Ad Valvas 1996-1997 - pagina 601

AD VALVAS 2 9 MEI 1 9 9 7

PAGINA 1 1

'Gereformeerden geven het meest' Nederlanders schenken ruim vijf miljard aan goede doelen Nederlanders geven gul, blijkt uit een onderzoek van VUwetenschappers dat 23 mei werd gepresenteerd. Liefdadigheidsfondsen en andere organisaties halen samen zo'n 5,4 miljard gulden per jaar op voor goede doelen. Kerken krijgen het meeste geld, ruim een miljard gulden. Cultuur moet het met beduidend minder doen, 150 miljoen. Gereformeerden blijken de gulste gevers. Dirk de Hoog "Nederland is een behoorlijk vrijgevig land, zeker als je naar de hoge belastingdruk kijkt", vindt dr. Th.N.M. Schuyt. De socioloog onderzocht samen met andere vu-wetenschappers hoeveel geld Nederlanders spenderen aan goede doelen en welke bestedingen daarbij het populairst zijn. Schuyt deed in de Verenigde Staten inspiratie op voor zijn onderzoeksproject. "Daar verschijnt jaarlijks Giving usA, the annual report on philantropy. Toen dacht ik: dat moeten we in Nederland ook gaan doen, want hier bestaan die gegevens niet en vmdt nauwelijks wetenschappelijk onderzoek plaats naar caritas. Omdat de vu zelf ooit met behulp van dubbeltjes en kwartjes uit spaarpotjes is opgericht, leek me hier een mooie uitdaging liggen." Schuyt ging met de pet rond en kreeg onder andere de Vereniging Fondsen in Nederland (FIN) zover zijn project te ondersteunen. Bij de FIN zijn tegen de honderd 'liefdadigheidsfondsen' op allerlei gebied aangesloten. Vrijdag 23 mei vond de eerste presentatie van de gegevens plaats. Naast het eigenlijke onderzoeksrapport Geven in Nederland verscheen ook de bundel opstellen Filantropie Sponsoring, waarm diverse vu-wetenschappers hun licht laten schijnen over het fenomeen caritas. De onderzoekers schatten dat in Nederland zo'n 5,4 miljard gulden aan goede doelen wordt gegeven. "Dat is circa 1 procent van het Bruto Nationaal Product. In de Verenigde Staten, één van de wemige landen waarover ook cijfers bestaan op dit gebied, is dat 2 procent. Maar daar betalen mensen maar zo'n 35 procent belasting. Hier is dat toch al gauw 50 procent. In Nederland betaalt de overheid veel op het gebied van de sociale, culturele en maatschappelijke zorg. Neem je die belastingverschillen in ogenschouw, dan kun je best zeggen dat Nederlanders een vrijgevig volkje zijn." Schuyt sluit niet uit dat in Nederland nog meer gegeven wordt dan nu boven water is gehaald. Niet alle bronnen zijn namelijk al volledig in

kaart gebracht. Het meeste geld komt van particulieren, namelijk ruim drieëneenhalf miljard gulden, waarvan zevenhonderd miljoen gulden m de vorm van goederen, zoals tweedehandskleren. Het bedrijfsleven is goed voor een kwart van de giften, zo'n 1,4 miljard gulden. Hierbij is niet gekeken naar goederen en diensten die bedrijven leveren aan goede doelen. "We hebben aanwijzingen dat bedrijven juist eerder diensten beschikbaar stellen dan geld. We sluiten niet uit dat daarmee ook miljoenen guldens zijn gemoeid die nu buiten ons overzicht zijn gelaten", legt Schuyt uit. Ook een andere bron van inkomsten voor fondsen, de erfenissen, is nog niet volledig in kaart gebracht. In het overzicht over 1995 zijn de legaten goed voor 174 miljoen gulden, maar Schuyt denkt dat het werkelijke bedrag veel hoger ligt. "Om dat te onderzoeken moet je bij alle notanssen langs en die beroepen zich nogal eens op hun geheimhoudingsplicht. Maar we hopen hier in de nabije toekomst meer over te weten te komen. Een vierde bron van inkomsten is de opbrengst van 365 miljoen gulden uit belegd vermogen.

Kringetje In het onderzoek zijn donaties en contributies aan vakbonden en politieke partijen buiten beschouwing gelaten, omdat deze volgens internationale onderzoeksmaatstaven met onder 'goede doelen' vallen. Bijdragen aan kerken tellen wel mee. En die krijgen het meeste geld, namelijk ruim 1,3 miljard gulden. Allerlei fondsen op het gebied van de gezondheid krijgen ruim achthonderd miljoen. Daarna volgen internationale hulp, milieu, natuur en dierenbescherming en sport. Onderwijs, onderzoek, kunst en cultuur zijn de minst begunstigde sectoren. Samen krijgen ze minder dan driehonderd miljoen gulden. Bedrijven geven vooral aan sport en algemene doelen, zoals hulp bij een watersnoodramp. Particulieren geven vooral aan de kerk, gezondheid, milieu en internationale hulp. "Bijna elk huishouden geeft jaarlijks

Geven in Nederland: Door huishoudens (geld en goederen) Bij legaat Door fondsen Door bedrijven (giften en sponsoring) Totaal

3.507

65,1

1.345 5.391

24,9

174 365

3,2 6,8

100

Dr. Th.N.M. Schuyt: 'Het is een misvatting te denken dat de rijken aan de armen geven.' Peter woiters - AVC/VU wel iets", vervolgt Schuyt. "Slechts 3 procent van de ondervraagden zegt dat nooit te doen. De rijken geven meer dan de armen, net als mensen die bij een kerk horen of aangesloten zijn bij een politieke beweging. Buiten de steden wordt meer gegeven en het noorden van Nederland geeft meer dan het zuiden. Maar gereformeerden geven het meest." Gemiddeld geeft een Nederlands huishouden 540 gulden per jaar; de helft van de huishoudens geeft minder dan ƒ175, de andere helft meer en 14 procent geeft meer dan duizend gulden. De onderzoekers vroegen ook waarom mensen geven. De helft van de ondervraagden zegt te geven "omdat het voor een goed doel is". Schuyt denkt daar het zijne over. "Het is een misvatting te denken dat de rijken aan de armen geven. Uit onderzoek m de Verenigde Staten blijkt dat mensen

vooral geven om het kringetje waaruit ze voortkomen in stand te houden. Afgestudeerden geven bijvoorbeeld gul om hun eigen universiteit er fraai bij te laten staan, want dat komt de waarde van je eigen bul ten goede."

Een ander belangrijk geefmotief is dat bekenden om geld vragen. "Zo zit de hele Rotary en dergelijke clubs in elkaar. De ene notabele spoort de andere aan gul te geven", aldus Schuyt. Een heel ander motief om te geven, namelijk een lot kopen voor een goed doel in de hoop de hoofdprijs te winnen, is door de onderzoekers nog onvoldoende in kaart gebracht. In 1995 droegen de groten, zoals de postcode-, bank- en giroloterij 227 miljoen af aan liefdadigheidsfondsen. "De werkelijke opbrengst van die lotenjen is veel hoger. Het is vooral Endemol die er door de televisieproducties rijk van geworden is." Schuyt beaamt dat er nu en dan veel geld blijft hangen aan de strijkstok van fondswervers. "Eigenlijk zou er een keurmerk voor wervingsacties moeten komen. De bonafide fondsen werken daar ook aan. Dan weet je dat het geld ook echt in hoge mate bij het beoogde doel terechtkomt." De onderzoekers hopen het onderzoek ieder jaar te kunnen herhalen om zo een actueel overzicht te houden. "De markt van de caritas wordt steeds belangrijker omdat de overheid zich meer en njeer terugtrekt en bezuinigt. Het is een natuurUjke beweging dat instellingen proberen de opdrogende geldstroom van subsidies te vervangen door andere geldstromen. In Engeland zag ik onlangs een politieauto rijden waarop stond dat die geschonken was door een groot bedrijf in de buurt. En hier in het vu-ziekenhuis hebben ze een aideüng fundraistng en sponsoring. Welke mstelling heeft dat niet tegenwoordig? Wetenschappers moeten ook steeds vaker het eigen onderzoeksgeld zien binnen te halen." Schuyt wil ten slotte wel verklappen aan welke doelen hij zelf graag geeft. "Een vriend van mij zit in een alternatief kunstenaarsclubje. Daar geef ik aan. Zo werkt het systeem nu eenmaal. En voor de bouw van de replica van het schip de Batavia heb ik gedoneerd. Dat vond ik gewoon een leuk plan." Th.N.M Schuyt {red ) Geven in Nederland Onderzoek naar giften door individuen, fondsen en bedrijven. Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum, Houten 1997, ƒ37,50, ISBN9031324310 Th N M Schuyt en S J M Hoff (red ) Filantropie en Sponsoring, een wetenschappelijke reflectie, vuuitgevenj, Amsterdam 1997, ƒ25,, ISBN9053835326.

Doelen waaraan wordt gegeven: H

kerk en levensbeschouwing

H

gezondheid 17%

i f i internationale hulp

26%

16%

[_l milieu/natuurbehoud/dierenbescherming H

onderwijs/onderzoek

^

kunst/cultuur

H

sport/recreatie

14%

2%

3% 12%

L J maatschappelijke/sociale doelen

10%

Advertenties

Stichting

I

•

Cursussen

Wetenschapscorrespondentie

Partij van de Arbeid

LEESBAAR SCHRIJVEN OVER WETENSCHAP EN TECHNIEK

Verrassende Verkenningen

Een intensieve, praktische schrijfcursus voor academici en HBO-ers. In een kleine groep onder leiding van ervaren journalisten leer je schrijven over je eigen vak voor een breed publiek. Bij de samenstelling van de cursusgroep wordt een ruime spreiding van vakgebieden nagestreefd.

Berend Jan van den Boomen in een college over verleden, heden en toekomst van Europa

Cursussen sinds 1971 elk voor- en najaar, twaalf weken op de zaterdag. Plaats: Amsterdam. Kosten v.a. ƒ 750,-. Belangstellenden voor de najaarscursus (van eind september tot half december 1997) kunnen tot 10 juni informatie en een inscfirijfformulier aanvragen. Scfiriftelijk bij: Secretariaat SCW, Blasiusstraat 124-111, 1091 CZ Amsterdam, telefonisch/per fax op nummer 020-665 8260, of per e-mail: scw@xs4all.nl.

Informatie en aanmelden 020 - 55 12 459 3 juni, 20.00 uur, Oibibio, zaal Jaspis,

SCW-cursussen worden mede mogelijk gemaakt door: Fonds voor Ongebonden Instellingen, Populair-Wetenschappelijk Maandblad KIJK, Vlaams Cultureel Centrum, Natuuren Techniek.

Prins Hendrikl(ade 2 0 - 2 1 , Amsterdam ..ï-?t.n»j

k H ï i l i ' f c H ^ i'J .C% t i J'^ Llf k k'.ii f.kli i Jvt.i iA I'' ilttA it^t.ki (• i i t t

. .i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen