Ad Valvas 1996-1997 - pagina 113

AD VALVAS 10 OKTOBER 1996

PAGINA 3

Nederlandse boekrecensenten hadden voor WOU geen oog voor Duitse politiek Boekrecensenten van Nederlandse dagbladen lieten zich in de jaren dertig niet leiden door politieke overwegingen bij h e t b e o o r d e l e n van Duitse literatuur. Alleen Het Volk liet in zijn recensies blijken op de hoogte te zijn van het n a d e r e n d e politieke onheil i n D u i t s l a n d . D e critici van andere kranten kregen pas na de T w e e d e Wereldoorlog oog voor de D u i t s e politiek. D a t blijkt uit het proefschrift v a n P a u l Buurman, waarop hij op 14 oktober promoveert. Buurman onderzocht of de Duitse bezetting van Nederland effect heeft gehad op de wijze waarop in Nederland na deze periode de Duitse lite-

ratuur werd gelezen en beoordeeld, uitgaande van de "wijdverspreide aanname" dat er een effect zou zijn. Daartoe vergeleek hij recensies van Duitse literatuur in vier dagbladen die de verschillende stromingen binnen de toen nog verzuilde Nederlandse samenleving vertegenwoordigen: Het (Vrije) Volk (sociaal-democratisch), De Tijd (rooms-katholiek). De Standaard/Trouw (protestant) en de Nieuwe Rotterdamse Courant (burgerlijk-liberaal) in de periode 19301940 en de periode 1945-1955. De Standaard (vanaf 1943 Trouw) besteedde zowel voor als na de bezetting voornamelijk aandacht aan Engelse literatuur. De Tijd ging na de oorlog weliswaar minder aan-

dacht besteden aan Duitse romans, maar datzelfde gold voor Engelse en Franse boeken. En de NRC besteedde na 1945 niet alleen minder aandacht aan Duitse, maar ook aan Franse romans. Alleen Het Volk (na de bezetting Het Vrije Volk geheten) veranderde zijn beleid slechts ten aanzien van Duitsland: de aandacht voor Engelse en Franse literatuur steeg na de oorlog, terwijl die voor de Duitse literatuur afnam. " D e aanname dat de Duitse bezetting ertoe zou hebben geleid dat het Nederlandse lezerspubliek (in dit geval de critici) zich en masse zou hebben afgewend van de literaire productie uit Duitsland, is niet houdbaar en moet worden bijge-

Studentenbond schiet Ritzen te liulp "Wij kunnen het kennisdebat r e d den." D a t zei het bestuur van s t u dentenbond Lsvb tegen een h o g e ambtenaar v a n m i n i s t e r R i t z e n . Grootspraak, vond die. M a a r hij nodigde de b o n d vervolgens van harte uit m e t p l a n n e n te k o m e n . Het ministerie betaalt. Niemand heeft het nog gemerkt, maar het loopt al een half jaar: het nationale kennisdebat van minister Ritzen. Er is een projectbureautje aan het werk, er is ook een presidium, af en toe verschijnt er een fraai gedrukt krantje en uiteraard is er een website op Internet. IVlaar grosso modo gebeurt er niets. Dat zint Ritzen niet. Hij had een debat willen aanzwengelen over onderwijs in het jaar 2010. Onlangs zei hij dat er dan zo'n drie miljard gulden extra uitgegeven moet worden. iVlaar van het plan om al discussiërend draagvlak te scheppen voor zo'n mega-impuls komt niets terecht als dat debat zich voornamelijk kenmerkt door stilte.

Ritzen heeft nu topambtenaar Ron Bormans aangesteld als een soort crisismanager. Deze Bormans begint binnenkort als directeur studiefinancieringsbeleid. Maar in de weken die hem nog resten in zijn oude baan onderdirecteur HBO - moet hij het kennisdebat zien vlot te trekken. En zo kwam hij bij de LSVb terecht. D e deal was snel gemaakt: de LSVb bedenkt de plannen. Ritzen betaalt. De bond heeft Bormans overladen met plannen. Laten we eens diepgravend praten over 'kennis en commercie' en over de rol van wetenschap als nieuwe religie, opperden de bondsbestuurders onder meer. Bormans vond het prima. D e LSVb wil dan wel graag twee mensen in dienst nemen om de boel op poten te zetten. Ook prima. Geld? Geen probleem. Overigens wil ook een tweede debat dat minister Ritzen heeft aangekondigd nog maar niet van de grond komen. O p 1 oktober zou een 'fundamenteel debat' over studiefinanciering van start gaan, maar die

datum is inmiddels geruisloos voorbij gegaan. Bij het ministerie mikt men nu op eind oktober, maar het voorzitterscollege voor dit debat, dat er al in augustus had moeten zijn, is er nog niet eens. D e LSVb had aanvankelijk oudvoorzitter Simone van Geest naar voren geschoven als lid van dit college. Maar die haakte af toen ze in de gaten kreeg dat het debat van Ritzen niet mag leiden tot ingrijpende veranderingen van het huidige beurzenstelsel. En de tweede studentenorganisatie, het ISO, heeft deze week een discussiestuk over studiefinanciering h e t licht doen zien, m a a r zegt nadrukkelijk dat dat niet bedoeld is als bijdrage aan het debat. "Wij gaan geen input leveren voor dat debat", zegt iso-voorzitter Maarten Stienen. "Binnen de grenzen die Ritzen gesteld heeft, valt er geen goed debat te voeren." (HO, HOP)

steld", concludeert B u u r m a n op grond van deze bevindingen. D e promovendus constateert verder na de Tweede Wereldoorlog een "ontzuiling binnen de Nederlandse waarneming van de Duitse literatuur", die vooruitiiep op de algehele ontzuiling van de N e d e r l a n d s e samenleving vanaf de jaren zestig. Anders gezegd: recensenten gingen na de oorlog meer belang hechten aan de politieke opvattingen van een Duitse auteur dan aan zijn religieuze bloedgroep. Voor de oorlog toetsten zij de romans met name op esthetische (NRC) en religieuze (De Tijd en De Standaard) gronden en deed de politieke voorkeur van een auteur niet ter zake.

D e vooronderstelling dat de Nederlandse dagbladkritiek in de jaren dertig alleen interesse had voor boeken van Duitse emigranten, blijkt niet juist. Ook de boeken van auteurs die bleven werken in het nationaal-socialistische Duitsland, vonden de critici het bespreken waard. Alleen de recensenten van Het Volk betrokken al in de jaren dertig de politieke ontwikkelingen bij h u n beoordeling van literatuur uit Duitsland. Zij zijn de enigen die er volgens Buurman "eenduidig blijk van hebben gegeven op de hoogte te zijn geweest van het drama dat zich in Duitsland en in de Duitse letteren voltrok".

Wetenschap Techniekweek aan de VU

AVC-video eerste op Nederlands Film Festival Het v i d e o p r o g r a m m a Kinderen met een schisis heeft vorige week woensdag op het Nederlands F i l m Festival de eerste Edward M u y bridge Award i n de wacht gesleept voor de beste institutioneel w e t e n schappelijke film. D e v i d e o i s geproduceerd door het audiovisueel centrum van de v u (AVC) i n opdracht van de vakgroep orthodontic van ACTA, de gezamenlijke tandheelkundefaculteit van de v u en de UVA. Een schisis is een spleet in het gehemelte. Als deze spleet doorloopt tot in de bovenlip, heet deze een hazenlip. De video wordt bij ACTA getoond aan ouders van kinderen met zo'n lip. Ook andere mensen uit de directe omgeving van het kind kunnen de film te zien krijgen. "Het videoprogramma is bedoeld voor leken", vertelt Caroline van

Bruggen, via het AVC betrokken bij de productie. "Het is niet alleen een wetenschappelijk relaas van hoe en wat een schisis is, ook de emoties k o m e n in het p r o g r a m m a naar voren. Je ziet een moeder bijna huilen en je ziet kinderen met een hazenlip vanaf h u n babytijd tot ze een jaar of achttien zijn." Wat de film volgens Van Bruggen vooral duidelijk maakt is dat alleen met een interdisciplinaire benadering de problemen van kinderen met een schisis te verhelpen zijn. "Een schisis is niet alleen een probleem voor de orthodontist, maar ook voor bijvoorbeeld de diëtiste en de logopediste, ACTA alleen kan niets, je moet het met een team met verschillende specialisten doen." Opdrachtgever voor de film was prof.dr. B. Prahl-Andersen van ACTA. D e regie was in handen van Hans Quatfass. Hetzelfde team ont-

ving vorig jaar voor de film Beugels de Sony Budget Award. D e Edward Muybridge Award bevestigt de vruchtbare samenwerking. Een Gouden Kalf mag de dit jaar voor het eerst uitgereikte prijs overigens officieel niet genoemd worden. " N o g niet", aldus Van Bruggen. " M a a r hopelijk gaat dat er de k o m e n d e jaren nog eens van komen." Het juryrapport noemt de video "een heldere, duidelijke film die een goed beeld geeft van een schisis". Vooral de "vaart en verve waarmee kinderen consequent gevolgd worden" spreekt de jury aan. N a de prijsuitreiking van vorige week woensdag is de film (in vertaalde versie) afgelopen vrijdag vertoond op het congres van de International Association for Media in Science in Parijs. (PB)

Kamer laat Nuis begaan met driejarige studies De Tweede K a m e r houdt staatssecretaris Nuis niet tegen als die per se een wet wil opstellen die driejarige u n i v e r s i t a i r e opleidingen mogelijk maakt. Maar e n t h o u s i a s me kan de K a m e r er niet voor opbrengen. "Ik zie een dikke mist van scepsis, maar ook een klein vuurtje van avontuurlijkheid", merkte Nuis op, nadat vorige week in de Tweede Kamer vrijwel alle fracties twijfels hadden geuit over de levensvatbaarheid van zelfstandige driejarige opleidingen. Alleen J. Jorritsma, van Nuis' eigen D 6 6 , had een "duidelijk positieve grondhouding" over de notitie die de staatssecretaris hierover in juni geschreven had. Nuis wil universiteiten de vrijheid geven driejarige opleidingen te

beginnen, naast de bestaande vieriarige. N a afronding van zo'n studie die algemeen academisch vormend moet zijn - kimnen studenten de universiteit verlaten en aan het werk gaan. Daarnaast ziet Nuis verschillende soorten vervolgopleidingen ontstaan. In zo'n verscheidenheid aan vervolgstudies ziet de PvdA wel iets, bleek vorige week. Dat komt tegemoet, zei woordvoerder W. van Gelder, aan de uiteenlopende wensen van studenten. Maar dat driejarige studies zelfstandig kunnen bestaan, gelooft de PvdA niet. "En daar legt deze notitie nog te veel de nadruk op", aldus Van Gelder. Andere fracties waren nóg minder enthousiast. Nuis wil de universiteiten niet dwingen tot driejarige studies, en alleen aan dat gegeven dankt

hij het dat de fracties hem niet de voet dwars zetten. "Maar", zo verwoordde CDA'er Van de C a m p de alom heersende scepsis, "ik vraag me wel af of de staatssecretaris geen dringender werk te doen heeft." Nuis mag desondanks een wet gaan opstellen die 'experimenten' mogelijk maakt. Als het aan de Kamer ligt, zal die wet vooral belemmeringen wegnemen en weinig nieuwe regels bevatten. In de notitie van juni werd bijvoorbeeld voorgesteld om driejarige studies, voor ze van start gaan, eerst te onderwerpen aan een 'arbeidsmarkttoets'. D e Kamer betwijfelt echter of er wel driejarige opleidingen te bedenken zijn die zo'n toets zouden overleven. D a n zou er van experimenten niets terechtkomen. (HO, HOP)

Peter Wolters - AVC/VU

Cabaretier Frank Franl< van Pamelen opende woensdag 8 oktober oictober in het Hoofdgebouw de Wetenschap Techniekweek. Ruim twaalfhonderd leerlingen konden woensdag en donderdag werkgroepen en practica volgen aan de vu. Verschillende vakgroepen hadden in totaal 4 9 bijeenkomsten georganiseerd waarin op verschillende manieren het thema 'bewegen' was verwerkt. De vakgroep informatica was favoriet met een practicum waarin leerlingen in de virtuele wereld konden rondsnuffelen. Zo konden ze een huis, dat nog moet worden gebouwd, van binnen bekijken. De W r k g r o e p bewegende grammatica was het minst populair. "Dat kan ik me ook wel voorstellen", vertelt vu-coördinatrice mw.mr. A. Egels, "want grammatica krijgen leerlingen al voldoende op school." (CB) Zie ook pagina 11 Advertentie

Je kan nu niet meer om EKO heen. Sinds Itort kan je voor producten, geproduceerd zonder chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest, ook in de grootste supermarkt van Nederland terecht. Laat zien dat jongeren gaan voor EKO en koop die lekkere en gezonde producten van biologische kwaliteit!

Jongeren Gaan Eko I J i i i i i l ^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen