Ad Valvas 1995-1996 - pagina 314

AD VALVAS 18 JANUARI 1996

PAGINA 8

Pil tegen drugverslaving nog dubieus 'Drugs zijn niet het probleem, verslaving eraan wel' Tien jaar geleden leek het een utopie: een pil waarmee verslaafden kunnen afkicken. De Spaanse arts Juan Legarda denkt de pil echter te hebben gevonden. Farmacoloog dr A.N.M. Schoffelmeer, binnen de vu belast met onderzoek naar verslaving, is echter sceptisch over de vondst. "Het geven van pillen aan verslaafden is nu vooral nog big business."

Farmacoloog dr A . N . M . Schoffelmeer (links): 'Weed en marihuana hebben een te verwaarlozen effect. Ik begrijp de commotie rond deze Peter Wolters - AVCAU middelen daarom ook niet echt'

Steeds vaker duiken in de media berichten op over medicijnen waarmee verslaafden van hun 'ziekte' ktinnen genezen. Pillen die van alcoholisten geheelonthouders maken, waren er al. Vorige week kwam een Spaanse arts uit Sevilla, een zekere Juan Legarda, met 'de oplossing' voor het drugprobleem: een pil waardoor verslaafden in een mum van tijd afkicken. Dr A.N.M. Schoffelmeer, farmacoloog aan de vu, volgt de ontwikkelingen met de nodige scepsis. "Als je stopt met zo'n pil, ben je direct weer verslaafd. En wat de bijwerkingen van zo'n pil bij langdurig gebruik zijn, weet niemand." Vooral de wetenschappelijke onderbouwing van deze medicamenten en therapieën is volgens Schoffelmeer dubieus en ondoorzichtig. "Het geven van pillen aan verslaafden is big business. Logisch dat farmaceutische industrieën en artsen graag oplossingen aanreiken. Maar hoewel ze het wel suggereren, is daarmee het verslavingsprobleem in ieder geval nog niet opgelost. Je kunt hoogstens spreken van een pleister op de wond." Schoffelmeer is als farmacoloog betrokken bij het flmdamenteel onderzoek birmen de faculteit geneeskunde naar de veranderingen in de hersenen die op langere termijn optreden door vetslaving. "Wij hopen op deze manier echte oplossingen te kunnen aandragen voor het probleem. Want als eenmaal bekend is wat een verslaving in de hersenen doet, kunnen we middelen ontwikkelen die dit proces weer omkeren. Dan kunnen dus in feite drugs worden gebruikt, terwijl de verslavende lange-termijneffecten teniet worden gedaan."

van medicijnen daadwerkelijk kunnen worden geholpen." Om de omvang van het verslavingsprobleem in Nederland te benadrukken, en dus ook de noodzaak van onderzoek naar verslaving, rekent Schoffelmeer voor hoeveel mensen in Nederland verslaafd zijn. "Het zijn schattingen, maar er wordt van uitgegaan dat er een half miljoen probleemdrinkers zijn en zo'n driehonderdduizend alcoholisten, meer dan twintigduizend heroïne- en coca'meverslaafden en ruim vijftigduizend gokverslaafden en dat worden er steeds meer. Dan hebben we het nog niet eens over de miljoenen nicotineverslaafden, een probleem dat we overigens niet moeten onderschatten, want nicotine brengt ook belangrijke veranderingen aan in de hersenen, waardoor verslavingsgedrag wordt veroorzaakt." Schoffelmeer geeft aan dat er wel onderscheid is aan te brengen in de verschillende soorten verslavende middelen. "De zenuwcellen in de hersenen worden zeer overgevoelig door cocaïne en heroïne. Alcohol en nicotine hebben een iets minder sterk effect. Maar ook gokken wordt gezien als een ernstige vorm van verslaving. Daar staat tegenover dat weed ca marihuana een te verwaarlozen effect hebben. Ik begrijp de commotie rond deze middelen daarom ook niet echt, zeker nu we weten dat de zenuwcellen behoorlijk gevoelig worden door produkten die je op elke hoek van de straat kunt krijgen: alcohol en sigaretten bijvoorbeeld."

Ratten

Hunkeren

Maar de weg is nog lang. "We zijn nu zover dat we gaan kijken hoe we de afkickverschijnselen van ratten kunnen wegnemen door middel van een farmaco-therapeutische strategie. Als we daar achter zijn gekomen, zijn we al heel ver. Maar het zal zeker nog jaren duren voordat verslaafden met behulp

In het rattenonderzoek van Schoffelmeer en de zijnen wordt bekeken welke veranderingen optreden in de hersenen van ratten tijdens de ontwikkeling van een verslaving. Een groep ratten wordt behandeld met een verslavende stof en een controlegroep niet. Na een periode van rust worden

Caroline Buddingh'

beide groepen in een kooitje gezet, waarbij ze zichzelf door hun neus in een gat te stoppen een dosis drugs kunnen toedienen. Uit de proeven komt naar voren dat de met drugs voorbehandelde ratten sneller ontdekken hoe ze drugs kunnen krijgen. "Het blijkt dus dat de voorgeschiedenis van een rat bepalend is voor het verslavingsgedrag. Het is op zich geen schokkende ontdekking dat ratten die zichzelf lange tijd drugs hebben toegediend, in een toestand terechtkomen waarin ze voortdurend hunkeren naar het middel. Maar met

psycho-therapie dè oplossing achten, gaan ervan uit dat ervaringen die verslaafden in hun leven hebben opgedaan, de oorzaak van zijn van verslaving op latere leeftijd. Door naar de oorzaken te graven, wordt volgens hen het verslavingsprobleem opgelost. Onze filosofie is een iets andere. Wij gaan ervan uit dat een traumatische ervaring in het verleden, net als eerder contact met drugs en genetische aanleg, ertoe kan leiden dat deze persoon sneller verslaafd raakt. Maar als deze persoon eenmaal verslaafd is, dan is psycho-therapie niet voldoende om van de verslaving af te komen."

Prikkels

Met drugs voorbehandelde ontdekken

ratten sneller

hoe ze de verslavende kunnen

"Wij veronderstellen dat er bij een verslaving chemische veranderingen in de zenuwcellen van de hersenen plaatsvinden. Die kunnen door middel van een farmacologische therapie - medicijnen dus worden teruggebracht. Hoewel we dit in het verleden nog niet hardop konden zeggen, is deze visie inmiddels wereldwijd geaccepteerd. Bovendien blijkt het mogelijk om bij ratten het zelftoedieningsgedrag met behulp van farmaca tegen te gaan." "Ik verwacht dat in de toekomst door middel van therapie de leeftvijze van de verslaafde wordt gecorrigeerd en de medicijnen de veranderingen in de hersenen terugbrengen." Uit het rattenonderzoek blijkt dat verslavende middelen sommige zenuwcellen voor lange tijd veranderen. Het gaat dan om de hersencellen die de mens activeert als hij iets graag wil hebben. Door de veranderingen geeft de ene cel op een afwijkende manier prikkels door aan de naastgelegen cel. Door die verandering heeft een mens een meer dan normale behoefte aan een verslavend middel. Er worden dus steeds seintjes gegeven dat er grote behoefte is aan het middel. "Wij zijn

middelen

krijgen

deze gegevens kunnen we onderzoeken welke veranderingen optreden in het centraal zenuwstelsel van de ratten en welke farmaco-therapeutische strategie we kunnen ontwikkelen om deze veranderingen ongedaan te maken. Als dat lukt, zijn we al heel ver." Met het onderzoek hoopt de farmacoloog inzicht te krijgen in het gedrag van zenuwcellen in de hersenen, omdat het vermoeden bestaat dat elke verslaving in hetzelfde deel van de hersenen een langdurige verandering teweegbrengt. Schoffelmeer gaat ervan uit dat verslaving een probleem is dat niet alleen via psychologische en psychiatrische therapieën kan worden opgelost. Ook medicijnen kunnen helpen. "Therapeuten en onderzoekers die

vooral benieuwd hoe die prikkels worden doorgegeven en hoelang er dus een dwangmatige behoefte blijft bestaan aan drugs. Irmiiddels is gebleken dat bij een rat die verslaafd is geweest, maanden later nog prikkels in de neuronale circuits op een afwijkende manier worden overgedragen. Dat is heel lang, want een rat leeft maar een paar jaar." Een verslaving brengt dus veranderingen teweeg in de zenuwcellen die niet zomaar zijn weg te poetsen. En hoe langer een verslaving duurt, hoe ernstiger de schade in de hersenen. Schofielmeer is niet enthousiast over middelen die alleen de directe effecten van drugs wegnemen. "Want dat is niet het probleem van een verslaving." Drugs vormen op zich geen probleem, stelt Schoffelmeer. De verslaving eraan is het punt. "Het toedienen van een verslavend middel wordt onschuldig als er op langere termijn maar geen dwangmatige behoefte ontstaat. Het gaat er dus om die lange-termijneffecten te normaliseren. Zolang we dat niet kunnen, blijven verslaafden psychisch afhankelijk." Volgens de onderzoeker zijn er momenteel nog geen medicijnen in de maak die het verslavingsprobleem bij de wortel aanpakken. "Wij vsdllen een farmaco-therapie ontwikkelen die gericht is op het DNA van de zenuwcellen in de hersenen. Maar we moeten ons daarbij wel realiseren dat we dan aan het sleutelen zijn op het fundamenteel niveau van het psychisch functioneren. Dat is niet alleen technisch gezien bijzonder gecompliceerd, zoiets is ook stof voor een diepgaande ethische discussie in de hele samenleving."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen