Ad Valvas 1995-1996 - pagina 5

AD VALVAS 24 AUGUSTUS 1995

PAGINA 5

'Het is een wetenschappelijke strijd geworden' Veertig jaar nadat vuhoogleraar dierkunde prof.dr Lever zijn aanval opende op de tegenstanders van de evolutietheorie, treedt emeritus hoogleraar prof.dr Joosse in zijn voetsporen. Hij wil dat de evolutietheorie deel gaat uitmaken van het eindexamen van de middelbare school. En daarmee heeft hij een felle discussie doen losbarsten. De strijdende partijen zijn hetzelfde als veertig jaar geleden, maar de argumenten verschillen. Joosse: "Het draait nu niet meer om de vraag of je een goed christen bent, maar of je wel deugt als wetenschapper."

'Zij wijzen op de gaten. Wij wijzen op de stukken van de evolutietheorie die wel kloppen'

Martina Zuidweg Op de dag dat de twintigjarige Joos Joosse in 1951 zijn eerste schreden zette op de vu, hoorde hij voor het eerst over de evolutietheorie. Na zijn inschrijving als student liep hij direct door naar het biologisch laboratorium om zich vol overgave te storten op zijn gloednieuvsfe studie. Ter plekke wees toenmalig hoogleraar prof.dr Lever hem er echter op dat de colleges pas over twee weken zouden beginnen en hij gaf zijn pupil een dik pak papier mee naar huis om de tijd te overbruggen. Het was een dictaat over evolutie en creatie. "Dat was het eerste wat ik deed aan de vu, zonder dat ik ook nog maar één college had gevolgd." Thuis had Joosse nooit anders gehoord dan dat de wereld in zes dagen was geschapen en op het Christelijk Lyceum in Goes onderwezen ze evenmin over evolutie. Voor Joosse was het dictaat een openbaring. "Ik viel meteen voor de evolutietheorie. De evolutietheone is een verleidelijke theorie omdat ze in één klap alle leven op aarde verklaart. De hele embryonale ontwikkeling suggereert: er is evolutie, de hele chemie van de cellen suggereert: er is evolutie. De hersenopbouw die bij alle organismen is gestoeld op hetzelfde basisprincipe. Al die zenuwen die hetzelfde zijn in al die groepen, dat is verrukkelijk. Het is een geweldige eenheid. Vergeet niet dat de grote handicap aan de levenswetenschappen juist de diversiteit aan organismen is. Je hebt zoveel soorten bomen, grassen, insekten. Een miljoen insekten is niks. Hoe krijg je daar nou eenheid in? Met de evolutietheorie vallen de dieren ineens in een stramien. En dat is ontzaglijk verhelderend."

Pleitbezorger Inmiddels is emeritus hoogleraar Joosse (64) als bestuursvoorzitter van de Instituten Levenswetenschappen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) beroemd aan het worden als pleitbezorger van een centraal schriftelijk eindexamen mét de evolutietheorie. Deze theorie, die het hart van de biologie als natuurweten-

schap vormt, moet terug in het examen, was de afgelopen weken het motto van de KNAW. Totdat deze week bekend werd dat de theorie überhaupt nooit deel uit heeft gemaakt van het examen. Joosse: "Wisten wij veel dat het er nooit had ingestaan. Dat was voor ons totaal ondenkbaar." Voor de bioloog geen reden om de strijdbijl te begraven. Want de onrechtvaardigheid blijft. "Sinds 1989 heeft een werkcommissie van het ministerie tot drie keer toe geadviseerd om in het centraal schriftelijk examen de evolutietheorie op te nemen. Tot drie keer toe IS dat door de Onderwijsraad afgewezen", zegt de bioloog verontwaardigd. Joosse is blij met de huidige publieke discussie over zijn vakgebied. Niet in de

"Er was niemand die op het idee kwam dat je beide kunt combineren. In die tijd gold immers dat je de bijbel letterlijk moest nemen. Als je wilde geloven in Christus, moest je aannemen dat hij uit een maagd geboren was en dat-ie op vleugelen naar de hemel was gegaan. Als je dat niet deed, kon je de kerk maar beter verlaten. Veel voorstanders van de evolutietheorie verlieten in die periode him geloof"

Gerustgesteld Volgens Joosse is het voor een groot deel aan zijn oude leermeester op de vu, prof.dr Lever, te danken dat er in de jaren vijftig een keerpunt kwam in het denken over evolutie en christen-

bedenkingen hadden, maar dat is geleidelijk aan verdwenen." Joosse droeg als student al zoveel mogelijk bij aan de verspreiding van de boodschap van Lever. Op de vu organiseerde hij met zijn medestudenten elk jaar wel een of meer voordrachten over evolutie versus creatie. Ook Joosse stelde van meet af aan dat niemand zijn geloof hoefde af te vallen. Zijn standpunt is ongewijzigd: "Ik denk dat het leven in één keer is ontstaan en dat alle organismen afkomstig zijn uit één bron. Maar hoe dat gegaan is? Ik denk dat het niet uit zuivere fysica en chemie te verklaren is. Ik denk dat daar een hand van de bijbelse God achter zit, maar die heeft het dan gedaan zoals de evolutietheone het stelt."

Offensief

Dierkundige Joosse wil evolutietheorie in het eindexamen

laatste plaats omdat de biologie daarmee serieus wordt genomen. "Biologen worden vaak voorgesteld als hobbyisten, als mensen die het leuk vinden om plantjes te verzamelen, als mensen die geen vliegen doodslaan. Maar in de eerste plaats is het natuurlijk een wetenschap." De discussie die eind vorige eeuw ontstond nadat Darwin zijn boeken publiceerde, was feller dan de huidige. Aanhangers van de evolutietheorie en christenen stonden lijnrecht tegenover elkaar. Het concept van een evolutie van eencellige tot mens op basis van natuurlijke selectie strookte niet met het scheppingsverhaal en was daarom onverenigbaar met het christelijk geloof

dom. In 1955 opende Lever de aanval op de tegenstanders van de evolutietheorie. De hoogleraar achtte het verenigbaar om zowel in schepping te geloven als m evolutie. Joosse: "Lever heeft het gepresteerd om door het houden van honderden lezingen in heel het land, door het schrijven van talloze artikelen en door zijn radiopraatjes heel veel orthodox-christenen af te helpen van hun problemen met de evolutietheorie. Hij heeft veel mensen gerustgesteld." Natuurlijk ontmoette Lever ook veel weerstand. "Hij had hier een hele etalage vol hangen met dreigbrieven", herinnert Joosse, "en ik geloof dat er ook op de VU heel wat mensen waren die him

Het scheppingsverhaal strijdig verklaren met de wetenschap, vindt Joosse onjuist: "De wetenschap is gestoeld op feiten, de bijbel daarentegen is helemaal niet wetenschappelijk bedoeld. De bijbel is bedoeld om je tot een geloof te brengen, maar niet om je natuurkunde, scheikunde of biologie te leren." Veertig jaar nadat Lever zijn offensief was begonnen, is de discussie tussen creationisten en evolutionisten weer opgelaaid. In de tijd van Lever draaide de discussie om de vraag of je het als christen kunt maken om bepaalde delen van de bijbel niet letterlijk te nemen. Tegenwoordig beweren de bijbelvaste creationisten niet langer dat aanhangers van de evolutietheorie ongelovig zijn; ze zouden veeleer onwetenschappelijk bezig zijn. Joosse: "Het is een wetenschappelijke strijd geworden. Het gaat niet zozeer meer om de vraag of de bijbel letterlijk genomen moet worden. Dat ook wel, maar ze knopen eraan vast dat iemand als ik onwetenschappelijk bezig ben. In die zin dat wij de onzekerheden die er zouden zijn, verdoezelen. We zouden verdoezelen dat er nooit een overgangsvorm van een aap en een mens is gevonden, dat er nooit overgangsvormen van zoogdieren, reptielen en vissen zijn gevonden en dat wij daarom de evolu-

Peter Wolters - AVCAU

tietheorie vaarwel zouden moeten zeggen. ZIJ wijzen op de gaten, wij wijzen op de stukken van de theorie die wel kloppen." Volgens Joosse bestaan er wel degelijk bewijzen voor de evolutietheorie. Het onderzoek dat hij ruim veertig jaar aan de VU verrichtte, wees voortdurend in de richtmg van de evolutietheorie. "Wij zijn hier in 1957 begonnen met het onderzoek naar slakken. We dachten toen dat de neurotransmitters in slakkenhersenen heel erg verschillend zouden zijn van die van de mens. Uit recent onder-. zoek van ons laboratorium is gebleken dat niet alleen de klassieke transmitters maar ook de eiwitten die in het zenuwstelsel dienen als boodschappers, eenzelfde herkomst hebben als die van de mens. De genetische code van dat eiwit, dus waarm je de evolutie kunt zien, die genetische code in de slak lijkt als twee druppels water op die van de mens. Dat kan niet op toeval berusten. Het kan niet anders dan dat we een gemeenschappelijke herkomst hebben." Met stelligheid: "Het zal heel moeilijk zijn om een alternatief te vinden voor de evolutietheorie. Ik zie geen wetenschappelijk alternatief."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen