Ad Valvas 1996-1997 - pagina 543

AD VALVAS 1 MEI 1997

PAGINA 9

Driedimensionale wetenschap in de 'cave' VU­wetenschappers krijgen virtuele demonstratie van nieuw technologisch wonder SARA, het Academisch Rekencentrum Amsterdam, heeft deze maand een 'cave' in gebruik genomen. VUwetenschappers waagden zich afgelopen week met een speciale bril op in dit kamertje van drie bij drie bij drie meter en dompelden zich onder in een virtuele werkelijkheid. De VU heeft de 'cave' al voor vierhonderd uur gehuurd, omdat zij hoge verwachtingen heeft van de wetenschappelijke mogelijkheden. Frank van Kolfschooten

"Pas op, een zwart gat! Kijk uit, daar komt een zwerm bijen aan!" De grap­ pen waren afgelopen donderdag niet " van de lucht in de cave, het nieuwe technologische wonder van SARA

(Stichting Academisch Rekencentrum Amsterdam). Dne groepjes vu­weten­ schappers kregen een demonstratie van de laatste mogelijkheden op het gebied van 'virtuele werkelijkheid'. De reacties op de cave waren enthou­ siast. "Wow", zei de een. "Fantas­ tisch", riep een ander. Een derde was na afloop wat misselijk, zo echt leek de virtuele nabootsing van een afda­ ling op ski's. Diverse mannen zakten bij het zien van de beelden door hun knieën en zwenkten van links naar rechts om tussen de poortjes door te glijden. Deze virtuele lichaamsbewe­ ging was het slotstuk van een impo­ sante tocht door de cave. De vu­ wetenschappers maakten met een spe­ ciale bril op uitstapjes naar een hart, een melkwegstelsel, een molecuul, een DNA­streng. Ook brachten ze een bezoek aan een startbaan van een vliegveld, waar net een vliegtuig met bulderend geweld opsteeg, en was er tijd voor wat 'cultuur' in de vorm van een museumbezoek. Al deze demonstratiebeelden zijn vooralsnog niet meer dan Spielerei, maar de stap naar echte wetenschap­ pelijke toepassingen is niet ver meer, zegt dr. Piet Kuijper van de dienst coördinatie computeraangelegenheden (CCA). "Voor het verwerken van grote hoeveelheden gegevens is het vaak nuttig om ze in een of andere vorm te visualiseren. De eenvoudigste vorm is een tweedimensionaal grafiekje. Som­ mige gegevensbestanden waar weten­ schappers mee moeten werken zijn echter zo groot dat visualisatie in een plat vlak onvoldoende is om er inzicht in te krijgen. Daar kunnen driedimen­ sionale beelden uitkomst brengen." De wetenschapper die volgens Kuijper vermoedelijk als een van de eersten

gebruik zal gaan maken van de cave is prof.dr. R. Heethaar, hoogleraar medische fysica en informatica, die onderzoek doet naar de hartspier. "Heethaar heeft al veel tweedimensio­ nale beelden van het hart, maar het lijkt hem prachtig om studenten drie­ dimensionaal onderwijs te geven in de cave. Hij kan zijn studenten dan bij­ voorbeeld de hartkamer van binnen laten zien." Hoe langer Kuijper praat over de cave, hoe enthousiaster hij wordt. "De toepassingen zijn legio. Voor elke dis­ cipline is er wel iets te bedenken. Chemici kunnen de bouw van mole­ culen nabootsen; aardwetenschappers de verschuivmg van aardlagen door een aardbeving; kunsthistorici zouden door niet meer bestaande steden kun­ nen wandelen; psychologen zouden bijvoorbeeld door het nabootsen van hoogtes onderzoek naar hoogtevrees kunnen doen. Alleen theologie in de cave vind ik nog wat moeilijk voorstel­ baar." Kuijper denkt bovendien dat de cave op termijn grote besparingen kan opleveren in de gezondheidszorg, bij­ voorbeeld omdat deze veel inkijkope­ raties overbodig kan maken. "Het moet mogelijk zijn om zonder snijden lichaamsdelen of organen te bestude­ ren. Ik denk daarom dat elk zieken­ huis zo'n ding heeft staan over tien, vijftien jaar."

Voorportaal De Vnje Universiteit verwacht dat wetenschappers uit diverse disciplines op korte termijn gebruik zullen gaan maken van de cave. Daarom heeft de vu bij SARA voor de komende vier jaar voor vierhonderd uur plek gehuurd, met een optie op meer uren. In janu­ ari van dit jaar vond aan de vu al een seminar plaats als voorbereiding op de komst van de cave. Vijftig weten­ schappers uit tien faculteiten praatten over de manier waarop ze nu, zonder cave, gebruik maken van visualisatie­ technieken in hun onderzoek. Na het

MANPOWER Uitzendorganisatie zoekt

40 salesmedewerkers voor een groot telecomm. bedrijf in Amsterdam.

Bram de Hollander

VU-wetenschappers maken kennis met de virtuele werel d van de cave.

seminar is er een groepje geformeerd, bestaande uit dr. H. Spoelder (natuurkundige informatica), prof.dr. P. van der Stelt (tandheelkundige radiologie), dr. J. van Wees (sedimen­ taire geologie) en de al genoemde prof.dr. R. Heethaar (medische fysica en mformatica) en dr. Piet Kuijper (CCA). De groep heeft zichzelf vu­ Visualisatie­Initiatief genoemd, kort­ weg w i . "Met dat groepje willen we alle visu­ ahsatiemogelijkheden in kaart brengen die er nu al zijn binnen de vu", zegt Kuijper. "Als die bekend zijn, weten nieuwkomers die deze technieken wil­ len gebruiken waar ze kunnen aan­ kloppen. Bovendien moet er onder­ wijs komen over visualisatie in de wetenschap, want dat bestaat nu hele­ maal niet." Omdat het huren van de cave een kostbare zaak is (3500 gul­ den per uur voor commercieel gebruik) is het volgens Kuijper ook noodzakelijk dat er op de vu een 'voorportaal' komt, waar wetenschap­ pers kunnen proefdraaien. "Dat is niet alleen goedkoper, maar je kunt er door oefening ook achter komen of de tocht naar de cave wel nodig is. Bovendien hebben wij het idee dat zonder voorportaal de drempel tot de cave te hoog is. Wetenschappers gaan geen tien kilometer reizen als ze niet zeker weten of dat iets oplevert."

Hoe werkt de 'cave' Een Computer Assisted Virtual Environment (cave) is een kamertje van drie bij drie bij drie meter, waarin computerbeelden op de wan­ den worden geprojecteerd. Aan het plafond hangt een spiegel, die de beelden ook op de vloer projecteert. Om ze te kunnen zien moet de bezoeker een speciale bril opzetten, die dertig beeldjes per seconde doorlaat, waarbij de ogen worden afgewisseld. J Vlet deze 'luxaflexwer­ king' wordt de illusie van diepte gecreëerd en waant de kijker zich in een driedimensionale ruimte. Omdat het menselijk oog maximaal twintig beelden per seconde kan onderscheiden, worden de geprojec­ teerde beelden waargenomen als een film. Behalve een bril draagt de café­ bezoeker die als 'stuurman' optreedt (de andere aanwezigen volgen zijn beeld) een speciale handschoen, waarin zich een computermuis en magneetjes bevinden. Met deze handschoen (een soort ruimtelijke muis) kan het geprojecteerde beeld worden aangepast. Door de plaats­ veranderingen van de magneetjes

(die ook op de bril zitten) wijzigt bovendien het perspectief van waar­ uit de handschoendrager naar het model kijkt. Met deze hulpmiddelen kan op interactieve wijze worden gewerkt met bijvoorbeeld een mole­ cuul of een cel. De cave vereist een enorme reken­ kracht, omdat het beeld dertig keer per seconde opnieuw moet worden opgebouwd, rekening houdend met de positie van de stuurman en de stand van zijn hoofd. Dit gebeurt bij SARA met behulp van enkele zeer krachtige computers, die het model ook direct aanpassen als de gebrui­ ker veranderingen aanbrengt met de muis of virtuele voorwerpen oppakt. Om alles nog echter te maken schalt er driedimensionaal geluid door de cave. De oercave is begin jaren negentig bedacht door wetenschappers van de Universiteit van lüinois. Inmid­ dels staan er tien in de vs. Europa heeft er nog maar drie: een in Bonn (Duitsland), een in linz (Oosten­ rijk) en nu dus ook een in Amster­ dam. (FvK)

De ideale baan voor

STUDENTEN

Advertenties

die fulltime, parttime of in de avonduren willen werken. Werkzaamheden: N.a.v. van een afspraak die al gemaakt is, ga je langs bij particulieren om dit bedrijf te promoten. Eisen: Rijbewijs. Communicatief sterk/commercieel. Salariëring: basisloon + provisie. Wil ie meer informatie of heb je interesse? ' ? "" Kom dan langs bij Manpower Uitzendorganisatie Van Baerlestraat 41 1071 AP AMSTERDAM Tel.: 020­6644180

Amsterdam Thuiszorg

zoekt voor bemiddeling in de regio ZUID

alfa-helpenden (m/v) Het betreft hier met name het zwaardere huishoudelijke werk bij thuiswonende cliënten.

...vlakbij de VU... 7 dagen per week geopend Oók voor promoties, feesten, recepties en vergaderingen Ruime parkeergelegenheid

Meergangen keuze-menu's!

OMANFOA/ER UITZENDORGANISATIE

You can measure the difference.

ft

Restaurant De Bosrand Amstelveenseweg 764 1081 JK Amsterdam (bij het Amsterdamse Bos) Tel. 020-6445814 Fax 6613789

Je komt voor bemiddeling in aanmerking indien je: • minimaal 18 jaar oud bent • ervaring hebt met huishoudelijk werk • minimaal 3 en maximaal 12 uur per week wilt werken. De bruto uurvergoeding bedraagt ƒ 14,99 vanaf 23 jaar. Informatie en sollicitatie: Je kunt je telefonisch aanmelden bij de afdeling P O van maandag tot en met vrijdag tussen 10.00 en 12.00 uur op telefoonnummer (020) 573 25 10.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen