Ad Valvas 1995-1996 - pagina 153

ADVALVAS 26 OKTOBER

1995

PAGINA 9

Niet willen en misschien toch moeten De dienstplicht is nog niet helemaal voorbij Het is het schrikbeeld van elke mannelijke, niet getrouwde student die nog geen zevenentwintig is, maar wel is goedgekeurd voor militaire dienst: deel uitmaken van de 'laatste lic hting'. Wie dit jaar wil afstuderen, heeft echter niets meer te vrezen. De laatste oproepen zijn bij Defensie de deur uit. Iedereen die nu nog geen brief in de bus gehad heeft, hoeft niet meer in dienst. Hoewel?

"i^y 'jj»

Peter Boerman Officieel mag de opkomstplicht dan pas op 1 april 1996 zijn afgelopen, officieus IS hij al verleden tijd. En wat de wei­ geraars betreft; het blauwe busje van de marechaussee zou zijn laatste ritje al wel eens gemaakt kunnen hebben. Toch is nog niet alles in kannen en kruiken. Het ministerie van defensie' heeft bekendgemaakt tot april '96 nog zo'n achtduizend jongens nodig te hebben. Waarvoor die jongens precies nodig zijn, is er niet bij gezegd. Nog niet de helft van het benodigde aantal heeft zich tot nu toe voor vrijwillige dienst gemeld. En dat maakt het theoretisch mogelijk dat de rest alsnog wordt opgeroepen. In de praktijk zal het waarschijnlijk niet zo'n vaart lopen. "We zullen mensen die we nu een brief gestuurd hebben dat ze niet hoeven te komen, niet toch weer gaan oproepen als blijkt dat we mensen tekort komen", verklaart Robert Wester, voorlichter van het ministerie. "Dat kunnen we niet maken, vinden we." Een beroep op de Wet gewetens­ bezwaren militaire dienst is, zoals het er nu naar uitziet, een ideale manier om definitief onder de dienstplicht uit te komen. Een waterdichte garantie wil de vereniging van dienstweigeraars VD het nog niet noemen. "Maar ze krijgen het daar natuurlijk wel steeds drukker", aldus een woordvoerder van de organi­ satie. "Een normale, nog redelijk snelle weigerprocedure duurt vier tot vijf maanden. Nou, reken maar uit, het is nu oktober. Als je nu begint met weigeren, is het zo februari. Met een beetje vertragingstechnieken weet je dat

'De dienstplicht is sociaal veel minder aanvaardbaar geworden^

wel te redden tot 1 april. Veel sneller kunnen ze die procedure bij Defensie ook niet maken. Ze zitten vast aan alleriei wettelijke regels. Mensen die vanwege htm geweten weigeren om in dienst te gaan, moeten de tijd hebben om een briefte schrijven, om zich voor te bereiden op een gesprek, dat soort dingen. Je moet je bezwaren tegen het leger kunnen overdenken. Korter dan drie maanden kunnen ze de dienst­ weigerprocedure, denk ik, echt niet maken." Daar komt nog bij dat de druk op het apparaat bij Defensie momenteel erg groot is. Niet alleen het aantal nieuwe beroepen op de wet gewetensbezwaren is in de laatste maanden van de dienst­ plicht fors gestegen, ook aan de oude weigeraars heeft Defensie haar handen

Tekening Berend Vonk

nog vol. Vooral wat in de wandelgan­ gen de 'Bussum­lichting' is gaan heten ­ de groep weigerjruppen die Defensie via de rechter in dienst heeft weten te krijgen ­ kost handenvol werk. En mag het ministerie nog niet gemerkt hebben dat het aantal beroepen op de wet gewetensbezwaren toeneemt, de VD denkt daar anders over. "Wij hebben dat vermoeden wel degelijk. Zeker nu, in het zicht van de haven, verwachten wij dat veel niet­principiële weigeraars zich op een dergelijke procedure gaan storten."

Laatste verhaal Drs W. van Raamsdonk, hoofd van de afdeling studentendecanen van de vu zegt ook te merken dat de dienstplicht erop zit. Had drie jaar geleden nog ruim acht procent van de vragen die bij de afdeling terechtkwamen betrekking op de militaire dienst, vorig jaar was dat nog maar net zes procent. "En volgend jaar zal dat nul zijn", lacht Van Raamsdonk. "Nu komt er nog wel eens iemand, maar het is wel sterk mmder aan het worden. Je zou wel eens aan het laatste verhaal over de dienstplicht bezig kunnen zijn. Het heeft zich al wel rondgepraat dat na april niemand meer hoeft. De meeste jongens die nu nog op de vu zitten, vallen in een uitstel­ regeling. Nu zijn er nog twee soorten mensen waar wij op letten. De eerste groep heeft een oproep in de bus ge­ vonden, heeft geen uitstel meer en is nog niet afgestudeerd. Daar valt door­ gaans met Defensie wel over te praten. Tenminste, als er een verhaal is waar­ om diegene nog niet is afgestudeerd. Dan wordt het uitstel doorgaans gecontinueerd tot na het afstuderen." "Tweede groep bestaat uit de mensen die al een oproep hebben en voor april afstuderen. Dat is lastiger. Die jongens hebben in principe geen grond meer voor uitstel. Er wordt hen wel verteld dat ze, als ze nog inschrijvingstijd hebben, beter ingeschreven kunnen blijven staan en bijvoorbeeld wat bijvakken kuimen volgen. Dat kost natuurlijk wel wat, maar het scheelt je je dienstplicht. Al heeft het ministerie natuurlijk in principe al verklaard niemand meer te zullen oproepen." Van Raamsdonk kan niet zeggen dat hij het betreurt dat zijn afdeling in de toekomst geen vragen meer over de militaire dienst hoeft te beantwoorden. "De dienstplicht is sociaal veel minder

aanvaardbaar geworden. Het kan gewoon niet meer. Baantjes bij het leger zijn ook steeds technischer geworden en de opleidingseisen steeds hoger. Dat leren jij en ik niet meer in negen maanden. Waarom zou je dan nog langer mensen oproepen om ze negen maanden in hun neus te laten peuteren? Jongens die wel in dienst moesten, gingen steeds harder klagen. Terecht, denk ik." Hoewel Defensie het tegendeel vyil doen geloven, is niet iedereen duidelijk wat hem te wachten staat. Neem bijvoorbeeld Gert­Jan van Wijk. Vorige maand studeerde hij cum laude af in de politicologie aan de vu. Een paar dagen later vond hij een oproep in de bus met de vraag of hij zich in oktober op de kazerne in het groen wilde hijsen. Van Wijk doet er nu alles aan om er onder­ uit te komen. Omdat hij vorig jaar een allergietje had opgelopen, probeert hij dat eerst via een herkeuring. Voor de eerste afspraak die hij daarvoor had gemaakt, tien oktober, meldde hij zich ziek. Nu heeft hij 25 en 26 oktober een nieuwe kans. "Dat scheelt toch al weer twee weken", lacht hij.

helemaal niet goedgekeurd en kom ik ook helemaal niet in aanmerking voor een oproep. Maar daarom kan ik ook niet buitengewoon dienstplichtig ver­ klaard worden. Toen ik mijn herkeu­ ring aanvroeg, heb ik een brief gekre­ gen dat ik uitstel kreeg. Meer niet. Ik weet nu dus echt niet waar ik aan toe ben. Toen ik hoorde dat de laatste oproepen de deur uit waren, dacht ik: mooi, daar ben ik vanaf. Maar omdat ik al wel een oproep gehad heb, voor mijn herkeuring, is het voor mij anders." Als zijn herkeuring niets wordt en hij alsnog buitengewoon dienstplichtig wordt verklaard, zal Van Wijk toch

'Elke organisatie heeft een afbouvofase nodige

Simulaties De herkeuring duurt twee dagen, om­ dat via allerlei simulaties aangetoond moet worden of Van Wijk werkelijk allergisch is. En sommige allergieën manifesteren zich pas na een dag. Veel hoop op een afkeuring heeft de ex­ student echter niet. Daarom gelooft hij meer in een dienstweigerprocedure. Hij heeft er inmiddels al een voorlichtings­ bijeenkomst van de vereniging voor dienstweigeraars erop zitten. "Daar werd me verteld dat ik het wel kan redden tot april als ik nu een procedure start. Bij de VD zitten nog echte principiële weigeraars. Ik zie mezelf toch meer als een praktische weigeraar. Zeker nu. Ik wil niet in dienst; dat staat voorop. Vervangende dienst zou nog wel kunnen. Maar het liefst ga ik helemaal niet." Het ministerie van defensie heeft onlangs bij 45.000 jongens een brief bezorgd waarin hen verteld werd 'buitengewoon dienstplichtig' te zijn, oftewel: zij hoeven niet meer. Van Wijk heeft zo'n brief niet gehad, maar dat wil volgens hem niet zeggen dat hij er ook geen meer hoeft te verwachten. "Ik ben nu bezig met een herkeuringsproce­ dure. Dan ben ik dus in principe nog

doorgaan met de dienstweigerpro­ cedure. "Dan ben ik er in ieder geval voor altijd vanaf. Als je buitengewoon dienstplichtig bent, kan je in bepaalde gevallen altijd nog opgeroepen worden. Daar heb ik geen zin in. Enige voordeel is dan wel dat ik haast kan maken met de procedure. Ik hoef dan niets meer te vertragen. Ik heb in principe alle brie­ ven thuis al klaar liggen. Ik stuur ze nu alleen nog met op, omdat ik probeer het zo lang mogelijk te rekken. Als ik weet dat ik niet meer hoef, is dat an­ ders." Van Wijk baalt vooral van de procedure omdat hij nu nog steeds niet weet wat hij eventuele werkgevers kan vertellen. Hij schrijft wel gewoon sollicitatie­ brieven, "maar als dienst wegvalt, zou het wel makkelijker zijn. Ik schrijf in mijn sollicitatiebrieven niets over de procedure. Als ik ergens op gesprek mag komen, zal ik natuurlijk wel zeggen hoe het zit. Ik verwacht dat daar ook wel begrip voor is, als ik ze duide­ lijk kan maken dat de kans miniem is

dat ik in dienst hoef. Maar leuk is duidelijk anders. Die onzekerheid is echt het ergste. Plus dat het nu extra onrechtvaardig is. De verdeling van de jongens die wel en die niet meer hoeven, wordt echt asociaal scheef."

Rechtszaak De vakbond voor dienstplichtige militairen, de WDM, heeft intussen nog altijd een rechtszaak tegen de staat lopen om de dienstplicht met onmid­ dellijke ingang af te schaffen. De W D M pleit daarbij onder meer voor een 'beroepswedde': soldij net zo hoog als het salaris van de mensen die na 1 april functies in het leger zullen vervullen. Over de uitslag van die rechtszaak is bij het ministerie van defensie nog niets bekend. "In juli is er een kort geding tussen Defensie en de W D M geweest. Dat hebben zij verloren", aldus minis­ terievoorlichter Wester. "Nu doen ze een bodemprocedure." Tijdens dat bewuste kort geding voerde Defensie aan dat in 1996 een op de twee jongens moet opkomen. Inmid­ dels begint het er meer op te lijken dat het er een op de twintig zijn, zo niet nog minder. Waarom heeft Defensie zich niet alle ellende bespaard en ge­ woon in één nacht die hele dienstplicht opgeheven? Dat is in België ook ge­ beurd, en daar heeft het ook niet voor veel problemen gezorgd. "Ach, ik kan het wel begrijpen", zegt studenten­ decaan Van Raamsdonk. "Als je de Vrije Universiteit wil opheffen, lukt je dat ook niet binnen een week. Elke organisatie heeft een afbouwfase nodig. Ik spreek ook wel eens mensen bij de directie dienstplichtzaken in Kerkrade. Dan wordt me wel duidelijk dat het allemaal nog niet zo makkelijk is." De naam Gert Jan van Wijk is gefingeerd, omdat zijn procedure nog loopt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen