Ad Valvas 1996-1997 - pagina 210

AD VALVAS 21 NOVEMBER 1996

PAGINA 8

Liberty: een politiek incorrecte universiteit Bezinningscentrum bestudeert Amerikaanse religieuze universiteiten Wim Haan en Anton van Harskamp, medewerkers van het Bezinningscentrum van de VU, maakten onlangs in de Verenigde Staten een studiereis langs een aantal opmerkelijke religieuze universiteiten. Ze bezochten onder meer de fundamentalistische Liberty University, gesticht door Jerry Falwell, de bekende televisiedominee en voorzitter van de voormalige Moral Majority. Een reisverslag.

Wim Haan

W m Haan Bij de ingang van de campus van Liberty University in het Amerikaanse Lynchburg staat een groot bord met de tekst 'This university is politically incorrect'. D e slogan verwijst naar het conservatieve verzet van deze religieuze universiteit tegen moderne ontwikkelingen in de politiek, zoals de feministische uitleg van de gelijkberechtiging van man en vrouw, liberalisering van abortus en politiek correct taalgebruik. Liberty University is in 1971 opgericht door televisiedominee Jerry Falwell. De instelling is sindsdien uitgegroeid van een kleine christelijke theologische hogeschool met 153 studenten, tot een vrij imposante universiteit van circa 5000 studerenden, die grotendeels op de campus van Liberty wonen. Het enige verschil met de beginjaren is dat tegenwoordig ook nogal wat studenten worden ingeschreven die door hun ouders als probleemkinderen worden ervaren. Zij verwachten dat het strenge, gedisciplineerde klimaat van Liberty hen weer op het juiste spoor zal brengen. Liberty heeft een duidelijke orthodoxchristelijke identiteit. Niet alleen in het onderwijs, maar ook in het campusleven zijn de sporen daarvan duidelijk zichtbaar. Ann, een medewerkster van het visitor center, vertelt ons tijdens een rondleiding dat er strenge kledingvoorschriften gelden: meisjes lange rok, jongens hemd met stropdas. Het is absoluut verboden om op de campus te daten. Elk vergrijp of overtreding van de regels wordt met 'minpunten' bestraft die al snel leiden tot een geldelijke boete, maar bij sommige overtredingen ook tot een regelrechte verwijdering van de universiteit. Eén keer alcohol nuttigen levert s t r a ^ u n t e n op, drie keer betrapt worden leidt tot verwijdering van Liberty. Onze gids is ook werkzaam als dormmother. Dat betekent dat ze de verantwoordelijkheid heeft voor twee gebouwen waar studenten met z'n drieën of vieren op een kamer wonen. Ze moet onder meer de discipline in de gaten houden en straffen uitdelen wanneer een student in de fout gaat. N a de rondleiding hebben we een lunch waarbij ook de vice-president aanwezig is, die verantwoordelijk is voor het community service program. Hij vertelt ons dat alle studenten verplicht drie uur per week sociale diensten moeten verlenen. Daar krijgen ze studiepunten voor en de invulling van de community service komt ook op het diploma te staan. D e service varieert van kerkelijk werk in een van de vele baptistengemeenten in de buurt, tot het spelen van football in de eigen Liberty club (want in die functie kim je leden van andere footballteams de blijde boodschap van Liberty uitdragen). Tijdens de lunch vraagt onze gastheer, de hoogleraar wijsbegeerte David

Beck, of wij ervoor voelen om het college dat hij die middag moet geven, van hem over te nemen. Daar waren wij niet op voorbereid, maar we gaan er wel op in en hopen er maar het beste van. Tijdens de pauze maken we een taakverdeling. Mijn collega Anton van Harskamp geeft het college en daarna interview ik de studenten over onderwerpen die ons interesseren: waarom komen studenten naar Liberty, hoe staan ze tegenover de strenge discipline en regelgeving, hoe kijken ze tegen de situatie in Nederland aan? In de collegezaal zitten vele frisse jongens en meisjes - met stropdas of met lange jurk - ons vriendelijk te bekijken. N a een korte inleiding van Beek stapt Anton naar de katheder en geeft een college van ongeveer drie kwartier over de situatie in Nederland: secularisatie, de zuilen in de samenleving die decennialang zo'n bepalend kenmerk waren en de toestand aan de universiteiten. D a n ben ik aan de beurt. Wat mij

'Het is absoluut verboden op de campus te daten'

vooral benieuwt is de reactie van de studenten op de schets die Anton heeft gegeven van het religieuze leven in Nederland. Hebben ze medelijden met ons? Of vinden ze het hopeloos? D e antwoorden van de studenten veroorzaken bij Anton en mij een echte cultuiu-shock. Stel je voor: een groot gezelschap van frisse jonge dames en heren die enkel in eenvoudige sjablonen blijken te kunnen denken. Er blijkt bij de meesten geen enkel begrip voor de Nederlandse situatie te bestaan. Hebben we de mensen in Nederland wel echt met de genade Gods kennis laten maken? Het gaat er toch alleen om dat je Jezus in je hart vraagt? Tien gedreven preachers zijn toch voldoende om de hele universiteit weer te bekeren? Het schokkende is dat de studenten ons enkel belerend toespreken vanuit htm 'zekerheid des geloofs'. Liberty, en vooral stichter Jerry Falwell, worden als een hemel op aarde omschreven. Op onze vragen naar hun motivaties en redenen om voor Liberty te kiezen, volgen vrijwel uitsluitend sjablonen over de persoonlijke verhouding tot Jezus, het moment van wedergeboorte enzovoort. Op één uitzondering na: een studente vertelt dat er ook vaak andere redenen dan het geloof zijn om voor Liberty te kiezen: sport, bepaalde undergraduate en graduate programs, ouders, fun. Maar

zij krijgt geen bijval van andere studenten. Het meest opvallende blijft de neiging om vanuit het eigen, superieur gewaande, standpunt-over zichzelf en tot ons te spreken. Wij proberen telkens het grote verschil tussen de Nederlandse en Amerikaanse situatie te benadrukken, maar het komt niet echt over. De assertiviteit van Amerikanen is bekend, maar de harde zekerheid waarmee ze tegen voor hen onbekende fenomenen aankijken is toch nieuw voor ons. Hoewel er geen enkel echt onvriendelijk woord valt, en we er regelmatig in slagen om de zaal aan het lachen te krijgen, maakt zich toch een zekere beklemming van ons meester. Beek vond dat ons college heel goed ging: "Jullie zijn er in geslaagd hen echt talkative te maken. Ik heb zelden zoveel spontane reacties van de studenten gezien." Hij heeft ook een heuglijke mededeling voor ons: Jerry Falwell heeft een halfuurtje in zijn agenda vrijgemaakt om ons de volgende dag te kunnen ontvangen. Kennelijk hebben we een serieuze indruk gemaakt.

Maskers We worden de volgende ochtend met kofSe ontvangen door een van de drie secretaresses van Falwell. O m twintig minuten voor tien arriveert de stichter van Liberty, een bijzonder charismatisch leider als we de gesprekspartoers van gisteren mogen geloven. "Hi Wim, hi Anton, I am Jerry", is zijn joviale groet. "Let's go to my quarters." In de indrukwekkende chancellors office blijkt dat Falwell onze bedoelingen niet helemaal goed heeft begrepen. Hij denkt dat we naar Liberty zijn gekomen omdat we van plan zijn een privé-universiteit te stichten. Nadat we hem de universitaire situatie in Nederland hebben uitgelegd, kunnen we beginnen met onze vragen. Falwell is de oprichter van de zogenaamde Moral Majority, de grote groep conservatieve Amerikanen die ongeveer een kwart van de Amerikaanse bevolking omvat. Een bijzonder machtig blok dus binnen de Amerikaanse politiek. En de leider van zo'n blok is daarom een uiterst belangrijke machtsfactor in de Amerikaanse samenleving. D e Moral Majority is een aantal jaren geleden opgeheven en Falwell houdt zich nu nog bijna uitsluitend bezig met de Liberty University en de T h o m a s Road Baptist Church waarvan hij voorganger is. Cynische commentatoren wijzen erop dat Falwells doelstelling ondanks het verdwijnen van de Moral Majority niet is veranderd, en dat hij Liberty gebruikt als een soort intellectuele voorhoede voor het creëren van een door conservatieven beheerste samenleving. Hij zou alleen maar verschillende maskers opzetten. Falwell blijkt niet onder de indruk van deze kritiek. Hij vertelt ons dat hij

geen onderscheid maakt tussen moraal en politiek, zoals velen wel doen. Wat moreel goed wordt bevonden, moet volgens hem politiek in de praktijk worden gebracht. O m die reden ziet hij een vloeiend verband tussen kerk en politiek. Zijn critici kijken gewoon op een andere manier tegen de verhouding tussen geloof en politiek aan. Aan het eind van de bijeenkomst doet Falwell ons haast verstijven met de opmerking dat hij wil afsluiten met een gebed. T o t onze opluchting is hij degene die met een korte prayer Gods zegen afsmeekt over de naar hij hoopt goede impressies die we opdoen tij-

'Hebben ive de mensen in Nederland -wel echt met de genade Gods kennis laten maken?' dens ons bezoek aan Liberty. N a een ferme handdruk en God bless you kunnen we vertrekken. Onze volgende cultuurshock ondergaan w^j bij een convocation. Dit zijn bijeenkomsten die alle studenten drie keer per week moeten bijwonen. Ze worden gehouden in een grote koepelvormige hal, die ook dienst doet als stadion van de Liberty basketbalclub. Wie ooit een landdag van de Evangelische Omroep of een massale bijeenkomst van de Pinksterbeweging heeft bijgewoond, zal niet verbaasd opkijken van een Liberty-convocation. Voor ons was dit fenomeen echter totaal nieuw. In het centrum van de hal staat een groot podium waarop een christelijke band luidruchtige gospelmuziek ten gehore brengt. Nadat de rust is weergekeerd, komt een studentikoos ogende professor vertellen waar de opbrengst van de collecte naar toe gaat. Terwijl het geld wordt opgehaald, verandert de muziek van een rockachtige variant in een Barbara-Streisandachtige tune. Na het vertrek van de band en het koor komt een zekere'Michael Plumber - een bekende predikant uit Ohio - een getuigenis geven van de wijze waarop hij Jezus heeft gevonden. Hij vertelt ons uitgebreid over zijn goede komaf, drama's in zijn vroege jeugd, geestelijk en moreel verval (drugs, alcohol, vrouwen, Maharishi), hoe hij bijna vermoord werd, over zijn bekering en het hervonden geluk. Bij elk hoogtep u n t in zijn verhaal komt er een Amen of Yes Lord ergens uit de zaal. Plumber eindigt met een lofeang op de enorme mogelijkheden van Liberty.

D e tijd die we nog over hebben, besteden we aan het vinden van een geschikt souvenir uit Liberty. We hadden ons oog laten vallen op een T shirt met de tekst One of the reasons I have chosen for Liberty op de voorkant en Is this marvellous free T-shirt op de achterkant. Helaas is dat uit de handel. Zelfs het visitor center kan geen exemplaar meer opsporen voor ons. Onze volgende afspraak hebben we met Ellen Black, vice president for planning, organisation and research. Van haar willen we meer te weten komen over de statistics van Liberty (waar komen studenten vandaan, wat is hun religieuze achtergrond). Black is een nogal pinnige dame, die enigszins verbolgen is over het feit dat we van David Beck een Factsbook hebben gekregen met allerlei - ook financiële gegevens van Liberty. Ze benadrukt het vertrouwelijk karakter van de informatie. Black blijkt een 'eindtijdsverwachting' te hebben. Hoewel we dat element van de Libertj'-doctrine al in een van de documenten hadden aangetroffen, zijn we toch verrast door het 'tastbare' en levendige geloof dat onze gesprekspartner heeft in de wederkomst van Christus en het einde der tijden. Het gesprek verloopt niet echt soepel, te meer omdat we verschillende keren worden onderbroken door dringende telefoontjes. Onze slotafspraak is met Peter Mueller, een professor Engelse taal- en letterkunde. Na vijftien minuten schuift David Beck aan. Dit is het enige gesprek waarin we het gevoel hebben tot een echte gedachtenuitwdsseling te komen. Het gaat met name om het probleem dat Liberty-hoogleraren weliswaar binnen de eigen universiteit goede contacten hebben, maar daarbuiten nauwelijks. Voor het eerst lijkt het fundamentele verschil tussen de Amerikaanse en Nederlandse situatie tot onze gespreksparmers door te dringen. Het is een goed gesprek met respect voor eikaars standpunten en daarom een waardige afsluiting van ons bezoek aan Liberty. Wat is nu de opbrengst van een bezoek aan zo'n 'extreme' universiteit? Van enige verwantschap met de Nederlandse situatie lijkt immers geen sprake? Misschien wel dit: juist door de confrontatie met een instituut dat zo ver afstaat van de eigen praktijk, kun je tot vernieuwende inzichten komen. Maar tegelijkertijd is er de intuïtie dat het Amerikaanse antwoord op de identiteitsproblematiek nooit die van de v u kan zijn. Een complexe problematiek oplossen door een eenduidig allesomvattend antwoord, zoals de fundamentalisten dat denken te kurmen geven, biedt geen soelaas in een gesecularisserde samenleving zoals die in Nederland.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen