Ad Valvas 1995-1996 - pagina 43

R199|

PAGINA 3

VALVAS 7 SEPTEMBER 1995

Iniversiteiten moeten opleidingen verlcleinen 37)

ieter Evelein ileidingen m o e t e n i n d e t o e k o m s t i d e r eerstejaars s t u d e n t e n t o e ­ laten als d e a r b e i d s m a r k t g e e n b e ­ h , ^ f t e a a n h e n heeft. D a t schrijven jister R i t z e n e n s t a a t s s e c r e t a r i s lis in d e definitieve versie v a n h e t rouwelijke c o n c e p t ­ H o g e r O n ­ vijs e n O n d e r z o e k P l a n ( H O O P ) , [ o p Prinsjesdag verschijnt.

taakverdeling niet worden uitgesloten". Ritzen en Nuis willen zowel de universiteiten als de hogescholen stimu­ leren om "te zoeken naar samenwer­ kmg, afstemming en taakverdeling per onderwijsgebied en per verzorgingsge­ bied". Onder het m o m van een grotere vrij­ heid wordt de universiteiten in het HOOP diverse instrumenten aangereikt om de h u n opgelegde bezuiniging (zie kader) te realiseren. I n de propaedeuse mogen zij studenten na drie maanden al wegsturen met een bindend advies. Desgewenst mag dat ook op elk moment daarna, dus bijvoorbeeld na vijf, acht of tien maan­ den. N a de propaedeuse mag een stu­ dent verwezen worden naar een bepaal­ de afstudeerrichting, of een bepaald vakkenpakket. Snellere selectie en verwijzing is vol­ gens Ritzen en Nuis dringend nodig.

Een op de drie studenten verlaat het hoger onderwijs zonder diploma. Bovendien duurt het lang voordat de uitvallers ophouden met studeren. D e afhakers die in 1988 begonnen, stapten gemiddeld pas na 3,3 jaar op. Een ander middel om te bezuinigen is de 'vnjheid' om minder eerstejaars toe te laten. Universitaire opleidingen zelf moeten daar voorstellen voor doen als zij vinden dat de arbeidsmarkt niet ge­ diend is met grote aantallen eerstejaars. Er wordt dan geloot. Komen de universiteiten niet in beweging, dan zal de minister een arbeidsmarktfixus af­ kondigen, schrijft hij m het HOOP.

bewindslieden klagen in het HOOP de lage studielast bij veel opleidin­ Studenten behoren jaarlijks 1680 te studeren, maar bereiken dit getal 'Excellente studenten' zelden. Onderzoek aan de Katholieke Universiteit Nijmegen wees in 1994 uit D e mogelijkheid om driejarige oplei­ daMbi) Beleids­ en Sociale Wetenschap­ dingen te beginnen is volgens Ritzen en en bij Letteren en Rechten gemid­ Nuis geen middel voor de universiteiten 1218 uur werd gestudeerd, om de kosten te drukken. Zij krijgen terdams onderzoek kwam tot verge­ lare gegevens voor Economie. en en Nuis concluderen hieruit dat opleidingen, zonder verlies van teit, in drie jaar kunnen worden oid. Kortom: goede kandidaten voQj de drie/vijfjarige opleidingen die zij nen. Wie het niet redt met het afges­ Hoeveel geld krijgen de universiteiten in l|et wetenschappelijk onderwijs willen proken budget, moet op de blaren en hogescholen in de toekomst? H e t projpioten. Een kleine groep kan dan HOOP koppelt aantallen studenten, di­ zitten. Als een universiteit bijvoorbeeld docp­gaan met de tweejarige vervolgop­ ploma's en overheidssubsidie aan el­ te veel studenten te lang laat studeren, leifng. of te laat wegstuurt met een bindend kaar. Een overzicht van de cijfers. D^ universiteit die driejarige opleidin­ advies, krijgt zij daarvoor geen subsidie Het is de bedoeling dat de g e i | wil beginnen moet wel kunnen meer. Ook komt er geen geld bij als er universiteiten en hogescholen vanaf 1 aaiftonen dat de arbeidsmarkt behoefte personeel moet worden ontslagen. januari 1997 voor tien jaar zekerheid he^ aan de afgestudeerden. Ook Daar,motten zij "een duidelijk wetenschap­ knjgen over de subsidie van de over­ Daarmee timmert minister Ritzen de discussie over wachtgelden in een keer heid. Minister Ritzen wil daar met elke eskun pg^jj pj­ofiel" hebben om het verschil dicht. ep ontjjjg|jjgj pjgQ jg handhaven. imiversiteit apart, en met het HBO als geheel, afspraken over maken. H u n Het aantal studenten aan de bi) a in%et wetenschappelijk onderwijs zijn budget staat dan voor tien jaar vast, universiteiten moet volgens het HOOP veel­te veel opleidingen, vinden Ritzen mits zich geen "majeure wijzigingen" omlaag van 178.000 nu naar 143.000 jmmiSg^j^yjs Hg^ gaat om 261 studies. Het in de omstandigheden voordoen. Vol­ in 2005. Enerzijds gebeurt dit vanzelf r ^ D bedfijfsleven kan daar geen wijs uit wor­ gens een woordvoerder zullen de afs­ als gevolg van een daling van het aantal •uctuii deirf Deels gaat het om een overlap m praken regelmatig worden getoetst. D e geboortes twintig jaar geleden. An­ P^'^^'inhoud. Uniforme naamgeving moet hoogte van de overheidssubsidie wordt derzijds lopen er op de universiteiten Ie han daaraan een emd maken, gekoppeld aan het aantal diploma's dat volgens Ritzen en Nuis te veel stu­ iculta. Universiteiten dienen h u n vergelijkba­ een instelling denkt te gaan afgeven. )als nt re­~^leidingen volgens het HOOP van denten rond die daar niet thuishoren. lire ki dezelfde naam te voorzien. Soms is h u n O m d a t vooral universitaire studenten Op extra geld hoeft niemand te reke­ iten e omvang zo klein, dat "afspraken over ; werl Ie inze i vinde agt aa twikb sellan Iet val ir gege ok bc ^ e d e grappen, die m a a k je m a a r een " M a a r zou jij d a n niet bij de m u s e a l e p a a r per week. Nee, d a n is kunst veel ge­ kunst vtillen h a n g e n ? " p r o b e e r d e een ver­ ; de ai makkelijker", zei Luc Zeebroek, alias K a ­ bouwereerde interviewer en hoogleraar het bi| magurka, afgelopen dinsdag bij de opening kunstgeschiedenis Carel B l o t k a m p . " J a ­ rsiteir van zijn expositie in het E x p o s o r i u m . De w e l " , knikte Zeebroek. "Gewoon zelf er mmde d a a r tentoongestelde zeefdrukken, i n m i d ­ h a n g e n . Kijken wat de m e n s e n d è n zeg­ dels in boekvorm uitgebracht, tnaakte hij in gen." niet m e e r d a n één week. Hij draait e r z ' n Zeebroek heeft m e t zijn creatieve u i t s ­ h a n d niet voor o m . "Kunst is gemakkelijk pattingen niet de intentie de wereld te ver­ o m d a t in kunst veel m e e r is toegelaten", b e t e r e n . M a a r a a n m o r a l i s m e kan hij niet verduidelijkte Zeebroek. "I k kan er alle o n t s n a p p e n , bekende de Belg. " H e t is niet kanten m e e o p . M a a r o m een grap m o e t je zo d a t ik denk: d a t is fout, d a a r zal ik eens kan tenminste kunnen l a c h e n . " iets over gaan m a k e n . M a a r je k u n t moeilijk lent tratie h u m o r tnaken die helemaal nergens over Aan kunst m e t een grote K heeft Zeebroek gegaat. I k denk d a t je al heel snel een uitsp­ geen boodschap. I ntegendeel: hij heeft er rdam een grondige hekel a a n . " E r zit geen r a a k doet als je iets m a a k t . " levenslust i n . H e t is allemaal zo b e r e d e ­ Zeebroek vervaardigt zijn kunst en zijn dt voor g r a p p e n o m slechts één r e d e n : hij wil er zelf in. Wie neerd: dan zeggen m e n s e n , dat heeft­ie gelukkiger v a n worden. "I k wil gewoon elke eert, goed gedaan zeg, oh wat geweldig. H e t is gezon dat a u r a e r o m h e e n . Oervervelend. G a ik dag een p a a r keer goed lachen m e t de d i n ­ n a a r een m u s e u m , d a n b e n ik blij als ik gen die ik m a a k . E n t h a t ' s i t . " (MZ) weer buiten sta. Grote kunst vind ik zo seri­ eus, zo stom. Die kop van M o n d r i a a n alleen al."

hiervoor evenveel geld als voor een vier­ jarige studie en moeten vervolgens maar zien dat zij daarvan ook de vervolgoplei­ dingen kunnen betalen. H e t budget be­ paalt dan hoeveel "excellente stu­ denten" daar worden toegelaten. Het budget voor studiefinanciering gaat waarschijnlijk bepalen hoeveel stu­ denten worden toegelaten tot de tweeja­ rige vervolgopleidingen die de universiteiten volgens het HOOP kunnen beginnen. De totale uitgaven aan de stu­ diefinanciering mogen niet stijgen, sch­ rijft minister Ritzen. I n het geval van vijfjarige opleidingen betekent dit, dat er slechts beperkt geld is om studenten die naar de vervolgopleiding kunnen een beurs te geven. "Dit stelt nadere voorwaarden aan het selectieve karakter van de vervolgopleidingen", zoals het HOOP vermeldt. Overigens kan de lengte van de vervolgopleidingen variëren van

Minder studenten, minder geld bovendien sneller kunnen studeren, is een bezuiniging van 200 miljoen gul­ den vanaf 2004 op de imiversiteiten ge­ rechtvaardigd, schrijven Ritzen en Nuis. Hiertoe werd eind januari al be­ sloten. Een gevolg van het sneller stu­ deren is ook dat de universiteiten 110 miljoen gulden aan collegegeld mislo­ pen: 40.000 X 2750 gulden. Uiteindelijk zullen er in 2005 20.000 studenten afstuderen in het wetenschappelijk onderwijs, verwachten Ritzen en Nuis. Dat is 4000 minder dan nu. Debet aan deze daling is ook dat veel minder HBO­ers zullen overstappen naar de imiversiteit. 'Doorstromen' na de HBO­propaedeuse mag niet meer, en daarna zullen stu­ denten al snel in de knel komen met de studiefinanciering. (HOP)

een tot meer jaar. Er wordt gezocht naar een constructie waarbij de universiteiten zelf het beheer krijgen over een budget voor studie­ financiering, zodat zij zelf beurzen kim­ nen geven aan de excellente studenten die mogen doorstuderen. Enkele losse punten uit het H O O P : * Gediplomeerden van de toekomstige driejarige opleidingen aan de universiteiten worden baccalaureus. D e studies die vier jaar of langer duren, lei­ den tot de titel doctorandus, meester {mr) of ingenieur (ir). * Selectie: een klein aantal universitai­ re top­opleidingen, "die n u al inter­ nationale faam genieten", mogen gaan experimenteren met 'selectie aan de poort'. * Stapelen: studenten kunnen niet meer met een propaedeusediploma uit het HBO overstappen naar een universiteit. Minister Ritzen verwacht dat het stapelen van studies "meer dan gehalveerd" wordt als gevolg van bezui­ nigingen op de studiefinanciering. * I nternationalisering: universiteiten en hogescholen moeten meer (betalen­ de) studenten uit het buitenland trek­ ken. Bij de opening van het academisch jaar in Rotterdam beloofde minister Ritzen daarbij "een steuntje in de rug" door de overheid. * Leren­werken: zowel universiteiten als hogescholen moeten meer aandacht besteden aan wisselend leren en werken. Vanuit de studentenwereld is woedend gereageerd op het HOOP. D e LSvb en het ISO hekelen de vroege selectie in de pro­ paedeuse. Ook verwachten zij dat de tweejarige kopopleiding alleen betaald kan worden door rijke studenten. Vol­ gens de LKvv, de koepel van de stu­ dentenverenigingen, zal het bindend studieadvies de nekslag betekenen voor het studentenleven. D e LKVV voorspelt een "dramatische ledendaling" bij de verenigingen. (HOP)

imagurka haat kunst met grote K

'Alleen Botswana heeft minder vrouwelijke hoogleraren' en posti

cteur Peter

*5634| Ie HooÈ .3), Frieo 5) 3n (redaL willing urg ;r Wolter' ollandet snwerKe^ 'ieter )hn Sniit ;bloed nan Cretans) Postbus ax O250 gina 4| D04, Ier Veen

49, te vrager

Dirk de hoog W e r e l d w i j d gezien telt N e d e r l a n d bijna h e t laagste aantal vrouwelijke w e t e n s c h a p p e r s , o n t d e k t e Marijke S c h o l t s o n l a n g s . "I k v i n d d a t b e s c h a m e n d " , zei d e r e s e a r c h ­ a n a l i s t bij Biologie a a n d e v u t o e n zij vorige w e e k af­ scheid n a m als lid v a n d e u n i v e r s i t e i t s r a a d . Dat positieve actie tot n u toe niet zoveel oplevert voor vrouwen aan de universiteiten wist ik wel, maar dat Nederland internationaal zo achteraan loopt was toch een openbaring voor m e " , vertelt Scholts een paar dagen na haar afscheid. Ze vond de cijfers in een recent verschenen artikel in het blad Universiteit en Hogeschool. "Als we de plaats van Nederland bekijken wat betreft het percentage vrouwelijke wetenschappers (13,2 procent), staan alleen Pakistan en I ran onder Nederiand. Kijken we naar het percentage vrouwelijke hoogleraren (2,3 procent), dan staat alleen Botswana nog onder Nederiand", hield Schohs bij haar afscheid de universiteitsraad en het college van bestuur voor. In het artikel waar Scholts zich op beroept, wordt een onderzoek beschreven naar het aantal vrouwe­ lijke wetenschappers in 17 landen, verdeeld over

alle were'ddelen. D e cijfers hebben betrekking op het jaar 1990, omdat niet overal recentere gegevens beschikbaar waren. "Wanneer we de positie van vrouwen aan de universiteiten in Nederland vergelijken met het buitenland, dan moeten we constateren dat Neder­ land wat betreft het aantal vrouwelijke stafleden vrijwel helemaal onderaan komt", schrijft dr Greta Noorderbos in het bewuste artikel. Ze wijst erop Land

Polpn Bulgariie Franknik VS

Turkiie Rusland Noorwegen China Griekenland Engeland Australië Oost Duitsland West Duitsland Botswana Nederland Pakistan Iran Gemiddeld

% vrouvuelijke wetenschappers 31 7 30 8 27 1 26 0 25 0 24 3 24 2 23 8 20 5 20 5 18 6 18 6 16 6 13 9 13 2

Land

% vrouwelijke hoogferaren

Turkife Polen

20 0

VS

140

12 0 11 4 11 3 11 0

11 0

Bulgarije Frankrijk Rusland China Woarwegen Australië Griekenland Iran West Duitsland Oost Duitsland Engeland Pakistan Nederland Botswana

22 8

Gemiddeld

118

169

93

7 4 63 59 52 49 49 42 23 00 90

dat verschillende islamitische landen, zoals het fun­ damentalistische I ran, percentueel meer vrouwelij­ ke hoogleraren hebben. "Onze negatieve beeldvor­ ming over de positie van vrouwen in islamitische landen moet op dit punt behoorlijk bijgesteld woiv den. Een land als Turkije spant wat het aantal vrouwelijke wetenschappers betreft zelfs de kroon." Volgens Scholts is het beeld aan de v u de afgelo­ pen vijf jaar niet erg veranderd. "Volgens het on­ langs verschenen werkplan van de emancipatie­ commissie aan de v u is het aantal vrouwelijke personeelsleden licht gedaald hoewel de v u offi­ cieel een positief actiebeleid voor vrouwen voert. Blijkbaar pakken de bezuinigingen op de universiteiten in het nadeel van vrouwen uit." In 1993 bestond 34,4 procent van het v u perso­ neel uit vrouwen. Een jaar later is dit percentage gezakt naar 34,2 procent. Wat het aantal formatie­ plaatsen betreft is de daling nog iets sterker, name­ lijk van 31,7 procent naar 30,8 procent. De vrouwelijke werknemers zijn echter vooral te vin­ den in de lagere salarisschalen. I n 1992 was het percentage hoogleraren 4,4 (nu 4,3), het percenta­ ge hoofddocenten 5,9 (nu 6) en de universitaire do­ centen zijn goed voor 17,6 procent (nu 18,2). "Normaal gesproken zijn dit soort schommelingen

verwaarloosbaar. Maar als je streeft naar een even­ redige positie van mannen en vrouwen, zijn deze cijfers nogal ontmoedigend", vindt Scholts. Alleen wat het percentage vrouwelijke aio's betreft doet de v u het goed in de ogen van Scholts. D e daarvoor gestelde streefcijfers zijn namelijk bijna overal ge­ haald. Het percentage vrouwelijke aio's steeg van 37,8 in 1992 naar 43,4 in 1994. De positie van vrouwen aan de universiteiten verschilt volgens Scholts niet erg van die in Neder­ land als geheel. "Onlangs verscheen het jaarrapport van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenig­ de Naties. Wat betreft de 'Algemeen Menselijke Ontwikkeling' neemt Nederland daar de vierde plaats in en birmen de landen van de Europese Unie zelfs de eerste. Wordt daar echter de factor 'gelijkheid van kansen voor mannen en vrouwen' bij betrokken, dan zakt Nederland naar de twintigste plaats." D e faculteit s c w van de v u organiseert op 20 september een conferentie over positieve actie in universitaire instellingen. Dr Greta N oordenbos Gender gap in A c a d e m y De positie van vrouwen aan de universiteit in internationaal perspectief. Universiteit en Hoges chool, jaargang 4 1 nr 3

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen