogleraar klinische psychologie Wijngaarden gaat in op dromen tijdens onze slaap, terwijl drs Ronald Jan Heijn zal vertellen hoe hij probeert zijn dromen (lees: idealen) te verwezenlijken, onder meer als directeur van new-agecentrum Oibibio. Trainster drs Annemarie Noordzij verzorgt een workshop over dromen als leerproces en dr A.P. Borsboom van de Katholieke Universiteit Nijmegen laat zijn

publiek kennismaken met het droomleven van de aboriginals in Australië, dat van grote invloed is op hun dagelijks leven. Maar het blijft niet bij lezingen en een workshop alleen. "We willen het culturele en vormende deel van het studium generale wat meer integreren", vertelt Gert de Jager. "Tot voor kort stonden het Vormingscentrum en het Cultureel Centrum los van elkaar. Dat had tot gevolg dat de lezingen en de culturele activiteiten vaak weinig samenhang vertoonden, waarbij de cultuur niet meer dan aankleding was. Dat was tijdens het vorige studium generale over heksen voor het eerst anders." Na elke lezing staat nu een culturele activiteit op het programma: 'droomdichter' Arie van den Berg en 'droomschrijfster' Helga Ruebsamen lezen voor uit eigen werk, in samenwerking met het Filmhuis Uilenstede is een compilatie van droombeelden in films gemaakt en tenslotte staat

een uitstapje naar een expositie 'Verhalen om niet te verdwalen' over het droomleven van de aboriginals in het Tropenmuseum op het programma. "Het is eigenlijk een kindertentoonstelling, maar voor volwassenen is het net zo leuk om middenin het leven van de aboriginals te stappen", vertelt Petra van Belois. Borsboom, die grote delen van het jaar tussen de aboriginals leeft, heeft aan deze tentoonstelling meegewerkt. Met de titel 'De kunst van het dromen' wilden de organisatoren het verband tussen dromen en creativiteit uitdrukken. "Je kunt veel meer met je dromen doen dan er meestal mee wordt gedaan", meent Strandstra. "Misschien is dat wat studenten van het studium generale kunnen leren: hun dromen gebruiken."

I

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen