Ad Valvas 1995-1996 - pagina 351

AD VALVAS 1 FEBRUARI 1996

PAGINA 9

ijken van het dier'

et is de glans waardoor dr G. H Emsting, onderzoeker bij de vakgroep ecologie binnen Biologie,

leren schuit met muisjes eten of heid. Maar de meeste n dier. In het kader van de er, die woensdag 7 februari oefdier, liet bewustzijn van ieren'.

hem en moet het in staat zijn om te leren van zijn ervaringen. In die zin denk ik dat alle dieren bewust in het leven staan." Sommige dieren hebben volgens de Leidse hoogleraar zelfs een moreel besef. Uit onderzoek van de gedragswetenschapper prof.dr F. de Waal blijkt dat chimpansees zich wel degelijk bewust zijn van goed en kwaad binnen de eigen gemeenschap. De Cock Buning: "Een chimpansee weet wat de regels zijn binnen de groep en wat er gebeurt als-ie de regels niet toepast. En wat belangrijk is: hij beseft dat hi) de vrijheid heeft om van die regels af te wijken. Dat doet-ie bij tijd en wijle ook, bijvoorbeeld om uit te testen hoever hij kan gaan. Een chimpansee IS er zich terdege van bewust als hij een van de regels overtreedt. Hij kan zelfstandig beslissingen nemen."

Ha deelt toch lief en leed met de kever' zich voelt aangetrokken tot de kever. "Sommige mensen vallen op de glimmende lak van een auto, ik vind de kevers mooi glimmen." Emstmg doet al ruim vijfentwintig jaar onderzoek naar geleedpotigen die op de grond te vinden zijn. Nu onderzoekt hij vooral de interactie tussen rovers en herbivoren, zoals sprmgstaarten en mijten, in het bodemsysteem. "Herbivoren eten blaadjes die van bomen zijn gevallen en kevers en spmnen eten weer deze beestjes op. Wij onderzoeken welke factoren de grootte en samenstelling van een gemeenschap bepalen. Dat wordt niet alleen bepaald door de prooidieren, maar ook door concurrentie tussen de rovers. Uiteindelijk worden deze ook weer opgegeten." Hoewel de ecoloog niet rouwt om de dood van een kever, voelt hij zich wel tot het dier aangetrokken. "Je deelt toch lief en leed met elkaar. Ze zijn al jaren mijn studieobject. Bovendien heb ik veel

DrG. Ernsting over zijn kevers: 'Ik vind ze mooi'

Een klein stukje van de liartspier wordt door een onderzoekster gebruikt voor onderzoek naar hartfalen Peter woiters - Avc/vu

Ontvluchting Verdedigers van een bevioistzijn van dieren hebben, overigens net als tegenstanders, niet meer dan een theorie om hun beweringen te staven. Niettemin maakt het nogal wat uit voor de manier waarop met dieren wordt geëxperimenteerd. De huidige tendens om dieren uit elkaar te halen en op onderdelen te bestuderen, noemt De Cock Buning 'het ontdierlijken van het dier'. Inderdaad houdt die tendens verband met de huidige wetenschappelijke ontwikkelingen, bevestigt De Cock Buning het verhaal van bioloog Van der Steen. Maar volgens hem is het ook een poging om het geweten van de onderzoeker te sussen. "Ik interpreteer die tendens als een soort ontvluchtmg van de confrontatie met het dier. Het dier als leverancier van proenateriaal heeft als bijkomend

effect dat de onderzoeker er geen morele problemen mee hoeft te hebben." Door het bestuderen van alleen een spier of een hartje gaan wetenschappers de confrontatie met het dier volgens de dierproefdeskundige eenvoudig uit de weg. "Uit onderzoek blijkt dat wetenschappers met de huidige trend ook inderdaad minder stress voelen tijdens experimenten dan voorheen. Ik denk dat dit er iets mee te maken heeft." Van der Steen en De Cock Buning vinden dat wetenschappers wel wat meer respect mogen tonen voor het dier en beter moeten kijken waar bijvoorbeeld z'n gevoelige plekken zitten. De Cock Buning: "Als je onnodig lijden zoveel mogelijk wilt voorkomen, dan moet je wel nagaan hoe het dier zichzelf en zijn omgeving ervaart."

respect voor de kevers. Als ik in het bos loop, dan kijk ik altijd even naar ze. Dat is een automatisme. Ik vind het vooral knap dat ze zo goed functioneren met dat kleine omhulseltje om zich heen waar echt alles in zit." Het IS het esthetische wat Emsting aantrekt in de dieren. "Ik vind ze mooi. De vorm en kleur is schitterend. Maar ik heb vooral bewondering voor de doelmatigheid van de kevers. Alles is goed afgestemd op datgene waar ze de hele dag mee bezig zijn, namelijk het zoeken van prooien. Ze nemen een speciale houding aan en zijn super geconcentreerd. Dat zie je gewoon, echt fascinerend, hoor." Hij heeft momenteel tachtig kevers in het laboratorium en om deze allemaal te herkennen, gaat net even te ver. Kevers lijken namelijk allemaal op elkaar. Bovendien heeft zijn band met de diertjes wel grenzen. (CB)

Peter Wolters -AVC/VU

Van der Steen wil meer aandacht voor 'het bewustzijn van dieren'. Niet in het minst omdat dat verrijkende consequenties heeft voor de manier waarop wetenschappers met dieren omgaan. "Ik denk dat we het bestaan van een mentaal leven bij dieren heel serieus moeten nemen. Dat we zeker niet moeten doen alsof het niet bestaat. Als je het serieus neemt, dan betekent dit dat je meer respect hebt voor dieren en is er reden om je dubbel en dwars te bezinnen op experimenteel onderzoek met dieren."

'en hagedis geboren: beschuit met muisjes ijn onderzoekgroep heeft beschuit Z met muisjes gegeten toen voor het eerst jonge gekko's uit de eitjes

waren gekropen. Het was een blijde gebeurtenis, vertelt dr P. Hoogland, onderzoeker binnen de vakgroep anatomie van Geneeskunde. "Je kunt uren naar de eitjes kijken en wachten tot de wormpjes eruit komen. Dat is echt iets bijzonders." DeTïagedissen die de meeste eieren leggen, zijn zijn lievelingen. "Daar heb ik wel iets speciaals mee, de vrouwtjes die zich voortplanten. Net als in het menselijk leven is dat ook in de dierenwereld iets bijzonders. De vrouwtjes die daar mee bezig zijn, behandel je toch met enig egards." Hoogland werkt al ruim twintig jaar met hagedissen. Hij onderzoekt de structuur van htm hersenen. "Als wij in een boekwinkel de kaft van boeken willen lezen, houden wij ons hoofd schuin. Niet omdat wij de woorden niet kunnen lezen, maar omdat wij de tekst niet begrijpen als we de tekst schuin moeten lezen. In de hersenen is nu eenmaal zo geregeld dat je een tekst horizontaal moet lezen. Hagedissen kunnen ook echter de ruimte 'begrijpen' waarin ze zich begeven als ze deze omgekeerd aanschouwen. Hersenen van hagedissen

zijn dus anders gebouwd." "We onderzoeken nu hoe in de hersenen van hagedissen de positie van de

P. Hoogland: 'Hagedissen^ hersenen kunnen gewoon weer aangroeien'

Peter Wolters AVC/VU

omgeving wordt geïnterpreteerd. Laatst hebben we bijvoorbeeld het oriëntatiegenchte deel van de herse-

nen verwijderd bij hagedissen en toen bleek dat deze gewoon weer aangroeiden. Dat was redelijk spectaculair.

Nu hebben we een model in handen waarbij we kunnen kijken welke factoren een rol spelen bij het weer aangroeien van hersenen." Hoewel hij het onderzoek veel interessanter vmdt dan de dieren, heeft de onderzoeker in het afgelopen jaar wel een band gekregen met de hagedissen. "Ik heb vooral respect voor ze. Ze hebben maar een paar gram hersenen en als je ziet wat ze er allemaal mee kunnen; daar neem ik mijn petje voor af." De hagedissen die met plezier meewerken aan het gedragsonderzoek, zijn Hooglands zijn lievelingen. Er zijn er namelijk ook bij die lui zijn en daar kan hij dus niets mee. "Ik geef ze geen naam, maar herken ze wel, hoor. Alleen al aan de wijze waarop ze zich bewegen." Uiteindelijk worden ze gedood, omdat de hersenstructuur moet worden ontleend. En daar heeft de onderzoeker wel moeite mee. "Ik vind dat vervelend en zal dan niet fluitend door het laboratorium lopen. Je bouwt toch een band op met die beesten. Je bent getuige geweest van hun geboorte, hebt ze een tijd mogen observeren en, ja, dan betekent de dood een definitief einde. En dat is nooit leuk." (CB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen