Ad Valvas 1995-1996 - pagina 418

AD VALVAS 29 FEBRUARI 1996

PAGINA 8

VU = Harry Brinkman Vriend en vijand zijn liet erover eens: met Harry Brinkman neemt een monumentaal bestuurder afscheid van de Vrije Universiteit. De zaak is financieel en organisatorisch uitstekend op orde. Wel is enige kritiek te beluisteren dat hij er nfet in is geslaagd een duidelijke inhoudelijke koers uit te stippelen voor de vu als bijzondere universiteit.

Frank van Kolfschooten

Harry Brinkman markeert in zijn eentje een bestuurstijdperk van een kwart eeuw. Zijn opkomst als bestuurder aan de Vrije Universiteit viel samen met de ondergang van de roemruchte directeuren en curatoren, die sinds 1880 het bewind voerden aan de Vrije Universiteit. Zij moesten wijken voor een nieuwe, gedemocratiseerde bestuurscombinatie van universiteitsraad en college van bestuur. In september 1972 trad het eerste vijfkoppige college van bestuur aan, met als jongste lid de 38-jarige neerlandicus Harry Brinkman, een van de twee leden die werden benoemd op voordracht van de universiteitsraad. Brinkman zou al snel een dominante positie innemen binnen het college. Hij bouwde faam op met inleidingen waarin hij precies uiteenzette welk besluit in zijn ogen op welke gronden genomen diende te worden. Bovendien strooide hij met inzichten en one liners die hij had opgedaan uit leerboeken van bestuurskundige kopstukken, die hij als enige las. Toen collegevoorzitter K. van Nes in 1979 vertrok, was het volkomen vanzelfsprekend dat Brinkman deze functie overnam. Hij zou het zeventien jaar blijven. Jaar in jaar uit heeft hij universiteitsraadsleden geduldig uitgelegd hoe de vork bestuurlijk in de steel zat. En maar heel af en toe liet

^^^Ai,

hij door cjnische opmerkingen blijken dat deze herhalingsoefeningen hem wel eens te veel werden. Vriend en vijand zijn het erover eens dat Brinkmans verdienste voor de Vrije Universiteit moeilijk kan worden onderschat. Op bestuurlijk niveau zijn 'Vrije Universiteit' en 'Harry Brinkman' synoniemen geworden. Er is geen universitair bestuurder te vinden die langer in het zadel heeft gezeten dan hij. Alle belangrijke ontwikkelingen heeft hij meegemaakt: van de invoering van de wet op het wetenschappelijk onderwijs in 1975, de bezuinigingsoperaties Taakverdeling en concentratie (TVC) en Selectieve krimp en groei (SKG) tot het opzetten van het visitatiestelsel door de samenwerkende universiteiten. Door zijn enorme ervaring is Brinkman niet alleen het boegbeeld van de vu geworden, maar ook een vraagbaak voor de buitenwacht.

Brinkman decennialang het boegbeeld van de Vrije Universiteit

in het geval van Brinkman zou daar alle aanleiding voor zijn. Zijn zakelijke, zeer structurerende en intelligente bestuursstijl heeft de vu buitengewoon veel goed gedaan, ook wat betreft de externe positie." Ook neerlandicus dr J.A. van Leuvensteijn, jarenlang Brinkmans grootste tegenstrever in de universiteitsraad, is niet zuinig met lof. "Het is ronduit knap als je over zo'n lange reeks van jaren steeds weer op tijd de faculteiten en diensten bij weet te sturen om de zaak financieel gezond te houden. Hij is ook bepaald knap in het bedenken van procedures die voorkomen dat mensen met elkaar in de clinch gaan." Onder Brinkman zijn aan de Vrije Universiteit diverse modellen ingevoerd voor een objectieve, inzichtelijke en controleerbare verdeling van geld en ruimte. Doordat alle partijen zich vooraf akkoord verklaren met zulke procedures is er nog maar een relatief kleine hoeveelheid geld waarover strijd kan ontstaan. Maar ook voor de verdeling daarvan heeft

Brinkman procedures bedacht die onrust voorkomen. Wie voor die fondsen in aanmerking wil komen, moet plannen indienen die worden beoordeeld door een onafhankelijke commissie. "Ook dat voorkomt dat het college van bestuur op zijn donder krijgt. Brinkman is een figuur geweest die opposities heeft willen minimaliseren. Hij heeft al die jaren geprobeerd om rust in de tent te houden. En ook naar het ministerie toe heeft hij er altijd goed voor gezorgd dat de zaken op orde waren. Dat beleid heeft vruchten afgeworpen", zegt Van Leuvensteijn.

Abstractie Sinds begin jaren zeventig is de Vrije Universiteit sterk gegroeid. De daardoor noodzakelijke uitbreiding van het personeel maakte een aanpassing van de inhoudelijke koers van de vu als bijzondere universiteit noodzakelijk. In diverse zogenaamde 'bestuurlijke beschouwingen' heeft Brinkman daarop zijn visie gegeven. Deze beschouwingen vergden door him hoge ab-

stractieniveau veel van de toehoorders, al was de tekst altijd beschikbaar op papier. Ook diverse wetenschapsvoorlichters van de vu hebben zich de tanden stuk gebeten op deze teksten, die door hun strikte argumentatieve opbouw vrijwel niet bleken samen te vatten in een persbericht. In dag- en weekbladen drongen Brinkmans opvattingen daardoor maar sporadisch door, vergeleken met losser formulerende collega-voorzitters als Gevers. Noorda zegt dat Brinkman met dit type beschouwingen een beroep deed op slechts 'een bepaald deel van de hersenen' van vu-medewerkers, en niet op de rest van hun bestaan. "In zijn toespraken en in zijn manier van werken kwam het emotioneel-impressionistische wat weinig aan bod. Je kunt je voorstellen dat een bestuurder de interne verhoudingen probeert te versterken door te evoceren. Dus niet alleen een rationeel betoog houden over de koers van de Vrije Universiteit maar daar ook mythologisch-emotionele beelden voor aandragen", zegt Noorda.

Goeroe "Brinkman is in bestuurlijke kringen altijd een goeroe geweest. Hij had altijd wat te doceren", vertelt drs J.K.M Gevers, voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam. "Hij was dan ook de eerste die ik opbelde voor advies toen de UVA mij vroeg om collegevoorzitter te worden. Hij heeft me toen wat aanwijzingen gegeven en ik moet zeggen dat die redelijk zijn uitgekomen." uvA-coUegelid dr J.S. Noorda, die van 1984 tot 1988 met Brinkman in het college van bestuur van de vu heeft gezeten, is al net zo lovend als zijn collega: "Aan de vu bestaat geen cultuur van persoonsverheerlijking, maar

Harry Brinkman ( 1 9 8 0 ) , volgens de kenners 'knap in het bedenken van procedures die voorkomen dat mensen met elkaar in de clinch gaan' Bram de Hollander

Michiel Klaus

"Maar", zo haast hij zich eraan toe te voegen, "ik zeg dit zeer beslist niet in de sfeer van treurnis of verwijt: een mens is zoals ie is. Brinkman is een integere persoonlijkheid die zichzelf niet vermomt omdat hij denkt dat dat zou moeten. Over dat evocerende zal hij denk ik zeggen: 'Best mogelijk dat het werkt, maar ik ben niet de man om dat te doen.' Hij heeft altijd de instrumenten en doelstellingen gezocht die hij zelf kon hanteren en die bij zijn kennis en persoonlijkheid passen."

Christelijk De filosoof prof dr A.P. Bos vindt dat Brinkman een veel geprononceerder standpunt hadden moeten innemen over de koers van de vu als christelijke universiteit. "Ik vind dat een vubestuurder wat dat betreft een missionaire taak heeft. Nu zijn we gewoon meegevaren in het schuitje van de openbare Nederlandse universiteiten, terwijl we een sterker eigen, christelijk profiel hadden kunnen hebben. Brinkman beroept zich in zijn beschouwingen op mensen als Klapwijk, Wolterstorff en Calvijn, maar vergeet daarbij duidelijk te maken in hoeverre hij van hen verschilt. Die drie zijn heel herkenbaar als christen en ze zouden andere keuzes maken dan Brinkman doet", zegt Bos, die overigens vindt dat Brinkman de vu "bestuurlijk voortreffelijk op poten heeft gezet". Ook oud UR-lid Van Leuvensteijn heeft weinig waardering voor Brinkmans bemoeienis met de inhoudelijke koers van de Vrije Universiteit. "Als je een inhoudelijke signatuur naar buiten wilt uitstralen, moet je een heel ander beleid voeren, maar die intentie heeft Brinkman nooit gehad. Er is gekoerst op kwaliteit en daarom is het personeelsbeleid verruimd. De grootste gemene deler van het personeel is daardoor langzaam van kleur veranderd, minder calvinistisch geworden. Maar we hebben nu wel een weldenkende groep onderzoekers en docenten bij elkaar die hun werk behoorlijk serieus doen. Nee, Brinkman heeft het parkje netjes aangeharkt, al doet de aanblik daarvan de harten niet sneller kloppen. Ik ben blij dat we de afgelopen vijfentwintig jaar zo'n betrouwbaar bestuurder aan het roer hebben gehad. En dat voor een neerlandicus."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen